‘Call it’ : Το No Country for The Old Men δέκα χρόνια μετά.

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

 

‘The crime you see now, it’s hard to even take its measure. It’s not that I’m afraid of it. I always knew you had to be willing to die to even do this job. But, I don’t want to push my chips forward and go out and meet something I don’t understand. A man would have to put his soul at hazard. He’d have to say, «O.K., I’ll be part of this world.’

Το No Country for The Old Men των αδελφών Coen ξεκινάει με τον σερίφη Ed Tom Bell να μοιράζεται τους προβληματισμούς του μαζί μας σχετικά με τον ‘σύγχρονο’ κόσμο, έναν κόσμο γεμάτο παράλογη βία και εξίσου παράλογα βίαιους ανθρώπους. Ο Tommy Lee Jones με ένα γερασμένο και γεμάτο ρυτίδες πρόσωπο, που εντελώς συμβολικά θυμίζουν τις γραμμές που κρύβονται στον κορμό ενός δέντρου και που μας αποκαλύπτουν τα χρόνια που έχουν περάσει από πάνω του, νοσταλγεί ένα παρελθόν όπου η ευγένεια και η λογική δεν είχαν ακόμη χαθεί ενώ παράλληλα εκφράζει την γνήσια απορία και τον φόβο του για τα βλοσυρά πράγματα που έρχονται. Πράγματα τα οποία θέλει να αποφύγει να αντικρίσει κατάματα, όχι επειδή είναι ένας δειλός αλλά επειδή δεν θέλει στα γεράματα του να γίνει κομμάτι τους και να χάσει μέρος της ψυχής του μέσα σε αυτά.

Όμως σε αυτή τη ζωή μερικά πράγματα απλά δεν γίνεται να τα σταματήσεις ή να τα αποφύγεις.

No Country for Old Men_Llewelyn Moss finds two million in his possession

 

Το φιλμ μας τοποθετεί στο 1980 όπου ο  Llewelyn Moss (Josh Brolin) ,ένας καουμπόι παλαιάς κοπής, σε ένα ταξίδι του για κυνήγι, κάπου στην καυτή έρημο του Del Rio, πέφτει επάνω σε ένα σκηνικό που άνετα θα μπορούσε να αποτελεί τον ορισμό της πετυχημένης ‘Μεξικάνικης μονομαχίας’. Πτώματα διασκορπισμένα παντού, το αίμα να βράζει επάνω στην άμμο και ένα φορτηγό γεμάτο ηρωίνη είναι τα μακάβρια ευρήματα του Moss. Αν υπήρχε μια ταμπέλα τριγύρω θα μπορούσε άνετα να αναγράφει ‘Καλώς ήλθατε στα σύνορα του Τέξας. Εκεί όπου ο ‘πόλεμος κατά των ναρκωτικών’ που έχει κηρύξει η αμερικάνικη κυβέρνηση πιάνει πάτο και βίαιοι άντρες φέρνουν μαζί τους τα βίαια έθιμα τους’.

Όμως ο Moss παρά το σκληρό επαρχιώτικο παρουσιαστικό του δεν είναι κάνας ανόητος. Ξέρει ότι σε ένα τέτοιο ‘τζακπότ‘ που πήγε τόσο στραβά πάντα θα υπάρχει στην μέση και μια βαλίτσα γεμάτη χρήμα και αυτή ακριβώς την βαλίτσα την βρίσκει μερικά μέτρα πιο μακριά στα χέρια του ‘νικητή’ της αναμέτρησης. O Moss ξέρει ότι παίρνοντας τα λεφτά αυτομάτως υπογράφει το όνομα του με μεγάλα γράμματα σε μια λίστα θανάτου. Και όμως τα παίρνει όπως και να χει.

Ο Moss βλέπει ότι οι εποχές αλλάζουν και ότι ακόμα και η παραδοσιακά αργή Δύση προχωράει με γοργούς ρυθμούς μπροστά και δεν έχει χώρο πλέον για ‘καουμπόηδες’ σαν εκείνον. Τα λεφτά αυτά είναι το εισιτήριο του ώστε να μπορέσει και εκείνος , μαζί με την γυναίκα του Carla Jean (Kelly McDonald), να σηκώσει το κεφάλι και να κοιτάξει τον ορίζοντα. Όμως εντελώς ειρωνικά με το που πιάνει στα χέρια του την ματωμένη βαλίτσα είναι αναγκασμένος ταυτόχρονα να κοιτάει όλη την ώρα πίσω του ώστε να προλάβει ή να αποφύγει όλα αυτά που έρχονται στο κατόπι του…

No Country for Old Men

 

O Anton Chigurh (Javier Bardem) είναι ο άνθρωπος που καλείται να πάρει πίσω την βαλίτσα και να τακτοποιήσει τις όποιες εκκρεμότητες την αφορούν. Και αυτό ακριβώς κάνει.

Ο Javier Bardem αφήνει ένα απαράδεκτο κούρεμα και με μια ακόμη πιο απαράδεκτη φάτσα σκορπάει τον θάνατο γύρω του. Ο Chigurh είναι ένας εκτελεστής που κάνει τον Εξολοθρευτή να μοιάζει με κουρδιστό παιχνίδι. Εξοντώνει τα θύματα του μεθοδικά και με μια τρομαχτική ακρίβεια. ‘Ένα φάντασμα’, έτσι τον χαρακτηρίζει ο σερίφης Bell και σχεδόν έχει δίκαιο. Όμως καμιά φορά αυτό το φάντασμα επιτρέπει στα υποψήφια θύματα του να τον δουν. Και καμία φορά τους προσφέρει μια ευκαιρία τόσο στην ζωή, όσο και στον θάνατο.

 

 

 

Τα πάντα στις κινήσεις και τις πράξεις του Chigurh χαρακτηρίζονται από μια αξιοθαύμαστη αλλά και τρομαχτική μεθοδικότητα. Και όμως λίγο πριν το φονικό αμφισβητεί τις τελευταίες πολύτιμες στιγμές των θυμάτων του, τις μελετάει σαν ένα απόκοσμο ον που επιθυμεί να δει και να καταγράψει τις αντιδράσεις τους λίγο πριν τον χαμό τους. Τους μιλάει με γρίφους και τους προκαλεί να στοιχηματίσουν ότι πολυτιμότερο έχουν στην ρίψη ενός παλιού νομίσματος. Ο Chigurh με το περίεργο κούρεμα του και την αρρωστημένη φάτσα του συμβολίζει την αυθαίρετη φύση του θανάτου η οποία παίρνει σάρκα και οστά.

Το να ζεις και να πεθαίνεις στον τεράστιο κόσμο που ζούμε είναι καθαρά θέμα πιθανοτήτων και τύχης και ας νομίζει ο εγωιστής και γεμάτος αυτοπεποιήθηση Moss το αντίθετο. Όσο σκληρός, πονηρός και ικανός και αν είσαι καμιά φορά αυτό δεν αρκεί για να τα καταφέρεις. O κόσμος συνεχίζει να γυρίζει και δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία στις ανθρώπινες επιθυμίες και προσπάθειες. Και ο Chigurh είναι ο ‘άγγελος του θανάτου’ που έρχεται να του υπενθυμίσει αυτή την πραγματικότητα.

Ταυτόχρονα οι Coen θέλουν να δείξουν πόσο άρρηκτα συνδεδεμένο είναι το μέλλον ενός ανθρώπου με τις επιλογές του στο παρελθόν και τις πράξεις του στο παρών.  ‘If the rule you followed brought you to this, of what use was the rule?’ ρωτάει ο Chigurh ένα από τα θύματα του λίγο πριν αδειάσει τα σκάγια της καραμπίνας του επάνω του και έχει ένα δίκαιο.

Το No Country for The Old Men είναι από εκείνες τις ταινίες που ο κάθε χαρακτήρας έχει να δώσει κάτι ουσιώδες στην όλη ιστορία. Και αυτοί οι χαρακτήρες μας παρουσιάζονται μέσα από τις ερμηνείες τριών σπουδαίων ηθοποιών που ο καθένας τους καταθέτει και την καλύτερη του παράσταση . Ο σιωπηλός και δυναμικός Moss του Josh Brolin βγάζει έναν απρόσμενο ηρωισμό σαν χαρακτήρας και ας είναι στην πραγματικότητα ένας ακόμη τυχοδιώκτης. Παίρνοντας την βαλίτσα στα χέρια του ο Moss γίνεται κατευθείαν εκείνος ο τύπος που οι Αμερικανοί χαρακτηρίζουν ως ‘Dead Man walking’ όμως η επιμονή του να αποφύγει την μοίρα του και να ορίσει μόνος του το μέλλον του τον καθιστά μια περσόνα πραγματικά συμπαθητική και αξιοθαύμαστη. Ο Javier Bardem μας χαρίζει ένα από τα μεγαλύτερα ‘τέρατα’ του σύγχρονου κινηματογράφου με το άθλιο κούρεμα του και το πολύ ιδιαίτερο αεροβόλο με το οποίο εξοντώνει όσους έχουν την ατυχία να βρεθούν στο διάβα του. Ένας αμείλικτος φονιάς που στα μάτια των περισσοτέρων φαντάζει ως ο απόλυτος ψυχοπαθής όμως που οι πράξεις του χαρακτηρίζονται από μια ιδιαίτερη λογική. ‘He’s a peculiar man. You could even say that he has principles. Principles that transcend money or drugs or anything like that. He’s not like you. He’s not even like me.’ είναι η περιγραφή που του δίνει ο Woody Harrelson , που κάνει ένα απολαυστικό και άκρως εγωπαθές cameo ως εκτελεστής, και είναι ίσως ο καλύτερος και ο μοναδικός τρόπος για να περιγράψεις κάπως τον Anton Chigurh. Ένας φονιάς που ακολουθεί τον δικό του κώδικα ‘τιμής’ μόνο που κανένας άλλος δεν μπορεί να καταλάβει τι σκατά σημαίνει αυτός ο κώδικας…

Και τέλος έχουμε τον σερίφη Ed Tom Bell του εξαιρετικού Tommy Lee Jones όμως θα επανέλθουμε σε αυτόν αφού κάνουμε πρώτα μια ιδιαίτερη μνεία στις δυο ισχυρές γυναίκες της ταινίας που καταφέρνουν να κάνουν εκείνο που οι περισσότεροι άντρες της αποτυγχάνουν να κάνουν : Να σταθούν απέναντι στον Anton Chigurh.

Η πρώτη είναι η ‘μικρή’ ηρωίδα σπιτονοικοκυρά του Moss που αρνείται να υποκύψει στις απαιτήσεις του αδίστακτου φονιά…

 

 

Και φυσικά έχουμε την πραγματική ηρωίδα του No Country for The Old Men, την ταλαίπωρη Carla Jean την οποία όταν την επισκέπτεται ο Chigurh ,για να εκπληρώσει την υπόσχεση που είχε δώσει στον άντρα της , όχι μόνο δεν την βλέπουμε να λυγίζει αλλά ορθώνει το ανάστημα της και φέρνει τον εκτελεστή προ των ευθυνών του.

Δυστυχώς αυτό δεν την γλιτώνει από το να πληρώσει το τίμημα για τις πράξεις του εγωιστή συζύγου της.

 

 

 

 

Και όμως η Carla Jean είναι εκείνη που κατορθώνει να ξεσκεπάσει τον μύθο του ‘φαντάσματος’ από την απόκοσμη φιγούρα του Chigurh και να τον φέρει σε ένα πιο ανθρώπινο επίπεδο. ‘The coin don’t have no say. It’s just you.’ του λέει και έχει απόλυτο δίκαιο. Στο τέλος το νόμισμα δεν είναι εκείνο που αποφασίζει αλλά εκείνος που το ρίχνει. Με τον ίδιο τρόπο που ο σερίφης Bell και οι προκάτοχοι του προσπαθούσαν να προσδώσουν λογική σε εκείνα που εμφανώς δεν χωρά η λογική έτσι και ο Chigurh προσπαθεί να επιβάλλει τον έλεγχο μέσα από την ψευδαίσθηση της επιλογής. Ξέρει ότι πετώντας στον αέρα το νόμισμα δεν έχει καμία σημασία ποία πλευρά θα επιλέξουν τα θύματα του επειδή στο τέλος εκείνος είναι που θα επιλέξει για εκείνους . Αυτό που κάνει είναι να τους ελέγχει ζητώντας τους να δείξουν πίστη σε κάτι που στην πραγματικότητα μόνο εκείνος γνωρίζει και καθορίζει, ζητώντας τους να εμπιστευτούν την τρελή καλοσύνη του. Ο Chigurh χειραγωγεί τους άλλους βάζοντας τους να τον αντιλαμβάνονται ως κάτι περισσότερο από έναν απλό άνθρωπο και να βλέπουν ένα νόμισμα ως κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα απλό κομμάτι μέταλλο, αλλά όπως ομολογεί με περίσσια ειλικρίνεια και ο ίδιος στον συγχυσμένο βενζινά στην αρχή της ταινίας ‘είναι απλά ένα νόμισμα και τίποτα περισσότερο’. Αξίζει μονάχα όσο το κοστολογούμε εμείς. Ακριβώς όπως και οι βίαιες πράξεις του είναι παράλογες μέχρι που εμείς αποφασίζουμε να τους προσδώσουμε μια λογική.

Η γενναία απόφαση της Carla Jean να μην διαλέξει πλευρά την καθιστά την μοναδική και πραγματικά τραγική ηρωίδα του No Country For The Old Men.

Σκηνοθετικά και σεναριακά το φιλμ είναι τα δυο αδέλφια στα καλύτερα τους. Τα πάντα από το σενάριο, τους διαλόγους (που είναι ποτισμένοι με το περίφημο μαύρο χιούμορ των σκηνοθετών ), τους φωτισμούς, την εξαιρετική φωτογραφία του Roger Deakins, τους ήχους και την ολική απουσία της μουσικής είναι στην εντέλεια και τα τέσσερα μεγάλα όσκαρ που απέσπασε η ταινία το 2007 πιστοποιούν απόλυτα την αθάνατη αξία της η οποία ενισχύεται και από το γεγονός ότι η ταινία είχε να ‘αντιμετωπίσει’ και το άλλο υπέρτατο έπος που ακούει στο όνομα There Will Be Blood. Εξαιρετική είναι και η βία της ταινίας που έρχεται σε ιδανικά μετρημένες δόσεις και εκπέμπει πόνο, ωμότητα και ρεαλισμό. Ενώ και το νεο-γουέστερν τοπίο που συναντά τους νουάρ ρυθμούς και χαρακτήρες είναι απλά επιβλητικό. Δεν γίνεται να μην αναφέρουμε και την απολαυστική Beth Grant που παίζει την μονίμως απογοητευμένη πεθερά του Moss και είναι πραγματικά η πεθερά που δεν θα ήθελε κανένας παντρεμένος άντρας να έχει.

Και κάπως έτσι επιστρέφουμε στον σερίφη Bell του Tommy Lee Jones που λειτουργεί ως ο παρατηρητής της ιστορίας αλλά και ως η ‘φωνή’ της.

292aac585d5ad0eef1970664da3001bb--the-best-films-tommy-lee-jones

Ο σερίφης Bell συνεχώς μας λέει πόσο νοσταλγεί τις παλιές και αγνές εποχές όπου ο κόσμος είχε ακόμη ευγένεια και λογική και πόσο φοβάται τον βίαιο και ακατανόητο κόσμο που έρχεται. Μας διηγείται παλιές ιστορίες με σερίφηδες που δεν χρειάζονταν καν να οπλοφορούν ώστε να ασκήσουν το έργο τους. Και όμως παρά τον φόβο του και την αδυναμία του να κατανοήσει την ματωμένη παράνοια του ‘σήμερα’ και του ‘αύριο’ ο Bell σαν έρχεται η κρίσιμη ώρα δείχνει το απαραίτητο θάρρος ώστε να αντιμετωπίσει τον Chigurh, το ‘φάντασμα’ που πρεσβεύει όλα αυτά που ο Bell φοβάται και θέλει να αποφύγει. Ευτυχώς η μοίρα αυτή τη φορά είναι με το μέρος του και ο σερίφης βγαίνει αλώβητος και χωρίς να χρειαστεί να συναντήσει εκείνο που δεν καταλαβαίνει, χωρίς να βάλει την ψυχή του σε κίνδυνο.

Στο φινάλε ο Bell αποφασίζει να αποσυρθεί και επισκέπτεται τον γερασμένο και παράλυτο θείο του για να του ανακοινώσει την απόφαση του και να μοιραστεί μαζί του τις σκέψεις του για όλα αυτά που έζησε και για όλα εκείνα που φοβάται. Ο θείος του, ένας άντρας επίσης της παλαιάς σχολής και επίσης σερίφης στα νιάτα του, του απαντά με μια ιστορία για έναν πρόγονο τους που δολοφονήθηκε βίαια κάπου το 1900. Στο φινάλε εκείνο που συνειδητοποιούμε είναι ότι ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν υπήρχε μια εποχή δίχως παραλογισμό και βία. Και ναι αν δεν υπήρχαν άνθρωποι σαν τον Anton Chigurh ο κόσμος θα πήγαινε σε μια ευθεία γραμμή όμως πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι σαν τον Chigurh.

‘Δεν μπορείς να σταματήσεις εκείνο που έρχεται’ λέει ο γερασμένος , παράλυτος και πικροχολος θείος στον σερίφη, που μπορεί να ζει σε μια καλύβα στην Μέση του πουθενά , περιτριγυρισμενος  από γάτες και πίνοντας μπαγιάτικο καφέ  όμως στα λόγια του περικλείεται ιδανικά ολόκληρο το νόημα του No Country for The Old Men, μιας ταινίας που ο τίτλος της είναι ιδιαίτερα παραπλανητικός μιας και στο φινάλε η ηλικία δεν παίζει κανένα ρόλο. Δεν υπάρχει η επιβίωση του ισχυρότερου όταν η μοίρα αποφασίζει ότι ήρθε η ώρα σου. Δεν υπάρχει τρόπος να σταματήσεις τον χρόνο και να κρυφτείς σε ένα παρελθόν το οποίο έχεις εξιδανικεύσει μέσα στο κεφάλι και τις αναμνήσεις σου.  Στο τέλος όλοι θα συναντήσουμε τους προγόνους μας με τον έναν τρόπο ή τον άλλο.

61INMemGn+L._SY717_

 

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: