DUNKIRK : Εγκλωβισμένος στην παραλία της απόγνωσης.

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

‘Trapped at Dunkirk, they await their fate. Hoping for deliverance. For a miracle…’

Tο καλοκαίρι που ήρθε και έφυγε το DUNKIRK του σκηνοθέτη Christopher Nolan τριγυρνούσε κάθε λίγο και λιγάκι στο μυαλό μου. Μια ταινία που μιλάει για μια άνιση μάχη που οι πρωταγωνιστές της το ξέρουν καλά πως δεν μπορούν να την κερδίσουν. Απέναντι τους έχουν μια δύναμη τρομερή και η οποία τους ξεπερνάει κατά πολύ. Η φυγή σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι ντροπή. Είναι μονόδρομος.

Η αναμονή της σωτηρίας και η απόλυτη απόγνωση και ο φόβος που επικρατούν στο ενδιάμεσο,  καθώς οι δείκτες του ρολογιού κυλάνε αμείλικτα και αργά, αποτελούν την βασική θεματολογία της ταινίας η οποία για μένα με τον τρόπο της λειτουργεί ως ένας έντονος παραλληλισμός με τα φριχτά γεγονότα που βιώσαμε στις φετινές πυρκαγιές. Όμως αντίθετα με την Δουνκέρκη, όπου αποδείχτηκε περίτρανα ότι η σωστή ηγεσία, η αποφασιστικότητα και η συλλογική προσπάθεια μπορούν να υπερνικήσουν κάθε φαινομενικά ασταμάτητη δύναμη και κάθε έλλειψη σε προσωπικό και εξοπλισμό και να φέρουν την ελπίδα και την σωτηρία, δυστυχώς στο Μάτι Αττικής συνέβη το ακριβώς αντίστροφο με συνέπεια να έχουμε τα γνωστά τραγικά αποτελέσματα. Αντίθετα με τους συμμαχικούς φαντάρους οι κάτοικοι του Ματιού δεν είχαν έναν Ουίνστον Τσόρτσιλ στο πλευρό τους να κινητοποιήσει την απομάκρυνση τους με έναν ηγετικό λόγο. Διάολε δεν είχαν έστω έναν ηρωικό Ναύαρχο Bolton να οργανώσει και να επιβλέψει την εκκένωση τους κόντρα σε πείσμα όλων.

Το DUNKIRK είναι ένα φιλμ που στηρίζεται σε ένα αληθινό ιστορικό γεγονός του 1940 και όπως κάθε πραγματικά σπουδαίο φιλμ καταλήγει να ξεφεύγει από αυτό το γεγονός και χάρη στην πανίσχυρη θεματολογία του μπορεί να φαντάζει εξαιρετικά επίκαιρο και σε σύγχρονες πτυχές και καταστάσεις της πραγματικότητας μας.

636360175669888224-BB-T3-0121-IMAXr

Το 1940 κατά την διάρκεια της Μάχης της Γαλλίας οι συμμαχικές δυνάμεις καταλήγουν να βρεθούν εγκλωβισμένες στα παράλια της Δουνκέρκης. Εκεί εκατοντάδες χιλιάδες φαντάροι αναμένουν την σωτηρία από τον Ωκεανό η οποία όμως αργεί βασανιστικά να φτάσει στην ακτή. Στο μεταξύ με κάθε λεπτό που περνάει τα Γερμανικά στρατεύματα πλησιάζουν ολοένα και περισσότερο στο σημείο…

Ο χρόνος ανέκαθεν ήταν ένα σημαντικό και αναπόσπαστο στοιχείο της φιλμογραφίας του Nolan. Στον ονειρόκοσμο του INCEPTION κάθε δευτερόλεπτο γινόταν λεπτό, κάθε ώρα γινόταν μια ολόκληρη μέρα, οι εβδομάδες μετατρέπονταν σε μήνες και πάει λέγοντας. Στο INTERSTELLAR ένας αστροναύτης περνάει μέσα από μια μαύρη τρύπα χάνοντας έτσι δυο ολόκληρες δεκαετίες από την ζωή του ενώ στο MEMENTO ένας αμνησιακός έχει μονάχα μια μέρα ώστε να εντοπίσει τον φονιά της γυναίκας του πριν χάσει την μνήμη του και αναγκαστεί να επαναλάβει την έρευνα του ξανά και ξανά… Ακόμη και στα DARK KNIGHT και THE PRESTIGE ο χρόνος είχε να παίξει τον ρόλο του. Στο πρώτο γινόμαστε μάρτυρες της σταδιακής μεταμόρφωσης που περνάνε τόσο ο Batman όσο και η πόλη του Gotham μέσα από μια εποχή τρομοκρατίας ενώ στο δεύτερο και οι δυο αντίζηλοι μάγοι καταλήγουν λόγο των εμμονών τους να ξοδέψουν πολύτιμο χρόνο από τις ζωές τους ώστε να αποκαλύψουν τα μυστικά ο ένας του άλλου.

Το DUNKIRK έρχεται ως μια φυσική προέκταση της εμμονής που έχει ο δημιουργός του με την έννοια του χρόνου. Ο Nolan τοποθετεί τους ταλαίπωρους φαντάρους του σε μια παραλία η οποία είναι περικυκλωμένη από τον θάνατο και τους αφήνει εκεί για μια ολόκληρη βδομάδα να υποφέρουν και να βουλιάζουν σε μια άμμο απόλυτης απόγνωσης. Η διάρκεια της ταινίας του είναι μόλις 106 λεπτά και όμως στο φινάλε ως θεατής θα έχεις νιώσει ότι πέρασες ένα πολύ μεγαλύτερο διάστημα πλάι σε αυτούς τους τραγικούς φαντάρους. Και όταν λέω ‘πλάι‘ κυριολεκτώ.

Ο Nolan σε όλη την διάρκεια της ταινίας του παίρνει την κάμερα του και την κολλάει πίσω από τους ώμους των χαρακτήρων του. Τους ακολουθεί παντού και μας παρασύρει μαζί του. Κάνει τον θεατή να αισθάνεται ότι βρίσκεται μέσα στα γεγονότα. Αρχικά μας βάζει να κάτσουμε ανήμποροι σε μια παραλία να κοιτάμε συνεχώς μπροστά στον ορίζοντα μπας και δούμε κάνα πλοίο που θα σημάνει την σωτηρία μας ενώ παράλληλα ρίχνουμε συνεχώς κλεφτές ματιές πίσω μας μπας και εντοπίσουμε κάποιο ανησυχητικό σημάδι που να δηλώνει τον ερχομό των Γερμανών.Όμως ως γνήσιος και ταλαντούχος σαδιστής ο σκηνοθέτης δεν επαναπαύεται εκεί μιας και στην συνέχεια μας εγκλωβίζει σε καράβια που βουλιάζουν αργά και βασανιστικά ενώ παράλληλα φέρνει μια βροχή από βόμβες μιας και τα γερμανικά βομβαρδιστικά παραμονεύουν στον ουρανό σαν αμείλικτα αρπαχτικά . Και φυσικά λόγο όλων αυτών η δυσπιστία και η παράνοια δεν αργούν να κάνουν την εμφάνιση τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σκηνή όπου μια ομάδα Βρετανών σκέφτεται πολύ σοβαρά να παραδώσει στους Γερμανούς έναν γκαντέμη Γάλλο σύμμαχο τους επειδή επάνω στην απελπισία τους πιστεύουν ότι έτσι θα γλιτώσουν τις ζωές τους…

Όμως στο φινάλε ο Nolan αποδεικνύεται μεγαλόψυχος μιας και αφού περάσει τόσο τους φαντάρους του όσο και το κοινό του από ένα Καθαρτήριο απόλυτης απόγνωσης στην συνέχεια μας φέρνει την ελπίδα τόσο από την θάλασσα, μέσα από τον απλό λαό που αποφασίζει να πάρει τα καραβάκια του και να σαλπάρει μέχρι την Γαλλία για να σώσει τα παιδιά του , όσο και από τον ουρανό όπου ένας άκρως ηρωικός Tom Hardy σχίζει τους αιθέρες με το Spitfire αεροπλάνο του και καταρρίπτει τα βομβαρδιστικά του εχθρού. Ο Nolan σε αυτή του την ταινία ποτέ δεν εστιάζει τον φακό αποκλειστικά σε έναν από τους χαρακτήρες του μιας και η ιδέα είναι πως όλοι τους βράζουν στο ίδιο καζάνι απελπισίας όμως ο Hardy στην ολιγόλεπτη αλλά άκρως σημαντική παρουσία του κατορθώνει να κλέψει την παράσταση. Το γεγονός ότι στο μεγαλύτερο μέρος της ταινίας τον βρίσκουμε μέσα σε ένα στενό πιλοτήριο και να φορά μια μάσκα οξυγόνου απλά πιστοποιεί ακόμη περισσότερο την αξία αυτού του σπουδαίου ηθοποιού που μονάχα με την , καταπίνω σπασμένα γυαλιά για πρωινό , φωνή του και τις κινήσεις του σώματος του καταλήγει υπέρμετρα εκφραστικός.

square-1500990493-tom-hardy

Σκηνοθετικά στο DUNKIRK ο Nolan ίσως και να μας παραδίδει την πιο άρτια δουλεία του. Βάζει αληθινούς ηθοποιούς και κομπάρσους να μάχονται για την επιβίωση τους σε μια παραλία, ρίχνει αληθινά πλοία στον Ωκεανό και απογειώνει αληθινά αεροπλάνα στον ουρανό. Ο ‘Θάνατος από ψηλά’ ποτέ δεν φάνταζε πιο ρεαλιστικός και η ταινία αυτή περιλαμβάνει ίσως και τις καλύτερες σκηνές αερομαχίας που έχουμε αντικρίσει στην μεγάλη οθόνη. Σε εποχές όπου η πλειοψηφία των νέων σκηνοθετών μαλακίζεται μπροστά σε πράσινες – ψηφιακές οθόνες , είτε λόγο τεμπελιάς είτε λόγο ανικανότητας, ο Nolan μας θυμίζει πως γυρίζονται οι αληθινές ταινίες.

Εξαιρετική δουλειά έχει γίνει τόσο στο σενάριο όσο και στους χαρακτήρες και τους διαλόγους τα οποία υπογράφει για ακόμη μια φορά ο ίδιος ο Nolan. Ειδικά οι διάλογοι με τον τρόπο τους αποτυπώνουν και αυτοί ιδανικά το κλίμα τρόμου και απελπισίας που χαρακτηρίζει το φιλμ :

Commander Bolton: The tide’s turning now.

Captain Winnant: How can you tell?

Commander Bolton: The bodies are coming back.

Πρόσθεσε στην όλη εικόνα και την επιβλητική μουσική του Hans Zimmer και έχεις ως τελικό αποτέλεσμα μια από τις σπουδαιότερες σύγχρονες πολεμικές ταινίες.

Πάντως δεν ήταν και λίγοι οι θεατές που δήλωσαν απογοητευμένοι από το ‘πολεμικό‘ κομμάτι του φιλμ. Ορισμένοι περίμεναν μάλλον να δουν τον επόμενο Στρατιώτη Ράιαν, μια ταινία τίγκα στις μάχες, τους σκοτωμούς και τους macho ηρωισμούς. Μάλλον όλοι αυτοί κάπου το έχασαν το νόημα. Βλέπεις το DUNKIRK είναι μια πολεμική ταινία που δεν έχει να κάνει με την μάχη και τον θάνατο. Αντίθετα είναι μια ταινία που μας μιλάει για την ανυπόφορη προσμονή τους, τον φόβο και την αγωνία που προέρχονται μέσα από αυτές τις καταστάσεις αλλά και την ελπίδα και την σωτηρία που προκύπτουν στην συνέχεια.

Όμως τι γίνεται στην συνέχεια αφού έρθει αυτή η σωτηρία ? 

706493556499481_mainphoto

Παραδόξως ο φόβος δεν εγκαταλείπει τους φαντάρους του Nolan όταν εκείνοι επιβιβάζονται στα πλοία των συμπατριωτών τους. Αντίθετα φτάνοντας πίσω στην πατρίδα ο φόβος του θανάτου θα αντικατασταθεί από έναν άλλο φόβο : Εκείνον της ντροπής και της αμφιβολίας. Στην τελική οι νέοι αυτοί είναι στρατιώτες που εγκατέλειψαν την μάχη. Το ερώτημα που προκύπτει είναι απολύτως λογικό : Πως θα τους υποδεχτούν πίσω στην πατρίδα ? Άραγε το στίγμα του δειλού θα πέσει επάνω στους ώμους τους ? 

Τελικά όμως προς μεγάλη τους έκπληξη το καλωσόρισμα στην πατρίδα γίνεται μέσω ενός φιλικού χτυπήματος στην πλάτη, μιας αγκαλιάς και μιας κερασμένης μπύρας. Η μάχη της Δουνκέρκης αποτέλεσε μια τεράστια ήττα για την Βρετανία. Όμως ο Nolan δεν στέκεται στην αποτυχία της ήττας αλλά στα θετικά που προκύπτουν μέσα από αυτή. Μας θυμίζει ότι οι ήττες δεν είναι τόσο τρομερές αν δεν τους επιτρέψουμε να καταστρέψουν ολοκληρωτικά το πνεύμα μας. Όσο αυτό το πνεύμα διατηρείται ανέπαφο τόσο θα υπάρχει η επόμενη μέρα όπου θα μπορέσουμε να πολεμήσουμε ξανά για αυτά που μας πρεσβεύουν.

Ναι είναι αλήθεια ότι ο λαός ιστορικά λατρεύει να βλέπει τους ήρωες του να επιστρέφουν θριαμβευτικά στις πύλες της πόλης. Όμως στην πραγματικότητα εκείνο που θέλουν όλοι είναι απλά να δουν τα παιδιά τους να επιστρέφουν σώα πίσω στο σπίτι.

 

 

 

Μια σκέψη σχετικά μέ το “DUNKIRK : Εγκλωβισμένος στην παραλία της απόγνωσης.

Add yours

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: