DAVID LYNCH: ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΜΟΣ, ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΚΑΙ ΤΡΟΜΟΣ

by  Σκοτεινός Πότης

Είναι γεγονός ότι ο David Lynch είναι ένας δύσκολος σκηνοθέτης-σεναριογράφος.Αυτό σημαίνει ότι οι ταινίες του είναι συνήθως τέτοιες που το να πρέπει να τις παρακολουθήσεις πάνω από μια φορά για να τις πιάσεις δεν σε κατατάσσει άμεσα στους πλίνθους.Επίσης είναι ένας από τους πιο πετυχημένους. Βραβεύσεις και υποψηφιότητες στα όσκαρ,το φεστιβάλ των Καννών και πολλές άλλες διοργανώσεις,αγαπημένος των κριτικών και με ευρεία αποδοχή από το mainstream κοινό που δεν φαίνεται να πτοείται από το δύσβατο των ταινιών του. Το ενδιαφέρον ερώτημα είναι, γιατί; Γιατί απολαμβάνει αυτή τη περίοπτη θέση; Ποιες είναι δηλαδή αυτές οι ποιότητες που τον καθιστούν τόσο βαθιά ελκυστικό παρά τον φαινομενικά απρόσιτο χαρακτήρα των δημιουργιών του  και καθορίζουν την ταυτότητα του έργου του;

341555

Στα πρώτα που θα μπορούσε να αναφέρει κανείς ανήκουν η τεχνική του αρτιότητα,η εκκεντρικότητα  της προσέγγισης του και το ταλέντο του  να εκτιμά με ακρίβεια τις δυνατότητες των ηθοποιών του και να τις εκμεταλλεύεται στο μέγιστο. Αυτά όμως αν και κατατάσσονται στα ισχυρά χαρτιά του Lynch είναι μάλλον προφανή και δεν επαρκούν για να εγκλωβίσουν το σινεματικό του πνεύμα. Τα σημεία όπου πρέπει να εστιάσουμε είναι ο σκοτεινός και βίαιος κόσμος που εξερευνούν οι ταινίες του, στη νοσηρή πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης που μαγνητίζει τον δημιουργό και στην σουρεαλιστική και μυστηριακή διάσταση της έκφρασης του.

Eraserhead David Lynch

Ο σκοτεινός και απειλητικός χαρακτήρας των ταινιών του σκηνοθέτη είναι αποτέλεσμα της ανυπέρβλητης ατμόσφαιρας  που δημιουργεί σε αυτές, την χρήση  εικόνων βίας και φρίκης που κάνουν τα νεύρα να μοιάζουν με χορδές καλοκουρδισμένης κιθάρας και φυσικά των αντικειμένων που πραγματεύεται.Πρόκειται για neo-noir ιστορίες μυστηρίου και εγκλήματος, ιστορίες τρόμου και ψυχολογικά θρίλερ, με τις διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στα διάφορα είδη να γίνονται συχνά αόρατες .Ιστορίες για κρυμμένους φόβους  και φθαρμένες ψυχές που δεν έχουν σκοπό να διδάξουν κάτι (ή μάλλον να προπαγανδίσουν κάτι) αλλά να εξερευνήσουν αφηρημένες ιδέες και δύσπεπτα θέματα(ίσως και προσωπικές εμμονές του ίδιου του Lynch) μαζί με τον αισθητικό και αισθηματικό κόσμο που  περικλείεται μέσα τους. Ιδανικό παράδειγμα  έργου «λιντσικής» θεματολογίας(και ιδιοφυΐας) συνιστά το Eraserhead που εστιάζει στην περίπτωση ενός νωχελικού κακομοίρη ο οποίος αναγκάζεται να εγκαταλείψει τις όποιες ελπίδες του για μια καλύτερη ζωή όταν χωρίς να το έχει σχεδιάσει ή να το θέλει γίνεται πατέρας και το παιδί που γεννιέται είναι ένα τερατόμορφο πλάσμα που δεν φαίνεται να έχει τίποτα το ανθρωπινό πάνω του.

Rabbits-lynch

Όσον αφορά την συνηθισμένη μυστηριώδη και σουρεαλιστική προσέγγιση του Lynch που είναι αδιανόητη χωρίς τον σύνθετο και εμπνευσμένο συμβολισμό του πρέπει να πούμε ότι συμπράττοντας με τον συχνά εναλλακτικό τύπο αφήγησης  και το ευρύτερο δημιουργικό πλαίσιο του καλλιτέχνη γίνεται η αιτία για ένα από τα σημαντικότερα και ισχυρότερα χαρακτηριστικά των ταινιών του: «το διαρκές». Με χάσατε; Αυτό που εννοώ είναι ότι οι ταινίες του Lynch δεν σε αφήνουν μετά την λήξη της προβολής τους,μένουν μαζί σου είτε θες είτε όχι.Ερεθίζουν τη συνείδηση και προβληματίζουν βαθιά, η αίσθηση μυστηρίου που αρχικά είχε γοητεύσει τελικά αιχμαλωτίζει.Πρόκειται για σύνθετα έργα όπου τόσο τα επιμέρους σημεία όσο και το σύνολο γαντζώνονται στο μυαλό και απαιτούν εξήγηση. Βέβαια η αφηρημένη φύση των δημιουργιών αυτού του ιδιαίτερου σκηνοθέτη συχνά καθιστά αδύνατη  μια πλήρη κατανόηση ή μια εντελώς αντικειμενική ερμηνεία αλλά πάντα είναι δυνατή η προσέγγιση των ιδεών και θεμάτων που επικρατούν στην εκάστοτε κινηματογραφική εργασία και την οριοθετούν.Το νόημα και ο σκοπός δεν εκλείπουν ποτέ. Ο εν λόγω δημιουργός ξέρει πως να κρατάει τις ισορροπίες. Ξέρει πως να εκμεταλλευτεί τις δυνατότητες της υπερρεαλιστικής και μυστικοπαθούς έκφρασης χωρίς να πέσει στις παγίδες της ανίσχυρης δομής και του νοηματικού κενού, εκπληκτικό δείγμα αυτού του ταλέντου αποτελεί το ψυχολογικό θρίλερ Mulholand Drive.

 2cgj282

Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθεί ότι η κινηματογραφική δραστηριότητα του καλλιτέχνη έχει προσανατολισθεί σε κάποιες περιπτώσεις σε πιο mainstream πεδία χωρίς αυτό να τον εμποδίσει να έχει υψηλότατες επιδόσεις.Το βασισμένο στην αληθινή ιστορία ενός σοβαρά παραμορφωμένου άνδρα που έζησε στην Αγγλία του 19ου αιώνα   The Elephant Man για παράδειγμα συγκαταλέγεται στα πιο σημαντικά κατορθώματα του παρότι ήταν εξαρχής σχεδιασμένο ώστε πρώτα να ικανοποιήσει το μέσο θεατή και μετά τους ιδιότροπους λάτρεις του «ψαγμένου» σινεμά. Το αποτέλεσμα ευτυχώς τους γοητεύει όλους ισάξια και χωρίς να αφήνει σοβαρά περιθώρια για γκρίνιες….  Ακόμα και έτσι όμως είναι μάλλον αλήθεια ότι ο κατασταλαγμένος εραστής του κινηματογράφου που κατά βάση ο Lynch προωθεί δύσκολα θα βάλει το The Elephant Man στο ίδιο καλάθι με τα πιο τυπικά (για τα μέτρα του σκηνοθέτη)  Eraserhead, Blue Velvet,και Mulholand Drive  που πιθανότατα συνιστούν και τις σπουδαιότερες δουλειές του.

5vEHr

Συνοψίζοντας, ο David Lynch σκοτεινός ,ατμοσφαιρικός και συχνά βίαιος τείνει να εκφράζει την δεινότητα του μέσα από έντονα αφηρημένες και κρυπτικές ακολουθίες που δεν μπορούν παρά να σπαζοκεφαλιάσουν και ταυτόχρονα να γοητεύσουν. Είναι ένας δημιουργός που δεν φοβάται να φλερτάρει με τα όρια του κινηματογράφου και να δει τα πράγματα με νέα ματιά, να ρισκάρει πολλά και να κερδίσει περισσότερα.Αυτά τον τοποθετούν ανάμεσα στους κορυφαίους του είδους αλλά και στους πιο αναγκαίους.Ίσως μάλιστα αυτή η αναγκαιότητα να έχει μεγαλύτερη βαρύτητα αν αναλογιστούμε ότι στο σήμερα η 7η τέχνη υποφέρει από διάφορα αγκάθια όπως αναρίθμητα αποτυχημένα remakes και σκουπιδοταινίες δράσης σύμφωνες με τα ιδανικά του Zack Snyder και του Michael Bay.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: