VIDEODROME : Το ‘πιστόλιασμα’ που έριξε ο David Cronenberg στους συντηρητικούς υποκριτές και λογοκριτές.

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

‘The battle for the mind of North America will be fought in the video arena: the Videodrome. The television screen is the retina of the mind’s eye. Therefore, the television screen is part of the physical structure of the brain. Therefore, whatever appears on the television screen emerges as raw experience for those who watch it. Therefore, television is reality, and reality is less than television…’ 

Ο Καθηγητής , αναλυτής της Pop κουλτούρας αλλά και φιλόσοφος Brian O’Blivion παραδίδει, μέσα από μια τηλεοπτική οθόνη, την ‘προφητεία‘ του γύρω από ένα μέλλον στο οποίο η τηλεόραση θα παραγκωνίσει την αληθινή ζωή.

Ξαφνικά όμως εκεί που ο Καθηγητής εκφωνεί τον , φαινομενικά προηχογραφημένο, μονόλογο του αρχίζει από το πουθενά να απευθύνεται σε ζωντανή μετάδοση στον ίδιο ακριβώς τύπο που τον παρακολουθεί από την άλλη πλευρά της οθόνης ! ‘Max… I’m so glad you came to me…’ τον ακούμε να δηλώνει στον θεατή του και εμείς οι ίδιοι ως θεατές χάνουμε την ανάσα μας και αρχίζουμε να έχουμε τις ίδιες ταχυπαλμίες που πιθανότατα αισθάνεται και ο ‘Max’.

Μέσα από μόλις μια σκηνή ο David Cronenberg  κατάφερε να κάνει το απίστευτο : Να θρυμματίσει το γυαλί μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας. Ενώ στο καπάκι με μια δεύτερη, και εξίσου αριστουργηματική ,μας θυμίζει την αρρωστημένη σχέση εξάρτησης που έχουμε καμιά φορά με το ‘γυαλί’. 

thumb-1920-645726

 

‘ Do you know a show called ‘Videodrome’? ‘

To VIDEODROME μας συστήνει στον Max Renn. O Max είναι ο πρόεδρος του CIVIC-TV , ενός μικρού καναλιού που εκπέμπει στον Καναδά και που ειδικεύεται στις προβολές softcore πορνό αλλά και υπερβολικά βίαιων ταινιών . Όμως ο πρόεδρος δεν δείχνει να είναι ευχαριστημένος από τα νούμερα τηλεθέασης αλλά και από την σκληρότητα του προγράμματος του και ψάχνει να βρει κάτι το πραγματικά ‘ωμό‘ και ‘ρεαλιστικό‘ κάτι που θα κάνει τους θεατές του να τρομάξουν , να αηδιάσουν αλλά παράλληλα και να μην μπορούν να αποτραβήξουν τα μάτια τους από επάνω του. Ο Max ήδη με το καθιερωμένο του ‘Hardcore‘ πρόγραμμα δέχεται δριμεία κριτική από μέρος του κοινού και τους κριτικούς όμως δεν δείχνει να πτοείται.

Better on T.V. than on the streets.‘ είναι η άποψη – μότο ζωής του καναλάρχη και κάπως έτσι θα βρεθεί να παρακολουθεί στην τηλεόραση του ένα πειρατικό τηλεοπτικό πρόγραμμα από την Μαλαισία το οποίο δεν έχει καμία προφανή πλοκή και που απλά μας δείχνει αποκρουστικούς και βίαιους βασανισμούς και δολοφονίες φαινομενικά τυχαίων και ανώνυμων θυμάτων από αγνώστους σαδιστές μέσα σε έναν κοκκινωπό θάλαμο.

Παρακολουθώντας το πρόγραμμα με τίτλο ‘VIDEODROME‘ ο Max Renn οραματίζεται το ‘μέλλον της τηλεόρασης‘ και αποφασίζει να το προβάλλει παράνομα στο κανάλι του. Όμως όταν διαπιστώνει ότι το σήμα του προγράμματος προέρχεται μέσα από τις Η.Π.Α. αποφασίζει να μάθει περισσότερα σχετικά με το βίαιο τηλεοπτικό προϊόν.

Όμως με κάθε βήμα μπροστά που κάνει στα πλαίσια της έρευνας του ο Max ταυτόχρονα αρχίζει να απομακρύνεται από την πραγματικότητα και να εισέρχεται σε κάτι το αδιανόητο και απερίγραπτο. Σύντομα ο καναλάρχης θα διαπιστώσει με τρόμο και δέος ότι μόλις ξεκινήσεις να βλέπεις το VIDEODROME είναι σχεδόν αδύνατον να το σταματήσεις…

 

videodrome-wallpaper-20

 

 ‘It’s just torture and murder. No plot, no characters. Very, very realistic. I think it’s what’s next.’ 

Μπορεί το τηλεοπτικό ‘VIDEODROME’ να μην έχει καμία πλοκή όμως το ίδιο δεν ισχύει σε καμία περίπτωση και για το φιλμ του David Cronenberg που αναλαμβάνει εδώ τόσο την σκηνοθεσία όσο και το σενάριο και παραδίδει ίσως την πιο παλαβή, καυστική και ‘προφητική‘ του ταινία.

Μετά από την , μάλλον απρόσμενη, επιτυχία του SCANNERS ο Cronenberg ανέβασε κατά πολύ τις μετοχές του με αποτέλεσμα να έχει πρόσβαση σε μπάτζετ τα οποία μέχρι τότε δεν τα είχε καν διανοηθεί. Και όμως ενώ θα μπορούσε άνετα να καταφύγει στον ‘mainstream’ κινηματογράφο κάνοντας ένα sequel της προηγούμενης ταινίας του ο σκηνοθέτης αποφάσισε να πάρει το ρίσκο και να γυρίσει ένα φιλμ σουρεαλιστικό, σκληρό και ανησυχητικό και που ως κερασάκι στην τούρτα θα ασκούσε μια εξαιρετικά θρασύτατη αλλά και πανέξυπνη και άκρως εύστοχη κριτική στους λογοκριτές της τηλεόρασης και τους κινηματογράφου αλλά και… στο ίδιο το κοινό του.

Το VIDEODROME ξεκινάει σαν μια ‘ντετέκτιβ‘ ιστορία όπου ο πρωταγωνιστής αναζητεί την αλήθεια που κρύβεται πίσω από ένα μεγάλο μυστήριο όμως πολύ σύντομα αυτή η ‘κλισέ’ θεματολογία δίνει την θέση της στην απόλυτη παράνοια, στην σκληρή ‘Body Horror’ αλλά και CyberPunk αισθητική και στα έντονα μηνύματα και τους συμβολισμούς.

Ο Cronenberg εμπνεύστηκε την ιστορία του από την παιδική του ηλικία όταν καθόταν στο πατρικό του στον Καναδά και εκεί που έβλεπε τηλεόραση ξαφνικά έπιανε από το πουθενά τίποτε περίεργα τηλεοπτικά προγράμματα και άλλαζε αμέσως κανάλι φοβούμενος μην παρακολουθήσει ‘κάτι που δεν έπρεπε να δω‘ . Εμένα πάλι δεν μου το βγάζεις απ’το μυαλό ότι ο τύπος απλά προσπαθούσε να εφαρμόσει το ίδιο ‘κόλπο’ που κάναμε εμείς πιτσιρικάδες όπου κουνάγαμε πέρα δώθε κεραίες και συχνότητες προσπαθώντας να πιάσουμε σήμα στο μεταμεσονύχτιο πρόγραμμα του Filmnet. Αλλά οκ αυτό είναι καθαρά ένα δικό μου σενάριο…

Τεχνικά το VIDEODROME είναι ο Cronenberg στα καλύτερα του. O σκηνοθέτης και το επιτελείο του έδειξαν για ακόμη μια φορά το ταλέντο και την ικανότητα τους στα πρακτικά εφέ, τα οποία έφτασαν στα όρια τους για τα δεδομένα της εποχής,  και η ανταμοιβή για τους κόπους και την αφοσίωση τους είναι το γεγονός ότι σε θέμα εικόνας το φιλμ κρίνεται ρεαλιστικό και θεαματικό ακόμη και με τα σημερινά δεδομένα. Ο Cronenberg μπασταρδεύει την πραγματικότητα με τον ρεαλισμό αλλά και την ανθρώπινη σάρκα με το παγωμένο μέταλλο των μηχανών και κάπως έτσι το φιλμ του σήμερα κατορθώνει να βρίσκεται στις περισσότερες λίστες με τις κορυφαίες και πιο επιδραστικές Body Horror αλλά και CyberPunk ταινίες.

Και πως να μην γίνει αυτό όταν το VIDEODROME μας σέρβιρε στην ψύχρα σκηνές όπου ο πρωταγωνιστής ‘βυθίζεται’ μέσα σε τηλεοράσεις, ‘καταπίνει΄από μια εσοχή της κοιλιάς του περίστροφα και … ζωντανές βιντεοκασέτες VHS, μαστιγώνει μια γυναίκα μέσω εικονικής πραγματικότητας και παρακολουθεί το χέρι του να μετατρέπεται σε ένα αποκρουστικό αλλά και εξαιρετικά γαμάτο CyberPunk περίστροφο

source

 

To VIDEODROME είναι μια αδυσώπητη σύγκρουση ρεαλισμού και ψευδαίσθησης, λογικής και παράνοιας. Και αυτή η σύγκρουση θα έχει άμεσο αντίκτυπο επάνω σου μιας και ακριβώς όπως ο πρωταγωνιστής ,που παρακολουθεί τις φριχτές και δίχως νόημα εικόνες του ‘VIDEODROME’ και παρά την αηδία που αισθάνεται στην θέα τους δείχνει να αδυνατεί να πάρει τα μάτια του από πάνω τους, έτσι και εσύ θα βρεθείς παγιδευμένος μέσα σε αυτή την ταινία.

Μιας και μιλάμε για πρωταγωνιστές ο James Woods αποδείχθηκε ο ιδανικός άνθρωπος ώστε να κάνει την κάθοδο στην εικονική και μηχανική τρέλα. Μπορείς να νιώσεις κάθε στιγμή της αποτρόπαιας ‘μεταμόρφωσης‘ που περνάει ο χαρακτήρας του και το γεγονός ότι εξαρχής ο Max μας παρουσιάζεται ως ένας εξαιρετικά γλοιώδης και ποταπός τύπος σε καμία περίπτωση δεν μας απαλύνει το χάπι.

Υπέρμετρα απολαυστικός ήταν και ο μακαρίτης Jack Creley στον ρόλο του Καθηγητή O’Blivion (υπέροχο όνομα !) και ο οποίος παρέδωσε μια απίστευτα εκκεντρική ερμηνεία που σου μένει αξέχαστη.

Όμως το μεγαλύτερο όπλο του VIDEODROME είναι οι συμβολισμοί και οι αλληγορίες του. 

 

videodrome_-_3

 

‘Death to Videodrome! Long live the new flesh!’

Θεματολογικά το φιλμ του Cronenberg κάνει μια μελέτη σχετικά με το πως τα μίντια ελέγχουν την κοινωνία και πόσο τεράστιο ρόλο παίζει η τηλεόραση στις ζωές μας. Μπορεί η Cyberpunk αισθητική να κυριαρχεί σε αρκετά σημεία του φιλμ όμως ο σκηνοθέτης δείχνει να της πηγαίνει κόντρα μιας και φαίνεται να απωθείται, ίσως και να φοβάται με την ιδέα ενός πιθανού μέλλοντος όπου άνθρωπος και μηχανή θα γίνουν ένα. Με την φριχτή μεταμόρφωση που κάνει ο σκηνοθέτης στον πρωταγωνιστή του μας δείχνει ότι η ‘απορρόφηση‘ του σώματος αλλά και του πνεύματος μας από ένα τεχνητό περιβάλλον πέρα από εξαιρετικά επίπονη υπόθεση θα έχει και φριχτές συνέπειες επάνω στην ψυχοσύνθεση, την λογική ή αν προτιμάτε στην ‘ψυχή‘ μας. Όμως για τον Cronenberg ένα τέτοιο μέλλον δεν φαντάζει ούτε απίθανο αλλά ούτε καν μακρινό. Επίσης ο σκηνοθέτης κατόρθωσε να ‘προβλέψει‘ και την εξέλιξη της εικονικής πραγματικότητας αλλά και της τηλεόρασης και των τηλεοπτικών τάσεων. Ενώ ζώντας πλέον σε μια εποχή όπου το χέρι μας μπορεί να μην έχει γίνει ένα με κάποιο περίστροφο αλλά σίγουρα δεν λέει να ξεκολλήσει από το κινητό και η τεχνολογία και τα social media αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας μας πραγματικά δεν γίνεται να μην χαρακτηρίσεις τον Cronenberg ως έναν κινηματογραφικό ‘προφήτη‘ και να μην τρομάξεις και αγχωθείς  από το πόσο επίκαιρο και διορατικό φαντάζει το φιλμ του.

Όμως ο πραγματικός σκοπός της ύπαρξης του VIDEODROME είναι η ‘πιστολιά‘ – κριτική που ήθελε να ασκήσει ο David Cronenberg στους κινηματογραφικούς και τηλεοπτικούς λογοκριτές και συντηρητικούς υποκριτές της εποχής :

‘Με το VIDEODROME ήθελα να διατυπώσω την αρχή της πιθανότητας που θέλει έναν άνθρωπο που παρακολουθεί βίαιες εικόνες να καταλήγει να έχει παραισθήσεις. Ήθελα να δω πως θα ήταν αν γινόντουσαν στην πραγματικότητα όλα αυτά που οι λογοκριτές ισχυρίζονταν ότι θα γίνονταν. Τι θα συνέβαινε ? ‘ 

 

stafford_video

 

Φυσικά ως μεγάλος σκηνοθέτης ο Cronenberg δεν κωλώνει να ασκήσει κριτική τόσο σε εμάς τους θεατές όσο και στον ίδιο του τον εαυτό. Ρωτώντας τον ‘ήρωα’ του ‘γιατί βλέπεις ένα ποταπό πρόγραμμα σαν το VIDEODROME ?’  ο σκηνοθέτης θέτει ακριβώς το ίδιο ερώτημα σε εμάς και στον ίδιον :  ‘Γιατί τόσοι πολλοί από εμάς απολαμβάνουμε να παρακολουθούμε βίαιες και ‘διεστραμμένες’ ταινίες ?’. Υπάρχει κάτι στραβό με εμάς ? Θα πρέπει να νιώθουμε τύψεις ή ντροπή για αυτές τις βίαιες τάσεις και ορέξεις μας ή πρέπει να τις τροφοδοτούμε συνεχώς ώστε να εξασφαλίσουμε την ψυχική μας υγεία ? Είναι μέρος της αρχέγονης φύσης μας ή κάποιο σύμπτωμα από την ‘αρρώστια‘ της εξέλιξης και μοντερνοποίησης μας ?

Η επιθυμία για σάρκα και αίμα ανέκαθεν ήταν γραμμένη στο DNA μας και οι ορέξεις αυτές αποτελούν ευαίσθητα ‘κουμπιά‘ τα οποία εάν πατηθούν με τον σωστό, διεγερτικό τρόπο μπορούν εύκολα να μας στείλουν ξανά σε μια πρωτόγονη κατάσταση. Μπορεί ως είδος να εξελιχθήκαμε και να μην μένουμε πλέον μέσα σε σπηλιές όμως ο ‘αγριάνθρωπος‘ που κατοικούσε κάποτε σε αυτές ποτέ δεν έφυγε ολοκληρωτικά από μέσα μας. Και η τηλεόραση  πάντα είχε την ικανότητα να συντηρεί και να τρέφει αυτόν τον αγριάνθρωπο μέσα από συγκεκριμένες εικόνες. Όμως το ερώτημα είναι ‘πρέπει να συνεχίζουμε να διατηρούμε και να κρατάμε φυλακισμένο αυτόν τον αγριάνθρωπο ή μήπως ήρθε η ώρα να εξελιχθούμε σε κάτι πολύ διαφορετικό ?’.   ‘Death to Videodrome! Long live the new flesh! ‘ ουρλιάζει ο παραμορφωμένος πλέον Max στο φινάλε και μας κάνει να αναρωτηθούμε για τις επιλογές μας και σχετικά με την εξέλιξη μας ως είδος και στην συνέχεια τινάζει τα μυαλά του στον αέρα με το σαρκο-πίστολο του και μας αφήνει να βγάλουμε τα δικά μας συμπεράσματα και να κάνουμε την αυτοκριτική μας.

Το VIDEODROME παρά τις πολλές ερμηνείες που μπορούν να του αποδοθούν στην τελική ήταν μια σάτιρα. Μέσα από την ταινία του ο Cronenberg έκανε πραγματικότητα τους χειρότερους εφιάλτες των συντηρητικών της εποχής που είχαν το θράσος να πετσοκόβουν ή και να απαγορεύουν ταινίες και έργα τέχνης με βάση τα δικά τους και μόνο αισθητικά και ‘ηθικά‘ κριτήρια.  ‘Αν οι βίαιες εικόνες όντως προκαλούσαν την βία στην αληθινή ζωή τότε όλοι μας θα ήμασταν βίαιοι μιας και συνεχώς βομβαρδιζόμαστε με βίαιες εικόνες, είτε με τον ένα τρόπο είτε με τον άλλον’ είχε δηλώσει τότε ο σκηνοθέτης και που να πάρει είχε απόλυτο δίκαιο.

Το VIDEODROME είναι μια φριχτή και σουρεαλιστική εξερεύνηση της φοβίας που είχε η τότε εποχή σχετικά με την δύναμη των βίαιων εικόνων και της επίδρασης που είχαν αυτές απέναντι στον ‘αθώο‘ θεατή. Φοβίες που παρά το γεγονός ότι το φιλμ βγήκε στις αίθουσες το 1983 δεν λένε να εξαλειφθούν και παραμένουν μέχρι και σήμερα στο μυαλό αρκετών λογοκριτών και ψευτο-πουριτανών – συντηρητικών. Διάολε βρισκόμαστε στο γαμημενο 2018 και υπάρχει ακόμη κόσμος που θεωρεί ότι σάπιες ταινίες όπως το remake του DEATH WISH μπορούν να ‘αναγκάσουν’ κάποιον να πάρει ένα περίστροφο και να αρχίζει να σπέρνει τον τρόμο και τον θάνατο ή πως αν κάνεις λιώσει στο DOOM θα ξεκινήσει να βλέπει τους συνανθρώπους του σαν… Δαίμονες από τον πλανήτη Άρη και κατά συνέπεια θα πάρει μια καραμπίνα ή ένα αλυσοπρίονο και θα ‘καθαρίσει’ τον τόπο…Και όλα αυτά ενώ στα 70s είχαμε ακριβώς τις ίδιες φοβίες με ακριβώς τις ίδιες ταινίες… Ναι οι καιροί αλλάζουν αλλά εμείς τελικά παραμένουμε ίδιοι και απαράλλαχτοι.

Και ίσως να είναι απόλυτα λογικό όλο αυτό τώρα που το σκέφτομαι. Είναι σαφώς πιο εύκολο να κατηγορήσεις κάτι και να του επιρρίψεις ευθύνες όταν το βλέπεις μέσα σε μια οθόνη και που αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας παρά να αντικρίσεις την ‘οθόνη‘ της καρδιάς και του μυαλού σου και να αναζητήσεις εκεί τις ευθύνες για όλες αυτές τις αιμοβόρες, βίαιες , ανήθικες και διεστραμμένες σκέψεις που κάνεις κατά καιρούς… Και είναι σαφώς και πιο πρακτικό. Αν κατηγορήσεις ένα φανταστικό ‘τέρας’ για όλα τα στραβά του κόσμου οι γύρω σου θα συμφωνήσουν μαζί σου. Αν πάλι παραδεχτείς ότι το ‘τέρας’ είσαι εσύ ο ίδιος κανείς δεν πάρει το μέρος σου, κανείς δεν θα σε δικαιολογήσει και κανείς δεν θα σε συμπονέσει.

Οπότε ναι ρίξε όλο το φταίξιμο στη οθόνη σου. 

 

 

 

9 σκέψεις σχετικά με το “VIDEODROME : Το ‘πιστόλιασμα’ που έριξε ο David Cronenberg στους συντηρητικούς υποκριτές και λογοκριτές.

Add yours

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: