Hard To Be A God : Πνίγοντας την τέχνη και την διανόηση μέσα στον βούρκο.

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

Μπορείς να τολμήσεις να φανταστείς έναν κόσμο όπου οποιαδήποτε τέχνη και διανόηση είναι ταμπού και εκείνοι που τολμάνε να εξασκήσουν μια από αυτές τις δυο αρετές της ανθρώπινης φύσης καταλήγουν να βασανίζονται μέσα σε έναν απύθμενο βούρκο ? Το Hard To Be A God του, Ρώσου σκηνοθέτη, Aleksei German θα σε προσγειώσει σε έναν τέτοιο τρομερό κόσμο μέσα από έναν μακάβριο και βρώμικο χορό βασανιστηρίων, θανατικών και ταπείνωσης.

hard_to_be_a_god

 

Στο Βασίλειο της Arkanar ο ευγενής Δον Rumata περιπλανιέται ανάμεσα στους υπηκόους του οι οποίοι κυριολεκτικά τον λατρεύουν σαν Θεό μιας και ο ίδιος ισχυρίζεται ότι είναι ο ζωντανός απόγονος ενός αρχαίου Θεού. Ο ισχυρισμός αυτός αν και ψευδής έχει μια βάση μιας και στην πραγματικότητα ο Rumata είναι ένας επιστήμονας-αστροναύτης ο οποίος ταξίδεψε από την δική μας Γη σε έναν πλανήτη ο οποίος ενώ φέρει αρκετές ομοιότητες με τον δικό μας ταυτόχρονα έχει και μια σημαντική διαφορά. Βλέπεις σε αυτόν τον πλανήτη το κίνημα της Αναγέννησης δεν συνέβη ποτέ.

Οι κάτοικοι του νέου αυτού πλανήτη καταπνίγουν και τιμωρούν οποιοδήποτε κίνημα έχει να κάνει με την καλλιτεχνική έκφραση και διανόηση. Όποιος τολμήσει να εκφραστεί μέσω κάποιας τέχνης η να εκφέρει μια απαγορευμένη καινοτόμα ιδέα τιμωρείται με εξαιρετικά σκληρά βασανιστήρια και εκτελείται. Αυτή η κατάσταση έχει ως αποτέλεσμα να περιέλθει αυτός ο κόσμος σε μια μόνιμη μεσαιωνική εποχή που θυμίζει τα Σκοτεινά Χρόνια του δικού μας ύστερου μεσαίωνα.  Σε ένα τέτοιο οπισθοδρομικό και βίαιο τερέν ο Rumata καλείται να εκπληρώσει μια αποστολή που φαντάζει ακατόρθωτη : Να σώσει όσους περισσότερους επιστήμονες, καλλιτέχνες και διανοούμενους μπορεί ώστε μέσω αυτών να φέρει την πολυπόθητη και ομαλή μετάβαση από το χάος στον Διαφωτισμό.

Hard-to-Be-a-God-Movie-Wallpapers-2

Το Hard To Be A God είναι ένα «sci-fi» φιλμ μονάχα στα χαρτιά. Ο σκηνοθέτης Aleksei German ποτέ του δεν μας δείχνει διαπλανητικά ταξίδια ή διαστημόπλοια. Ο χαρακτήρας του Rumata ποτέ του δεν θα βρεθεί μέσα σε κάποιο κρυμμένο σκάφος να στέλνει αναφορές προόδου στους ανωτέρους του στην Γη. Αντίθετα ο σκηνοθέτης μας βυθίζει κατευθείαν σε μια μεσαιωνική εποχή όπου οι άνθρωποι βρίσκονται βυθισμένοι μέσα σε ,αυτό που ελπίζεις και παρακαλάς από μέσα σου να είναι, λάσπες. Δεν υπάρχει τίποτα το φουτουριστικό σε αυτή την εικόνα. Ο σκηνοθέτης απλά μας παρουσιάζει μια παράλληλη Γη ώστε να μας δώσει μια αλληγορία σχετικά με το πόσο διαφορετικά και τρομαχτικά θα μπορούσαν να είναι για εμάς τα πράγματα αν η Αναγέννηση δεν είχε συμβεί ποτέ. Ταυτόχρονα αν κρίνουμε και από τις προηγούμενες ταινίες του German δεν θα ήταν  καθόλου αφύσικο να υποθέσουμε ότι ο σκηνοθέτης κάνει και μια νύξη ενάντια στην Σταλινική Ρωσία όπου χιλιάδες άνθρωποι του πνεύματος φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και πεθάναν μέσα στα Γκούλαγκ.

Το Βασίλειο της Arkanar είναι ένας εφιαλτικός τόπος βυθισμένος στις λάσπες, την βρώμα και τις αρρώστιες. Οι λιγοστοί διανοούμενοι προσπαθούν να επιβιώσουν από το μεσαιωνικό πογκρόμ που έχει στηθεί εναντίων τους ενώ οι απλοί κάτοικοι φυτοζωούν μέσα από την αμάθεια τους και ακολουθούν πιστά τις εντολές των ανωτέρων τους. Το κυνήγι και οι βασανισμοί της ιντελιγκέντσιας είναι ουσιαστικά το μοναδικό πράγμα που δίνει κάποιο νόημα στις ζωές τους. Ο German φροντίζει να αποτυπώσει όλη αυτή την μακάβρια και θλιβερή παράνοια μέσα από πλάνα αρτιστικά αλλά ταυτόχρονα και εξαιρετικά ωμά. Η κάμερα του τριγυρνάει ανάμεσα στους κατοίκους και σταματάει μπροστά στα πρόσωπα τους για να μας αποτυπώσει τον πόνο και την παράνοια τους. Μερικοί μιλάνε στην κάμερα, άλλοι γελάνε και χλευάζουν ή κλαίνε και οδύρονται και άλλοι απλά παραμένουν σιωπηλοί. Τα σκηνικά θυμίζουν κάποιον αρρωστημένο πίνακα του Ιερώνυμου Μπος ενώ οι σκηνές βασανιστηρίων είναι από τις πιο έντονες και φρικιαστικές που θα δεις σε ταινία.

Εκείνοι που τολμάνε να ανοίξουν το μυαλό τους και να αποδεχτούν την διανόηση τιμωρούνται με τους πιο σκληρούς τρόπους. Τους ποδοπατάνε και τους πνίγουν μέσα σε λασπωμένους βάλτους, τους αλυσοδένουν μεταξύ τους και τους αναγκάζουν να σέρνονται μέσα στις ακαθαρσίες, τους εγκλωβίζουν μέσα σε μεσαιωνικές συσκευές βασανιστηρίων που μοιάζουν βγαλμένες από το πιο αρρωστημένο μυαλό, τους κρεμάνε και τους βγάζουν τα εντόσθια και τους αφήνουν να γίνουν τροφή για τα κοράκια… Ο German δεν λυπάται το μάτι και την ευαισθησία του θεατή και σου δίνει σκηνές που θα μείνουν χαραγμένες στο μυαλό σου ακόμα και όταν πέσουν οι τίτλοι τέλους της ταινίας του. Και όχι το γεγονός ότι το φιλμ είναι ασπρόμαυρο σε καμία περίπτωση δεν σου απαλύνει το χάπι.

Και φυσικά μέσα σε όλο αυτό το χάος και την παρακμή έχουμε τον ευγενή Δον Rumata ο οποίος προσπαθεί να φέρει τον Διαφωτισμό χωρίς όμως στην πραγματικότητα να έχει την δύναμη να παρέμβει σε όλα αυτά που διαδραματίζονται μπροστά του. Δεν θα του πάρει και πολύ ώστε να διαπιστώσει ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα για να φέρει έστω και το πιο μικρό φως μέσα σε αυτή την σκοτεινή εποχή. Και ο Rumata δείχνει να αποδέχεται αυτή την κατάσταση. Καταλήγει να περιπλανιέται ανάμεσα στους βασανισμένους και τους τρελούς σαν ένας απόμακρος Θεός. Αρχίζει και νιώθει σαν τέτοιος. Γιατί όχι άλλωστε ? Ανάμεσα σε ένα τσούρμο από μίζερους, αμόρφωτους χωρικούς που κυλιούνται μέσα στα σκατά, είναι ο μοναδικός που κυκλοφορεί όντας καθαρός. Ο Rumata δείχνει να κατανοεί απόλυτα ότι όταν δεν έχεις την δύναμη να παρέμβεις και να επιβληθείς το να είσαι Θεός φαντάζει μια αρκετά δύσκολη δουλειά.

hb

Τελικά τι είναι το Hard To Be A God ?   

Ειλικρινά δεν μπορώ να βάλω μια ταμπέλα σε αυτό το επικό, σκληρό και αρτιστικό πόνημα του Aleksei German. Πάντως είναι «πόνημα» με ολόκληρη την σημασία της λέξης. Ο σκηνοθέτης δούλευε την υπόθεση στο μυαλό του για πάνω από τέσσερις δεκαετίες ενώ τα γυρίσματα διήρκεσαν εφτά ολόκληρα χρόνια. Τελικά ο German δεν είδε ποτέ το κινηματογραφικό «παιδί» του ολοκληρωμένο μιας και πέθανε λίγο πριν η ταινία ολοκληρωθεί. Τελικά η χήρα και ο γιος του ανέλαβαν να εκπληρώσουν το όραμα του και το φιλμ βγήκε στις Ρώσικες αίθουσες το 2013 και έλαβε αρκετά διφορούμενες κριτικές. Στο εξωτερικό η αποδοχή ήταν σαφώς καλύτερη μιας και οι κριτικοί εκτίμησαν το τρομερό όραμα του σκηνοθέτη και τον σύγκριναν μέχρι και με τον σπουδαίο Andrei Tarkovsky. Μια σύγκριση άκρως λογική μιας και το φιλμ στηρίχτηκε στην ομώνυμη νουβέλα των Arkady και Boris Strugatsky που στο παρελθόν η νουβέλα τους The Roadside Picnic αποτέλεσε την βάση για το σενάριο του αριστουργηματικού και διαχρονικού Stalker του Tarkovsky.

Το Hard To Be A God είναι ένα φιλμ που μέσα από την ασχήμια που μας παρουσιάζει φαντάζει εξαιρετικά ελκυστικό. Είναι μια ταινία που θα την λατρέψεις και θα αφεθείς μέσα σε αυτή ή απλά θα την μισήσεις και θα την σιχαθείς. Και στις δυο περιπτώσεις πολύ δύσκολα θα αποφασίσεις να την ξαναδείς. Είναι μια υπενθύμιση του πόσο τυχεροί και προνομιούχοι είμαστε που έχουμε την δυνατότητα και την ελευθερία να εκφραζόμαστε μέσα από την τέχνη και την διανόηση. Ταυτόχρονα όμως είναι και μια προειδοποίηση σχετικά με το πόσο εύκολο είναι να χαθούν αυτές οι δυο απαραίτητες, για το ανθρώπινο πνεύμα, αρετές αν δεν τις προσέξουμε, δεν τις σεβαστούμε και σταματήσουμε να υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα μας να τις εξασκούμε.  

 

Αν σας άρεσε το παραπάνω άρθρο ρίχτε μας και ένα like στην επίσημη σελίδα του The Bat Country Press στο Facebook ώστε να διαβάσετε περισσότερα. 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: