Apocalypse Now : Η Φρίκη, η Φρίκη παραμένει.

by Αντρέι Κοτσεγκίν 

Ο κινηματογράφος πάντα είχε μια πολύ καλή σχέση με τον πόλεμο. Μέσα από όλα αυτά τα χρόνια δεν είναι και λίγες οι ταινίες που έχουν αναδείξει την ένταση, τον ηρωισμό αλλά και την φρίκη, την ματαιότητα και την παράνοια που χαρακτηρίζει τον πόλεμο. Όμως σε αυτό το τελευταίο κομμάτι της παράνοιας κανένα φιλμ δεν έχει καταφέρει να ξεπεράσει την απόδοση που της έκανε ο σκηνοθέτης Francis Ford Coppola μέσα από το μεγαλοπρεπές και ταυτόχρονα εφιαλτικό Apocalypse Now του 1979. 

k91dag8azbhjijqrtf7f1bqngpg

Το 1969, κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ, ο Συνταγματάρχης των Ειδικών Δυνάμεων Walter E. Kurtz (Marlon Brando) αψηφά τις διαταγές των ανωτέρων του για επιστροφή στην πατρίδα και διοικεί τη δικιά του στρατιά από λιποτάκτες και ιθαγενείς στην ουδέτερη Καμπότζη σαν ημίθεος. Οι διοικητές του τον θεωρούν ως έναν παράφρονα αποστάτη και  αναθέτουν στον λοχαγό του αμερικανικού στρατού και βετεράνο των ειδικών δυνάμεων Benjamin Willard (Martin Sheen)  να σταματήσει την διοίκηση του Kurtz, τερματίζοντας τον. Ο λοχαγός θα αναλάβει την αποστολή όμως για να φτάσει τον στόχο του θα πρέπει να διασχίσει έναν ποταμό μέσα από την καρδιά του Βιετνάμ και η φρίκη και ο παραλογισμός που θα αντικρίσει κατά την διάρκεια του ταξιδιού του θα ενισχύσουν τον σκεπτικισμό και τις αμφιβολίες του σχετικά με την αποστολή που του έχει ανατεθεί…

apocalypse-now-willard

Τα γυρίσματα του Apocalypse Now θύμιζαν κυριολεκτικά ανταρτοπόλεμο μέσα στην ζούγκλα. Τα γυρίσματα που έγιναν κυρίως στις Φιλιππίνες αρχικά ήταν προγραμματισμένα να διαρκέσουν 6 εβδομάδες αλλά τελικά κράτησαν για 16 μήνες. Ο Copolla, σαν ένας αληθινός συνταγματάρχης Kurtz, για να πετύχει τα πλάνα που επιθυμούσε έβαζε τους ιθαγενείς να σφάζουν νεροβούβαλους μπροστά στην κάμερα και δεν δίστασε να κάψει ένα ολόκληρο δάσος για να μας χαρίσει την περίφημη σκηνή του ‘I Love the smell of Napalm in the morning’. Εκείνη την εποχή γινόταν πόλεμος στην χώρα κάτι που έδινε την σπάνια ευκαιρία στον σκηνοθέτη να πραγματοποιήσει μερικές περιβαλλοντικές καταστροφές χωρίς συνέπειες. Ο Copolla γύρισε την εναρκτήρια σκηνή του Captain Willard βάζοντας τον μεθυσμένο Martin Sheen να αντιμετωπίσει τους δαίμονες της προσωπικής του ζωής, κλεισμένος μέσα σε ένα δωμάτιο. Η σκηνή όπου ο Willard σπάει τον καθρέφτη και γεμίζει το κρεβάτι του με αίματα είναι η αληθινή αντίδραση του σουρωμένου ηθοποιού. Στην συνέχεια ο Sheen ξέσπασε επάνω στον σκηνοθέτη προσπαθώντας να του επιτεθεί. Οι τεχνικοί πήγαν να τον ακινητοποιήσουν όμως ο Copolla τους έδωσε εντολή να συνεχιστεί κανονικά το γύρισμα και έντυσε το τελικό αποτέλεσμα υπό τους ήχους του The End των The Doors ! Λίγο καιρό μετά ο Martin Sheen έπαθε καρδιακό επεισόδιο και ένας τυφώνας σάρωσε τα σκηνικά και τα γυρίσματα διακόπηκαν για αρκετό καιρό. Το μπάτζετ ξέφυγε αρκετά από το προβλεπόμενο όριο και ο Copolla αναγκάστηκε να βάλει ενέχυρο μεγάλο μέρος της προσωπικής του ακίνητης περιουσίας για να εξασφαλίσει τα απαραίτητα χρήματα ώστε να ολοκληρώσει την ταινία του. Τον ασθενή Sheen αναπλήρωσε σε μερικές σκηνές ο αδελφός του Joe Estevez ενώ σε κάνα δυο σημεία της αφήγησης την δική του φωνή ακούμε μιας και αυτά τα κομμάτια ολοκληρώθηκαν αρκετό καιρό μετά αφού είχε τελειώσει η διαδικασία των γυρισμάτων και ο Martin Sheen ήταν απασχολημένος με άλλα πράγματα. Πάντως ο Joe Estevez δεν εμφανίζεται στα credits της ταινίας. Ο Martin Sheen ανάρρωσε και επέστρεψε στην ‘ζούγκλα’ της παραγωγής δεν ήταν όμως ο μοναδικός ηθοποιός που πληγώθηκε από την επίπονη διαδικασία των γυρισμάτων. Ο νεαρός τότε Laurence Fishburne που υποδύθηκε τον ‘Mister Clean’ Miller, έκανε αρκετή παρέα με τον ‘μέντορα’ του Dennis Hopper τον τυπά που το περιοδικό Rolling Stone είχε κατατάξει ως  ‘one of Hollywood’s most notorious drug addicts’. Ο Hopper σύστησε τον νεαρό Fishburne στην ηρωίνη. Ο Fishburne τότε ήταν μόλις δεκατεσσάρων ετών και είχε δηλώσει ψευδή ηλικία για να πάρει τον ρόλο… Πάντως παρά τις ιδιαιτερότητες του καθενός, η πλειοψηφία του cast έκανε εξαιρετική δουλειά. Ο ‘σέρφερ’ Robert Duvall προτάθηκε για OSCAR B’ανδρικού ρόλου έχοντας εμφανιστεί στην οθόνη για μόλις 11 λεπτά ! Εξαιρετική δουλεία έκανε και ο Martin Sheen στον κεντρικό ρόλο και χωρίς μάλιστα να αποτελεί την αρχική επιλογή του Coppola. Ο σκηνοθέτης αρχικά ήθελε τον Al Pacino στον ρόλο, με τον οποίο είχε ξανά συνεργαστεί στα δυο πρώτα GODFATHER όμως ο Pacino αρνήθηκε επειδή δεν είχε καμία όρεξη να περνάει τον χρόνο του τρέχοντας στις ζούγκλες ενώ ο Coppola θα πέταγε πάνω από το κεφάλι του με ένα ελικόπτερο φωνάζοντας του τι να κάνει ! Τελικά ο Coppola προσέλαβε τον Harvey Keitel όμως ύστερα από λίγες μόνο μέρες γυρισμάτων το μετάνιωσε και πήρε τον Martin Sheen που αποδείχτηκε ιδανικός για τον ρόλο.

apocalypse_primary

Από την παράνοια του Apocalypse Now δεν την γλίτωσε φυσικά ούτε ο ίδιος ο σκηνοθέτης. Ο Copolla ήταν έντονα στρεσαρισμένος κατά την διάρκεια των γυρισμάτων και δεν ήταν λίγες οι φορές που δήλωνε ότι θα αυτοκτονήσει. Η κατάθλιψη και οι καταχρήσεις υπήρχαν σε καθημερινή βάση όμως ένας από τους βασικούς λόγους που ο σκηνοθέτης κόντεψε να τρελαθεί ακούει στο όνομα Marlon Brando. O Brando πιστός στο … δόγμα του εκείνη την εποχή εμφανίστηκε στα γυρίσματα έχοντας πάρει υπερβολικά πολλά κιλά και άγγιζε τα όρια της παχυσαρκίας. Σαν να μην έφτανε αυτό ο σκηνοθέτης ανακάλυψε έκπληκτος ότι ο ηθοποιός όχι μόνο δεν είχε διαβάσει την νουβέλα Heart of Darkness, του  Joseph Conradεπάνω στην οποία στηρίχτηκε η ταινία αλλά δεν είχε καν ανοίξει το αναθεματισμένο σενάριο ! Ύστερα από αρκετούς έντονους καυγάδες και αφού ο Brando απείλησε ότι θα αποχωρήσει από την ταινία κρατώντας και το ένα εκατομμύριο δολάρια που είχε πάρει ως προκαταβολή, ο Coppola συμφώνησε να αφήσει τον εκκεντρικό πρωταγωνιστή του να αυτοσχεδιάσει το μεγαλύτερο μέρος των σκηνών του. Η παραμονή του Brando στον ρόλο ανάγκασε τον σκηνοθέτη να ντύσει τον πρωταγωνιστή του στα μαύρα και να τραβάει τα πλάνα του μέσα από σκιές και δείχνοντας μονάχα το κεφάλι του ώστε η τεράστια κοιλία του ηθοποιού να μην του χαλάσει τις σκηνές ! Ταυτόχρονα στα διαλείμματα ο Coppola καθόταν και διάβαζε φωναχτά στον Brando αποσπάσματα από το βιβλίο ώστε ο δεύτερος να μπει στο πετσί του ρόλου… Ο Marlon Brando πληρώθηκε συνολικά 3,5 εκατομμύρια δολάρια για να πηγαίνει ‘αδιάβαστος’ στην δουλειά και με το ζόρι εμφανίζεται για 15 λεπτά στην τελική έκδοση της ταινίας. Μερικοί κακεντρεχείς κριτικοί της εποχής υποστήριξαν ότι πληρώθηκε με το … κιλό… Και όμως άξιζε κάθε δολάριο που πήρε. Ο Brando όσο δύστροπος, απροσάρμοστος και εκκεντρικός ήταν άλλο τόσο ταλέντο κατείχε. Μέσα από τα μόλις 15 λεπτά που εμφανίζεται στην οθόνη καταφέρνει να μας παρουσιάσει τον πιο παρανοϊκό και τρομαχτικό χαρακτήρα που έχουμε δει στην ιστορία του κινηματογράφου. Οι μονόλογοι και η εικόνα του συνταγματάρχη Kurtz απλά δεν γίνεται να μην σε καθηλώσουν και  σε κάνουν να νιώθεις ένα φριχτό μόνιμο σφίξιμο στο στομάχι σου. Σε αυτό πέρα από την ‘τρέλα’ της ερμηνείας του σπουδαίου Marlon Brando, έπαιξε και καθοριστικό ρόλο ο Coppola που μέσα από τα πλάνα που του έκανε του προσδίδει μια απόμακρη, σχεδόν θεϊκή απεικόνιση, που πραγματικά καθιστά τον χαρακτήρα εντελώς μοναδικό.

dcewotv

Το πολεμικό έπος του Francis Ford Coppola έκανε πρεμιέρα στις Κάννες τον Μάη του 1979 όπου και κέρδισε το παρατεταμένο χειροκρότημα του κοινού και απέσπασε και το βραβείο Χρυσού Φοίνικα χωρίς καν να είναι η ολοκληρωμένη εκδοχή της ταινίας ! Στην καθιερωμένη συνέντευξη τύπου ο σκηνοθέτης δήλωσε : ‘Το έργο μου δεν είναι σχετικά με το Βιετνάμ. Είναι το Βιετνάμ’ και είχε απόλυτο δίκαιο.

506e4a834c3d7fa6bade1e987c0c3860

Το Apocalypse Now είναι χαμένοι πρώην εργάτες εργοστασίων του Οχάιο και νυν δολοφόνοι που ψάχνουν να βρουν το νόημα της ύπαρξης τους. Είναι τρελαμένοι υπολοχαγοί που γουστάρουν την φρέσκια μυρωδιά της Ναπάλμ τα πρωινά. Είναι οι ανώτεροι που καθορίζουν την μοίρα που θα έχουν τα πιόνια τους. Είναι 17 χρόνοι φαντάροι που προσπαθούν να επιβιώσουν από τον πόλεμο και να γυρίσουν πίσω στο σπίτι. Είναι καυλωμένοι στρατιώτες που κρέμονται από ελικόπτερα στην προσπάθεια τους να αγγίξουν ένα κουνελάκι του Playboy ώστε να νιώσουν ξανά άνθρωποι. Είναι διαλυμένα στρατόπεδα στα όρια της τρέλας και της εξαθλίωσης. Είναι ένας βαρκάρης που προσπαθεί να διατηρήσει το πλήρωμα του ζωντανό. Είναι μια οικογένεια Βιετναμέζων ψαράδων που σφαγιάζεται επάνω σε μια στιγμή παράνοιας. Είναι Γάλλοι στρατιώτες που προσμένουν τον θάνατο μέσα στην ομίχλη. Είναι η μάχη των Αμερικανών για το μεγάλο τίποτα και η μάχη των Βιετκόνγκ για τα πάντα. Είναι ένας συνταγματάρχης που αφήνεται στην τρέλα γιατί ξέρει ότι μονάχα έτσι θα νικήσει τον πόλεμο. Είναι τα περίτεχνα καλλιτεχνικά πλάνα του Coppola που αποτυπώνουν ιδανικά την φρίκη, την ματαιότητα αλλά και την γοητεία του πολέμου. Είναι το Βιετνάμ.

Τι είναι όμως πραγματικά το Apocalypse Now ? Είναι μια βαρκάδα στο Καθαρτήριο του Πολέμου. Και η διαδρομή μέσα από αυτό δεν οδηγεί στην λύτρωση. Είναι μια κάθοδος στην τρέλα δίχως τερματισμό. Και μέσα από την μεγαλομανία των συντελεστών της η ταινία του Copolla καταλήγει να είναι η απόλυτη απεικόνιση της παράνοιας του πολέμου.  Και ύστερα από τόσα χρόνια αυτή η Φρίκη του πολέμου όχι μόνο δεν λέει να φύγει αλλά φαντάζει και πιο επίκαιρη από ποτέ… ‘The horror! The horror!’. 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: