Γράψαμε ένα αφιέρωμα στο American Psycho και ας είχαμε να επιστρέψουμε κάτι βιντεοκασέτες.

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

Όσο οξύμωρο και αν ακούγεται η βασική επιρροή για να αντλήσει έμπνευση ο Christian Bale και να ενσαρκώσει τον χαρακτήρα του ναρκισσιστή – γιάπη – σχιζοφρενή-serial killer (?) Patrick Bateman ήταν ο συνάδελφος του Tom Cruise.  Σύμφωνα με τον ίδιο τον Bale ένα βράδυ βλέποντας τον Cruise να παραχωρεί συνέντευξη ,ως καλεσμένος στο Late Show του David Letterman , o ηθοποιός πραγματικά εντυπωσιάστηκε από το πρόσωπο του Tom ο οποίος ενώ εξέφραζε μια έντονη φιλικότητα ταυτόχρονα τα μάτια του φάνταζαν εντελώς κενά και δεν μπορούσες να δεις τίποτα το ανθρώπινο πίσω τους…

Πρόσθεσε σε αυτό και το γεγονός ότι ο Bale έχωσε και μερικές νότες ‘Nicolas Cage – Vampire’s Kiss’ παράνοιας και έχεις το λογικό αποτέλεσμα μιας ολότελα παράλογης εξίσωσης.

Τελικά μόνο τυχαίο δεν είναι που ο Patrick Bateman ως χαρακτήρας φαντάζει τόσο απόκοσμος αλλά και τρομαχτικά οικείος ταυτόχρονα.

American-Psycho_Christian-Bale-sofa-braces_crop_cap.jpg.d98ea9e7329c2dbeea558ad4c1021194

 

O Patrick Bateman είναι ένα ακόμη ‘Golden Boy’ της Wall Street των ξέφρενων 80s. Όταν ο Patrick δεν βρίσκεται στο γραφείο της φίρμας του προτιμά να αφιερώνει σχεδόν εξ ολοκλήρου τον χρόνο του ώστε να χτίζει μεθοδικά και κοπιαστικά την εξωτερική του εικόνα. Αυτή η εικόνα δεν τον αντικατοπτρίζει απόλυτα ως άνθρωπο όμως αυτό δεν τον ενοχλεί μιας και είναι ακριβώς η εικόνα που θέλει να βλέπει και να θαυμάζει ο υπόλοιπος κόσμος. Και ο υπόλοιπος κόσμος πραγματικά είναι ‘τυχερός’ μιας και το αληθινό ‘πρόσωπο’ του Patrick δεν είναι καθόλου ευχάριστο…

‘I have all the characteristics of a human being: blood, flesh, skin, hair; but not a single, clear, identifiable emotion, except for greed and disgust. Something horrible is happening inside of me and I don’t know why. My nightly bloodlust has overflown into my days. I feel lethal, on the verge of frenzy. I think my mask of sanity is about to slip.’ 

Το AMERICAN PSYCHO ,της Mary Harron , έχει μια από τις πιο ωμά ειλικρινείς εισαγωγές που έχω δει σε ταινία. Ο κεντρικός χαρακτήρας (σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να τον χαρακτηρίσουμε ως ‘ήρωα’) με παγωμένη ειλικρίνεια σου ξεκαθαρίζει αμέσως το τι ακριβώς συμβαίνει μέσα του. Πίσω από μια μάσκα απόλυτης τελειότητας και λογικής κρύβεται ένα πολύ αληθινό τέρας του οποίου ελάχιστα ψήγματα ανθρώπινων συναισθημάτων έχουν απομείνει στην ‘ψυχή’ του.

Ο Patrick Bateman ζει σε έναν κόσμο γεμάτο ανταγωνισμό και επιφανειακούς ανθρώπους που λειτουργούν ως αμείλικτα αρπαχτικά στις μεταξύ τους κόντρες και συνεργασίες. Και με βασικό του όπλο τον ναρκισσισμό ο Patrick κάνει τα πάντα για να ενταχθεί σε αυτό τον κόσμο που ενώ τον περιφρονεί ταυτόχρονα τον θαυμάζει και τον έχει απόλυτη ανάγκη.

50041 (1)

‘Look at that subtle off-white coloring. The tasteful thickness of it. Oh my God, it even has a watermark!’

Τα πάντα στην ζωή και την καθημερινή ρουτίνα του Patrick χαρακτηρίζονται από τελειότητα. Από τους κατάλευκους τοίχους και τα μεταλλικά έπιπλα του πανάκριβου διαμερίσματος του μέχρι και τα προϊόντα ενυδάτωσης που χρησιμοποιεί σε καθημερινή βάση. Κάθε πρωί ο Patrick ακολουθεί την ίδια ρουτίνα γυμναστικής και καλλωπισμού με μια σχεδόν θρησκευτική ευλάβεια. Όμως ο Patrick δεν φοράει αυτή του την μάσκα μόνο και μόνο για να διαμορφώσει  την εξωτερική του εικόνα. Τα πάντα στην ζωή του αποτελούν μια γυαλιστερή βιτρίνα μέσα από την οποία μας δείχνει το καλογυαλισμένο ανδρείκελο που θέλει να μας δείξει. Ο τρόπος που μιλάει, η μουσική που ακούει και οι γνώσεις του επάνω στους αγαπημένους τους δίσκους, τα εστιατόρια στα οποία κάνει κρατήσεις, μέχρι και οι άνθρωποι που επιλέγει να έχει γύρω του όλα είναι προσεχτικά επιλεγμένα και διαλεγμένα για να ταιριάζουν και να χωράνε ιδανικά σε αυτή την βιτρίνα.

Και όμως μπορεί όλα αυτά να είναι απλά μια εικόνα προς χάριν της εικόνας όμως ο Patrick δείχνει ιδιαίτερη προσήλωση σε όλα αυτά τα πράγματα και στο πως τα παρουσιάζει ενώ παράλληλα δεν θέλει κανείς από τον περίγυρο του να τα επισκιάζει. Αν κάποιος κάνει το λάθος και ‘ξεπεράσει’ τον Patrick ακόμη και στο πιο απλό κομμάτι, όπως πχ μια φαινομενικά ασήμαντη επαγγελματική κάρτα, τα αποτελέσματα μπορεί να είναι μοιραία μιας και η κλονισμένη, θιγμένη και οργισμένη ψυχοσύνθεση του τελειομανή χρηματιστή δεν δείχνει να έχει την ικανότητα της αποδοχής και της συγχώρεσης. Στην καρδία του Patrick Bateman, εάν έχει τέτοια, υπάρχουν μονάχα ο φθόνος, η απληστία και η αποστροφή.

 

Ο Patrick δεν θέλει να βλέπει τους ανθρώπους γύρω του να επιτυγχάνουν και όταν κάτι τέτοιο συμβαίνει τρελαίνεται. Από την άλλη δείχνει να του αρέσει να επικεντρώνεται στα ελαττώματα και τις αποτυχίες τους . Ταυτόχρονα κάνει τα πάντα για να κρύψει τα δικά του ψεγάδια και ειδικότερα την επιθυμία του να σκοτώνει και να διαμελίζει ανθρώπους με τους πιο ευφάνταστα φριχτούς τρόπους.

Όμως ακόμη και σε αυτό το ‘ψεγάδι’ ο Patrick παρουσιάζει μια ψυχαναγκαστική επιμονή και μεθοδολογία που φαντάζει αψεγάδιαστη. Ο χρηματιστής ξεκληρίζει κοσμάκη με την ίδια παγωμένη απάθεια και απόλυτη προσήλωση με την οποία θα έκλεινε κάποια επιχειρηματική συμφωνία.

Όμως όπως ήταν αναμενόμενο και οι δυο αυτές εξίσου διαφορετικές αλλά και εξίσου απαραίτητες ρουτίνες στην ζωή του Patrick Bateman δεν θα αργήσουν να συγκρουστούν μεταξύ τους με αποτέλεσμα ο ‘ήρωας’ να καταλήξει να ακροβατεί κάπου ανάμεσα στην ατσαλάκωτη επαγγελματική καθημερινότητα του και την αιματοβαμμένη και σαδομαζοχιστική φαντασίωση του. Τελικά τι είναι αληθινό και τι είναι απλά μια ‘βιτρίνα’ στην ζωή του Patrick Bateman ?

6ARvBi7

 ‘I have to return some videotapes.’

To AMERICAN PSYCHO σαν φιλμ ακολούθησε παρόμοια πορεία με την ομώνυμη νουβέλα του Brett Easton Ellis επάνω στην οποία βασίστηκε. Ακριβώς όπως και ο συγγραφέας που πήγαινε από εκδότη σε εκδότη μέχρι να βρει κάποιον που θα είχε τα κότσια να εκδώσει το εξαιρετικά ιδιαίτερο και αμφιλεγόμενο έργο του έτσι και η ταινία πέρασε από πολλά διαφορετικά στάδια σεναρίων και προβλημάτων στην παραγωγή.

Μπορεί σήμερα η εικόνα του Christian Bale να είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την περσόνα του Patrick Bateman και το αντίστροφο όμως η αλήθεια είναι ότι ο βρετανός ηθοποιός ήταν η τελευταία επιλογή του στούντιο για τον συγκεκριμένο ρόλο. Η Lionsgate ήθελε έναν πρωταγωνιστή σαφώς πιο αναγνωρίσιμο και εμπορικό, μιας και οι Batman εποχές του Bale δεν είχαν έρθει ακόμα, και προσέγγισε ηθοποιούς όπως ο Edwart Norton και ο Leonardo DiCaprio για τον ρόλο. Μάλιστα ο τελευταίος το πήρε ζεστά το θέμα και πρότεινε για σκηνοθέτη τον Oliver Stone. Όσο αγαπητοί και ταλαντούχοι και αν είναι και οι δυο αυτοί τύποι ευτυχώς αυτή η συνεργασία δεν προχώρησε και ο Leo επέλεξε τελικά να κάνει την Παραλία μαζί με τον Danny Boyle, ανοίγοντας ξανά έτσι τον δρόμο για τον Bale με τον οποίο αρχικά είχε συμφωνήσει η Lionsgate προφορικά, χωρίς συμβόλαιο,  και στην καρέκλα του σκηνοθέτη επέστρεψε η Maria Harron. Σύμφωνα με την ίδια ήταν πραγματικό ευτύχημα που ο Stone δεν ανέλαβε το εγχείρημα μιας και ο δημοφιλής σκηνοθέτης είχε την πρόθεση να επικεντρωθεί αποκλειστικά στην ψυχοσύνθεση του κεντρικού χαρακτήρα και να αγνοήσει εντελώς την κοινωνική σάτιρα που καθιστά τόσο την τελική ταινία όσο και την νουβέλα τόσο απολαυστικά και επίκαιρα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αρχικά το πρότζεκτ είχε αναλάβει ο David Cronenberg ο οποίος μάλιστα θα συνεργαζόταν με τον ίδιο τον συγγραφέα Brett Easton Ellis που θα υπέγραφε το σενάριο. Τελικά οι δυο δημιουργοί δεν τα βρήκανε μεταξύ τους μιας και για εντελώς ακατανόητους και αδιευκρίνιστους λόγους ο σκηνοθέτης δεν ήθελε να γυρίσει καμία από τις σκηνές του σεναρίου οι οποίες εξελίσσονται μέσα σε… εστιατόρια και clubs και που αποτελούν ουσιαστικά το αλατοπίπερο ολόκληρης της ταινίας. Πραγματικά δεν μπορώ να με φανταστώ να βλέπω το AMERICAN PSYCHO χωρίς την απολαυστική σκηνή όπου ο Patrick σκάει στο club να παραγγείλει ποτά, υπό τους ήχους των New Order, και μια άκρως σνομπ μπαργούμαν να βγάζει για λίγα δευτερόλεπτα στην επιφάνεια τον πραγματικό του εαυτό…

 

Προφανώς το ίδιο σκέφτηκε και ο Ellis και για αυτό έγραψε ένα σενάριο που διέφερε σημαντικά από την νουβέλα του και του οποίου το φινάλε θα ήταν ουσιαστικά μια τελευταία σκηνή επάνω στην ταράτσα των δίδυμων πύργων όπου ο πρωταγωνιστής θα έκανε ένα … μίνι χορευτικό show ! Ο Ellis ήταν εμφανώς κουρασμένος από την δημοτικότητα της νουβέλας του, η οποία στην εποχή της αντιμετώπισε κύματα αντιδράσεων από εξοργισμένους πουριτανούς και φεμινίστριες που κατηγορούσαν το βιβλίο πως εξυμνούσε την βία και τον μισογυνισμό, και μάλλον αποφάσισε να σαμποτάρει το ίδιο του το σενάριο ώστε να απαλλαγεί επιτέλους από την όλη συζήτηση σχετικά με το AMERICAN PSYCHO.

Μετά το φιάσκο με τους Cronenberg, DiCaprio και Oliver Stone τα πράγματα επιτέλους βρήκαν τον δρόμο τους. Η Maria Harron πέρα από την σκηνοθεσία ανέλαβε το σενάριο και τήρησε την υπόσχεση της απέναντι στον Christian Bale αναθέτοντας του τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Μάλιστα ο ψυχωμένος Bale δεν δίστασε να πάρει ένα τηλέφωνο και τον συνάδελφο του Ewan McGregor και να τον αποθαρρύνει από το να πάρει εκείνος τον ρόλο που του πρότεινε η Lionsgate που εμφανώς δεν ήθελε τον Bale. Προς τιμήν του ο κύριος ‘Trainspotting’ δέχτηκε και το AMERICAN PSYCHO αποτέλεσε κομβικό σημείο για την καριέρα του Bale.

Εκείνο τον καιρό όλοι έλεγαν στον Bale ότι ο συγκεκριμένος ρόλος θα ήταν η ταφόπλακα της καριέρας τους. Ο ηθοποιός τους είπε απλά ότι ‘είχε να επιστρέψει κάτι βιντεοκασέτες’ και τους έγραψε κανονικά. Η απόλυτη δικαίωση δεν άργησε να έρθει. Ο Bale μέσα από τα κενά μάτια του Patrick Bateman μας έδωσε έναν από τους πιο απολαυστικούς κινηματογραφικούς παλαβούς που έχουμε δει στην μεγάλη οθόνη.

Το AMERICAN PSYCHO μετά από κόπους και βάσανα κατόρθωσε να βγει στις αίθουσες τον Γενάρη του 2000 και ακριβώς όπως και η νουβέλα εισέπραξε αμφιλεγόμενες κριτικές και δίχασε το κοινό. Μεγάλη μερίδα των αρνητικών κριτικών επικεντρώθηκε στον πλουραλισμό βίας και σκηνών σεξ που χαρακτηρίζει την πλειοψηφία της ταινίας ενώ από την άλλη υπήρξε κόσμος που απογοητεύτηκε επειδή θεωρούσε ότι αυτή η βία και το σεξ δεν δόθηκαν σε… επαρκείς δόσεις.

Εισπρακτικά η ταινία σημείωσε μια μικρή επιτυχία αν και μεγάλη μερίδα του κοινού απογοητεύτηκε μιας και παρερμήνευσε τον τίτλο και πήγε στο σινεμά με την προσδοκία ότι θα παρακολουθήσει ένα ακόμη φιλμ θρίλερ-τρόμου με τον τυπικό φονιά με τσεκούρια και αλυσοπρίονα που σφάζει ορδές από κοσμάκη και όχι ένα έργο που λειτουργεί κυρίως ως κριτική – σάτιρα της κοινωνίας και του τρόπου ζωής μας.

Από την άλλη οι γνώμες γύρω από την σκηνοθεσία της Harron ήταν θετικές ενώ σχετικά με την ερμηνεία του Bale ήταν καθολικά διθυραμβικές. Το AMERICAN PSYCHO αποτέλεσε ένα μεγάλο σκαλοπάτι για την μετέπειτα καριέρα του ηθοποιού ενώ ήταν και η πρώτη ταινία στην οποία ο Bale μας έδειξε την περίφημη πλέον και αξιοθαύμαστη ικανότητα του να προσαρμόζει το σώμα του για τις ανάγκες του εκάστοτε ρόλου, μιας και χρειάστηκε να γυμνάζεται καθημερινά ώρες ολόκληρες για να σχηματίσει το Απολλώνιο κορμί του Patrick Bateman. Πάντως αξίζει να γίνει ιδιαίτερη μνεία και στο υπόλοιπο cast όπου συναντάμε γνωστούς ηθοποιούς όπως οι Willem Dafoe , Jared Leto και Reese Witherspoon που όλοι τους κάνουν άρτια δουλειά ενώ άψογο είναι και το soundtrack του φιλμ που αποτελείται από τραγούδια των Genesis, Phill Collins, David Bowie, New Order και φυσικά των Huey Lewis and the News και πολλά από αυτά παίζουν ενεργό ρόλο στην πλοκή μέσα από τις απολαυστικές αναλύσεις του Patrick Batteman.

 

Πάντως κάτι οι εισπράξεις, κάτι ο ντόρος γύρω από το φιλμ οδήγησαν το στούντιο στην απόφαση να κυκλοφορήσει το 2002 ένα ‘sequel’ το οποίο όμως πέρα από εντελώς απαράδεκτο αποτελεί και τον ορισμό της αρπαχτής. Ουσιαστικά το στούντιο ξέθαψε ένα παλιό εντελώς άκυρο σενάριο με τίτλο  The Girl Who Wouldn’t Die και του άλλαξε τον τίτλο σε ‘AMERICAN PSYCHO 2’ και έχωσε για λίγα λεπτά τον χαρακτήρα του Patrick Bateman με την μορφή flashback και με άλλον ηθοποιό… Το ‘sequel’ γνώρισε την απαξίωση που του άξιζε ενώ μέχρι και η πρωταγωνίστρια του Mila Kunis το αποκήρυξε.

flat,800x800,070,f.u1

Ο ίδιος ο συγγραφέας της νουβέλας πάντως έχει ανάμικτα συναισθήματα γύρω από την ταινία. Ο Ellis θεωρεί ότι η ταινία είναι αρκετά καλή όμως ότι διαφέρει σημαντικά από το δικό του έργο. Και ίσως να έχει και δίκαιο. Η αλήθεια είναι ότι ο Bale με την ερμηνεία και την αφήγηση του αναδεικνύει πολύ πιο αποτελεσματικά και απολαυστικά την τρομερή σάτιρα γύρω από τον καπιταλισμό, τον καταναλωτισμό, την εγωπάθεια και αυτοπροβολή που μας χαρακτηρίζει ως είδος και μέσω των πράξεων του ασκεί μια βίαιη και οξυδερκή κριτική απέναντι στην αντρική κτητική συμπεριφορά, τις σχέσεις ανταγωνισμού στον εργασιακό χώρο που πολλές φορές ξεπερνάνε τα όρια κάθε λογικής και το υπερβολικό lifestyle των 80s γιάπηδων, και κάνει και μια γερή μελέτη της σχιζοφρένειας , στοιχεία που υπάρχουν μεν και στο βιβλίο αλλά και που δεν είναι πάντα τόσο ευδιάκριτα.

Στο φινάλε όμως το μεγαλύτερο κατόρθωμα του AMERICAN PSYCHO είναι ότι μέσα από τον Patrick Bateman και την ‘μάσκα’ του μας θυμίζει ότι και εμείς δεν διαφέρουμε και τόσο πολύ από αυτόν τον τύπο. Η ακόρεστη επιθυμία για κατανάλωση, αυτοπροβολή και υπεροχή θα υπάρχει πάντα μέσα μας και πίσω από τα χαμογελαστά μας πρόσωπα και τα κενά μας μάτια πάντα θα παραμονεύουν ο φθόνος και η απληστία που τα συνοδεύουν. Επίσης είναι η ταινία που μας έδωσε την δυνατότητα να την σκαπουλάρουμε από διάφορες ανεπιθύμητες καταστάσεις επιστρατεύοντας την δικαιολογία ‘πρέπει να φύγω έχω να επιστρέψω κάτι βιντεοκασέτες’ και μόνο και μόνο για αυτό θα έχει για πάντα μια περίοπτη θέση στην καρδιά μας.

 

tumblr_mx4dlcDghc1rusw6do2_500

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: