You Were Never Really Here : Το σφυρί ως προέκταση του τραύματος.

by Αντρέι Κοτσεργκίν

 ‘Joe, wake up. It’s a beautiful day.’

Το εφιαλτικό θρίλερ της Lynne Ramsay μέσω της κινηματογραφικής γλώσσας προσπαθεί να απεικονίσει την θλίψη ενός τραγικού και βίαιου ανθρώπου και παράλληλα να αποτελέσει την μελέτη ενός διαλυμένου επιζώντα.

Rearview Mirror

Στο You Were Never Really Here βλέπουμε τον Joe, του σχεδόν πρωτόγονου εδώ πρωταγωνιστή Joaquin Phoenix, να παρατηρεί την αντανάκλαση του στον καθρέφτη ενός μπουρδέλου μέσα στο οποίο πριν από μόλις λίγα λεπτά έσπειρε τον πόνο, την οργή του  και την Τιμωρία επάνω σε εκείνους που θεωρεί ότι την αξίζουν. Στο πρόσωπο αυτού του αντίηρωα σχηματίζεται ένα πελώριο χαμόγελό που βρίσκει κράτημα επάνω σε μια σκέψη : Την σχεδόν τελετουργική κάθαρση που προκύπτει όταν ένα ‘φάντασμα’ εκδηλώνει την οργή του επάνω στα ζωντανά Καθάρματα που κυκλοφορούν ανάμεσα μας έχοντας την εντύπωση ότι οι αναίσχυντες και παράνομες πράξεις τους θα μένουν για πάντα ατιμώρητες.

Η Ramsay χρησιμοποιεί την εικόνα ως τον μοχλό που κάνει την βρώμικη δουλεία της αφήγησης και προτιμά να επιστρατεύει τον διάλογο ως όπλο, σαν ένα βαρύ και ανελέητο σφυρί. Οι πρώτες ‘λέξεις’ που ξεστομίζει ο ήρωας της είναι ένας σχεδόν μυσταγωγικός ψαλμός – βρυχηθμός που σε συνδυασμό με την άγρια εξωτερική του εμφάνιση μας δίνει μια γερή γεύση από το πυκνό σκοτάδι που κατοικεί μέσα σε αυτόν τον εξαιρετικά μπερδεμένο , πληγωμένο αλλά και επικίνδυνο τύπο.

Το πονεμένο και βίαιο παρελθόν του Joe μας παρουσιάζεται μέσα από σύντομες και θαμπές αναλαμπές ήχου και εικόνας. Όμως την πραγματική ένδειξη του πόνου και της θλίψης που έχει βιώσει αυτός ο άνθρωπος μπορούμε να την διακρίνουμε στην άκρη του ματωμένου σφυριού που κραδαίνει στα χέρια του και με το οποίο αρέσκεται να εκπληρώνει την εκάστοτε αποστολή του. ‘Made In USA’ γράφει επάνω το σφυρί και είναι ακριβώς σαν εκείνο που χρησιμοποιούσε κάποτε ο πατέρας του ώστε να δώσει κάποιο ‘μάθημα’ ζωής ή να επιβάλλει την ‘τιμωρία’ τόσο στον ίδιο τον Joe όσο και στην μητέρα του. Η επιλογή του σφυριού ως όπλο είναι ένα κειμήλιο που διατηρεί ο Joe από το παρελθόν του και παράλληλα ένας τρόπος ώστε να μετατρέψει το τραύμα που κουβαλάει μέσα του σε ένα όργανο τιμωρίας και δικαιοσύνης. Η σκηνοθέτης διστάζει να μας δείξει τα τελικά αποτελέσματα αυτής της βίας που είναι ουσιαστικά μια προέκταση του ήρωα της. Και ως θεατής καταλήγεις σχεδόν να την ευχαριστείς για αυτή την επιλογή και ας σου στερεί με αυτήν ένα μεγάλο μέρος της αιματηρής σου κινηματογραφικής ψυχαγωγίας.

Σε αυτό τον κόσμο το ξέρεις ότι υπάρχουν ορισμένοι άνθρωποι που αν τολμήσεις να αντικρίσεις το Θηρίο που κουβαλάνε μέσα τους κινδυνεύεις να χαθείς για πάντα στα σαγόνια του.

DjGGMeXVAAAFJyW

Ο δισταγμός της Ramsay να αποτυπώσει σε πλήρη θέα την βία του Joe σε συνδυασμό με τις αναλαμπές που γίνονται σε διάφορες στιγμές της ζωής του δημιουργούν το τρομερό πορτραίτο ενός άντρα που η κακοποίηση που υπέστη μικρός έμεινε μαζί του για πάντα.  Ο τύπος αυτός είναι ένα θηρίο  όχι όμως σαν εκείνα που λιώνουν με τις ώρες στα γυμναστήρια αλλά σαν εκείνα που διαμορφώνουν την εξωτερική τους εμφάνιση μέσα από τις κακουχίες της ζωής. Ουλές κοσμούν το κορμί του και τα μάτια του αποπνέουν οργή και θάνατο. Ποτέ δεν μας δίνεται μια ξεκάθαρη εικόνα του πως απέκτησε αυτά τα χαρακτηριστικά όμως το αντιλαμβανόμαστε ότι μπορεί να προήλθαν μονάχα με έναν τρόπο : Η βία ήταν ανέκαθεν ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής αυτού του άντρα.

‘Someday, a real rain will come and wash this scum off the streets.’

Τα λόγια του περίφημου ‘Ταξιτζή‘ των Scorsese και DeNiro θα αντηχήσουν στο μυαλό σου βλέποντας τις οργισμένες αλλά και μεθοδικές πράξεις αυτού του εξίσου οργισμένου αλλά και μεθοδικού άντρα. Αντίθετα με τον Travis Bickle εδώ ο Joe αξιοποιεί τον θυμό, την απόγνωση και τις ικανότητες του ως ‘επαγγελματικά εφόδια’. Λειτουργεί ως ένας Τιμωρός επί πληρωμή όμως στην πραγματικότητα είναι απόλυτα πιστός στις διδαχές του ‘Ταξιτζή’. Τα χρήματα που εξασφαλίζει από την δουλεία του αποτελούν απλά τα εφόδια που θα του επιτρέψουν να συνεχίσει την μακάβρια αποστολή του.

Ο Joe είναι ένα περιπλανώμενο φάντασμα. Ένας άνθρωπος που κάποτε καταστράφηκε ολοκληρωτικά από διαφορετικά γεγονότα που βίωσε στο παρελθόν και που όλα τους σχετίζονται με την βία και την κακοποίηση. Ο Joe παίρνει τους εφιάλτες του που αποτελούνται από πτώματα γυναικών, την φρίκη του Αφγανιστάν αλλά και εκείνους όπου ο πατέρας του τον πνίγει με μια σακούλα στο κεφάλι και τις στρέφει ενάντια στους διακινητές σάρκας που μαστίζουν την πόλη του. Ναι τα σφυριά και τα υπόλοιπα εργαλεία είναι αποτελεσματικά όπλα όμως στην πραγματικότητα τα μοναδικά εφόδια που χρειάζεται τούτος ο Τιμωρός είναι οι αναμνήσεις που κουβαλάει μέσα στο κεφάλι του.

Με την ερμηνεία του εδώ ο Joaquin Phoenix μας θυμίζει ότι είναι από τους πιο ταλαντούχους ηθοποιούς της γενιάς του. Μετά τον αλκοολικό παροξυσμό του στο The Master και την χίπικη εμφάνιση του στο Inherent Vice του Paul T. Anderson για ακόμη μια φορά μεταμορφώνει το σώμα του σε αναπόσπαστο κομμάτι της ερμηνείας του. Αφήνει το μούσι του τρελού ερημίτη , πλακώνεται τόσο στα γυμναστήρια όσο και στις μπύρες και κρύβει τα μάτια του κάτω από ένα καπελάκι του μπέιζμπολ. Και όταν επιτέλους μας τα αποκαλύπτει το θέαμα είναι θλιμμένο και τρομερό ταυτόχρονα. Η κατάθλιψη και ο πόνος του εκφράζονται ιδανικά μέσα από τα βίαια ξεσπάσματα του.

Και όμως μέσα σε όλη την οργή , το τραύμα και τον πόνο διακρίνουμε κάποια μικρά ψήγματα στοργής. Παρατηρούμε  τον Joe ανάμεσα στις αποστολές του να φροντίζει την ηλικιωμένη και παράλυτη μητέρα του. Διάολε τον βλέπουμε μέχρι και να της απαγορεύει να δει το Psycho του Χίτσκοκ στην τηλεόραση ώστε να μην ταραχτεί ! Παράλληλα τον βλέπουμε να δημιουργεί μια σχέση μπερδεμένης στοργής με ένα από τα κορίτσια που καλείται να σώσει από αισχρούς ανθρώπους ενώ και εκείνη περνάει την δική της μοναδική και αναπόφευκτη μεταμόρφωση μέσα από το τραύμα που βιώνει στα χέρια τους.

Αντίθετα όμως με τον Travis Bickle εδώ ο ήρωας αποτυγχάνει να σταματήσει έγκαιρα την μεταμόρφωση της μικρής και στο φινάλε καλείται να κουβαλήσει και αυτό το βάρος . Ενα βάρος που του στερεί και την μοναδική μορφή λύτρωσης στην οποία κάποτε ήλπιζε : Μια σφαίρα στο κρανίο .

180416_r31887

 

Στο You Were Never Really Here η Lynne Ramsay μέσα σε μόλις 80 και κάτι λεπτά μας δείχνει ότι ο σκοπός δεν προστατεύει εκείνους που αναζητούν τους τρόπους ώστε ξεφορτωθούν τα Καθάρματα, έστω και αν αυτός ο σκοπός είναι να διασωθεί η αθωότητα του κόσμου από εκείνους που προσπαθούν να διαφθείρουν την ομορφιά του.

Εδώ ο μόνος ‘ήρωας’ είναι ένα άγριο Θηρίο που το σκάει από το κλουβί του μόνο και μόνο για να βρει μπροστά του νέα ‘κάγκελα’ που παίρνουν την θέση των παλιών. Το τραύμα του Joe θα αποτελεί πάντα ένα όπλο για εκείνον και δεν θα δείξει κανέναν έλεος ακόμη και επάνω στον ίδιο. Ο Joe δείχνει να το κατανοεί απόλυτα αυτό. Όταν ο Joe πιάνει στα πράσα τον φονιά της μητέρας του αρχικά τον πυροβολεί στο στομάχι και στην συνέχεια τον ανακρίνει. Όταν παίρνει τις απαντήσεις που θέλει ρωτάει τον φονιά αν η μητέρα του υπέφερε όταν την σκότωναν. ‘Κοιμόταν’ του απαντάει εκείνος. Και τότε ο Joe απλά ξαπλώνει δίπλα στον άντρα που πριν λίγες μόλις στιγμές σκότωσε την ίδια του την μάνα. Ένα παλιό τραγούδι παίζει στο ραδιόφωνο της κουζίνας. Ο ετοιμοθάνατος φονιάς αρχίζει να μουρμουρίζει τα λόγια, το ίδιο κάνει και ο Joe. Ο φονιάς απλώνει το χέρι του και ο Joe το κρατά μέχρι ο άντρας δίπλα του να αφήσει την τελευταία του πνοή…

‘Even though I’m no better than a beast, don’t I have the right to live?’ αναρωτιόταν κάποτε ο Oh Dae-su στο OLDBOY ,ένας άλλος τραγικός ‘ήρωας‘ που χρησιμοποίησε το σφυρί ως προέκταση του τραύματος του. Εδώ η ερώτηση είναι ακριβώς η ίδια : Μπορεί ένας άντρας να ζήσει ως Κτήνος το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του , να αποβάλλει το τραύμα του μέσα από πράξεις ωμής και παράλογης βίας και στην συνέχεια να επιστρέψει στο άτομο που κάποτε ήταν ? Η απάντηση είναι ‘ίσως και ναι’.

Όμως ακόμη και αν αφήσεις κάτω το σφυρί σου και παραμερίσεις την βία για πάντα κάθε φορά που θα κοιτάζεσαι στον καθρέφτη ο μανιακός που έθαψες ξανά μέσα σου θα είναι πάντα εκεί να σου χαμογελάει. 

Cesca-Saunders-mainCROP-917x800

 

 

 

 

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: