A Scanner Darkly : Στο μέλλον τίποτα δεν θα είναι ‘ok’.

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

Αν η σχέση σου με τον συγγραφέα Philip K. Dick είναι εντελώς επιφανειακή και περιορίζεται αποκλειστικά στις κινηματογραφικές μεταφορές των ιστοριών του μέσα από ταινίες όπως τα Total Recall, Minority Report, Paycheck αλλά και το αριστουργηματικό Blade Runner, τότε πιθανότατα να έχεις σχηματίσει μια εντελώς λανθασμένη οπτική για το πλούσιο έργο του. Ο Philip K. Dick ποτέ του δεν έγραφε sci-fi ιστορίες δράσης. Αντίθετα το λογοτεχνικό έργο του συγγραφέα ανέκαθεν χαρακτηρίζονταν από χαοτικές και πιθανότατα άκρως προφητικές παραβολές σχετικά με την τεχνολογία, τις υπαρξιακές αναζητήσεις ανθρώπινες και μη, τους εθισμούς και τις καταχρήσεις και την παράνοια που τα συνοδεύουν.

Και το A Scanner Darkly του σκηνοθέτη Richard Linklater μπόρεσε να συλλάβει και να αναδείξει απόλυτα όλα αυτά τα στοιχεία του συγγραφέα. 

scan 3

 

Στο A Scanner Darkly ο σκηνοθέτης μας τοποθετεί σε ένα ζοφερό  και όχι τόσο μακρινό μέλλον όπου το 20% του πληθυσμού έχει εθιστεί στο εξαιρετικά δυνατό  και επικίνδυνο ναρκωτικό «D» (ονομασία που προέρχεται από την λέξη Death) και όπου η κυβέρνηση λειτουργώντας με πρακτικές γκεστάπο έχει στήσει ένα ολόκληρο δίκτυο παρακολούθησης που αποτελείται από μυστικούς αστυνομικούς και πληροφοριοδότες που δρουν υπό μεταμφίεση και πλήρη μυστικότητα. Ένας από αυτούς τους αστυνομικούς είναι και ο Bob Arctor (Keanu Reeves) που εργάζεται ως ντετέκτιβ υπό την κωδική ονομασία «Fred».

Όμως ο Bob έχει και ο ίδιος ένα μεγάλο μυστικό. Είναι εθισμένος ακριβώς στο ίδιο ναρκωτικό που οι εργοδότες του θέλουν όχι τόσο να το εξαφανίσουν αλλά περισσότερο να το «ελέγξουν». Ο Bob περνάει τις μέρες της μίζερης καθημερινότητας του χαμένος σε έναν τοξικό κόσμο που αντίθετα με τον αληθινό φαντάζει περισσότερο ζωντανός. Σύντροφοι του σε αυτή την «τοξική σταδιοδρομία» είναι οι καμμένοι από τις καταχρήσεις συγκάτοικοι του, ο παρανοϊκός Luckman (Woody Harrelson) και ο εντελώς μηδενιστής Barris (Robert Downey Jr.) που όλα δείχνουν ότι σχετίζεται με το δίκτυο που διακινεί το «D». Όμως η … άκρως ψυχεδελική ρουτίνα του Bob θα διαταραχθεί όταν μια μέρα θα πάει στην υπηρεσία του, ως «Fred» και θα του ανατεθεί μια νέα αποστολή : Να παρακολουθήσει έναν ύποπτο πρεζάκια που ακούει στο όνομα Bob Arctor. Πολύ σύντομα η λογική φεύγει και δίνει την θέση της στην παράνοια και ο Bob θα αρχίσει να χάνεται μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας…

Το 2006 που κυκλοφόρησε η ταινία του Linklater δεν τα κατάφερε να προβληματίσει το κοινό και τους κριτικούς. Οι θεατές δεν έπιασαν ή δεν εκτίμησαν το νόημα και τα μηνύματα της ιστορίας του Philip K. Dick με αποτέλεσμα το φιλμ να μην μπορέσει να ρεφάρει καν το μόλις 9 εκατομμυρίων μπάτζετ του και πολύ σύντομα κατέληξε να ξεχαστεί από την πλειοψηφία του κοινού. Μακάρι να μπορούσα να πω ότι με το πέρασμα του χρόνου το A Scanner Darkly κέρδισε την εκτίμηση και τον σεβασμό που του αρμόζουν όμως μάλλον θα έλεγα ψέματα. Το φιλμ του Linklater παραμένει θαμμένο σε μια σκοτεινή γωνία όμως πάντα έτοιμο να ανταμείψει εκείνους τους τολμηρούς εξερευνητές που θα του δώσουν μια ευκαιρία. Πιθανότατα ίσως και μια δεύτερη επειδή ναι όσο κλισέ και αν ακούγεται είναι από εκείνα τα έργα που θα χρειαστεί να τα δεις και δεύτερη φορά για να τα κατανοήσεις και να τα αγαπήσεις. Όπως και να χει το A Scanner Darkly ήταν μια άκρως προφητική ταινία που στην πιο ανέμελη εποχή της μπορεί να φάνταζε υπερβολική όμως σήμερα την λες και επίκαιρη.

Σε τεχνικό και ερμηνευτικό επίπεδο το φιλμ είναι ξέφρενα απολαυστικό. Ο Linklater εφάρμοσε μια άκρως πρωτοποριακή και ιδιαίτερη τεχνική και αφού γύρισε πρώτα μια ψηφιακή ταινία με αληθινούς ηθοποιούς στην συνέχεια χρησιμοποίησε animated τεχνολογία ώστε να δώσει στην ταινία του μια ψυχεδελική εικόνα και αισθητική. Αυτές οι animated στρώσεις προσδίδουν στην ταινία πινελιές εξωπραγματικής sci-fi αλλά και κοινωνικής παράνοιας. Το τελικό αποτέλεσμα αιχμαλωτίζει και ιντριγκάρει το μάτι ενώ κατά έναν εντελώς παράδοξο τρόπο καταφέρνει να ενισχύσει τις ερμηνείες των ηθοποιών.

Το cast με την σειρά του κάνει και αυτό εξαιρετική δουλεία. Ειδικά το δίδυμο Woody Harrelson και Robert Downey Jr μέσα από τις παλαβές και μαστούρικες συζητήσεις του καταλήγει άκρως απολαυστικό. Ειδικά ο δεύτερος είναι άνετα ο καλύτερος χαρακτήρας της ιστορίας και κατορθώνει και μας δίνει μια από τις πιο ξέφρενες αλλά και ποιοτικές ερμηνείες της καριέρας του και μάλιστα σε μια εποχή όπου καμία σχέση δεν είχε με τον τωρινό Superstar της Marvel μιας και το 2006 η εικόνα του απείχε αρκετά από την τωρινή του «Iron Man» καθώς προσπαθούσε να ξαναβρεί τον δρόμο του ύστερα από τα προβλήματα καταχρήσεων που είχε τραβήξει στις αρχές των 00s. Φοβερός είναι και ο Rory Cochran που παίζει τον πρεζάκια της γειτονίας. Η αλήθεια είναι ότι αρχικά ο Keanu Reeves κάπου «χάνεται» ανάμεσα σε αυτούς τους τρεις χαρακτήρες μιας και ερμηνευτικά υστερεί σε σχέση με τους πιο εκφραστικούς συναδέλφους του. Όμως φτάνοντας στο φινάλε βλέπουμε τον χαρακτήρα του να βυθίζεται στην απόγνωση και να μεταμορφώνεται σε ένα άδειο, άψυχο κέλυφος και αυτό λειτουργεί υπέρ του ερμηνευτικά μιας και ανέκαθεν τέτοιοι «ανέκφραστοι» χαρακτήρες ήταν το «ψωμί» του συμπαθέστατου και υπερβολικά τίμιου ηθοποιού.

Όμως όπως σε κάθε σπουδαία ιστορία η πραγματική αξία του A Scanner Darkly δεν βρίσκεται στο εξώφυλλο του βιβλίου αλλά κρύβεται και ξετυλίγεται μέσα από τις αράδες του. 

scan 2

 

Το φιλμ του Linklater είναι μια αποκαλυπτική ματιά σε ένα δυστοπικό και μίζερο μέλλον που πλέον δεν φαντάζει και τόσο μακρινό. Ταυτόχρονα είναι μια προειδοποίηση για το τώρα αλλά και μια εξαιρετικά καυστική κριτική – σάτιρα της κοινωνίας και της καθημερινότητας μας.

Μια απολυταρχική κυβέρνηση που παρακολουθεί κάθε σου κίνηση, μπάτσοι που φοράνε ηλεκτρονικές μάσκες που παραμορφώνουν τα πρόσωπα τους ώστε να καταλήγουν εντελώς απρόσωπες μηχανές εφαρμογής του «νόμου» και της «τάξης», πολυεθνικές εταιρείες που σου τάζουν σωτηρία αλλά στην πραγματικότητα θέλουν απλά να επιταχύνουν την μετάβαση σου σε ένα κούφιο, υπάκουο «κέλυφος» και φυσικά οι ίδιοι οι άνθρωποι που αντί να αντιμετωπίσουν τον κόσμο και την ζωή κατάμουτρα προτιμούν να χάνονται μέσα σε χημικές αποδράσεις. Άνθρωποι που όχι μόνο έχουν χάσει την ελπίδα τους για κάτι καλύτερο, πιο ουσιώδες, αλλά και που δεν δείχνουν την παραμικρή διάθεση να την ξαναβρούν. Άνθρωποι σαν τον Bob Arctor.

 

«I realized I didn’t hate the cabinet door, I hated my life. My house, my family, my backyard, my power mower. Nothing would ever change; nothing new could be expected. It had to end, and it did. Now in the dark world where I dwell, ugly things, and surprising things, and sometimes little wondrous things, spill out in me constantly, and I can count on nothing.»

Και όπως πάντα υπάρχουν και εκείνοι οι λίγοι που θέλουν να κάνουν κάτι για να σώσουν την κατάσταση. Μπορούν όμως ? Και αν μια στο εκατομμύριο τα καταφέρουν θα δικαιωθούν για τον αγώνα τους ? Θα τον κατανοήσουν και θα το εκτιμήσουν οι μετέπειτα γενιές ?

«Our children’s children will never truly know this awful time that we have gone through and the losses we took. Well, maybe some footnote in a minor history book. A brief mention with no list of the fallen.» λέει ένας από τους χαρακτήρες προς το τέλος της ταινίας και έχει απόλυτο δίκαιο μιας και ουσιαστικά σκιαγραφεί μέσα σε μια φράση ολόκληρη την ιστορία της ανθρωπότητας. Η κάθε γενιά δίνει τον δικό της αγώνα για ένα καλύτερο μέλλον , τουλάχιστον όπως το φαντάζεται εκείνη,έχοντας την ελπίδα ότι η επόμενη γενιά που ακολουθεί θα εκτιμήσει και θα θυμάται αυτό τον αγώνα και δεν θα χρειαστεί να περάσει από τα ίδια βάσανα. Και όμως τελικά η ιστορία καταλήγει να επαναλαμβάνεται. Ένας φαύλος κύκλος γεμάτος κόπο, αίμα και ελάχιστη λογική.

scan 4

 

Ένας ακόμη λόγος που αγαπώ αυτή την ταινία είναι ότι το A Scanner Darkly καταφέρνει και αποτυπώνει όχι μονάχα την αξία του λογοτεχνικού έργου του Philip K. Dick αλλά και το μεγαλείο του ίδιου του συγγραφέα. Στους τίτλους τέλους της ταινίας βλέπουμε μια λίστα από ονόματα αληθινών ανθρώπων που ο καθένας με τον δικό του τρόπο έπαιξε κάποιο ρόλο στην ζωή του συγγραφέα. Μια λίστα αφιερωμένη σε εκείνους που «τιμωρήθηκαν για αυτά που έκαναν». Σε αυτή τη λίστα βλέπουμε άτομα που πέθαναν, τρελάθηκαν ή σακατεύτηκαν από τα πάθη τους. Ένα από τα τελευταία ονόματα είναι εκείνο του «Phil» «a victim of permanent pancreatic damage». Η λίστα αυτή είναι παρμένη κατευθείαν μέσα από την ομώνυμη νουβέλα του 1977 όπου στο φινάλε ο συγγραφέας αποχαιρέτησε τους φίλους του αλλά και τους αναγνώστες του.

Πέντε χρόνια αργότερα , στις 2 Μαρτίου του 1982, ο Philip K. Dick άφηνε τούτο τον κόσμο και πήρε μαζί του τα μυστικά του μέλλοντος τα οποία δεν πρόλαβε να μας αποκαλύψει. 

 

 

Αν σας άρεσε το παραπάνω άρθρο ρίχτε μας και ένα like στην επίσημη σελίδα του The Bat Country Press στο Facebook ώστε να διαβάσετε περισσότερα. 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: