GRAN TORINO : O Clint αφήνει την διαφορετικότητα να πατήσει το ‘γρασίδι του’.

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

‘Ever notice how you come across somebody once in a while you shouldn’t have fucked with? 

That’s me.’

Ένας εξαιρετικά απειλητικός Old Man Clint πετάει την παραπάνω ατάκα σε ένα τσούρμο από νεαρούς ασιάτες και wannabe γκάνγκστερς και στην συνέχεια φτύνει κάτω στην γη που φαίνεται εκείνη την στιγμή λες και δικαιωματικά ανήκει σε αυτόν τον λευκό άντρα…

BaggyPessimisticAdeliepenguin-small

Πριν βγει στις αίθουσες , τον Δεκέμβρη του 2008, είχε ακουστεί μια φήμη που ήθελε το GRAN TORINO του Clint Eastwood να αποτελεί το κρυφό sequel του εμβληματικού και ‘βρώμικου Harry Callahan, της ακλόνητης κινηματογραφικής περσόνας που στα 70s πιστοποίησε σε όλους μας ότι ο Clint δεν ήταν μονάχα ένας εξαιρετικά απολαυστικός ηθοποιός αλλά και που τον καθιέρωσε ως το υπέρτατο σύμβολο ανδρισμού.

Προφανώς αυτή η φήμη δεν ίσχυσε ποτέ , όπως πλέον όλοι μας γνωρίζουμε, όμως παρόλα αυτά είναι πολύ εύκολο να εντοπίσει κανείς μέσα στον χαρακτήρα του πεισματάρη και αθυρόστομου Walt Kowalski στοιχεία που μας παραπέμπουν κατευθείαν στο αστείρευτο machismo του ‘Dirty’ Harry. Εδώ ο Clint σε καμία περίτωση δεν  ‘μασάει‘ τις προσβολές που τόσο άνετα εκτοξεύει στους γύρω του, οπλίζει τα πάμπολλα όπλα του, γυαλίζει το 100% made in USA αμάξι του λες και είναι το πιο πολύτιμο πράγμα στον κόσμο και την αράζει στην βεράντα του με τις ώρες σκανάροντας την γειτονία του ώστε να εξασφαλίσει την ακεραιότητα του γρασιδιού του…

Το ίδιο ακριβώς μπορεί να ειπωθεί και για το GRAN TORINO που ως ταινία κατόρθωσε να διχάσει τόσο το κοινό όσο και τους κριτικούς με την θεματολογία της που για μερικούς κρίθηκε ως ένα ‘αντιρατσιστικό μήνυμα που αποδίδεται υπέροχα μέσα από το μαύρο χιούμορ’ ενώ για άλλους πάλι είχε την ακριβώς αντίθετη επίδραση καθώς δεν ήταν και λίγοι εκείνοι που εδώ βρήκαν το πάτημα ώστε να πουν ότι ‘ο Clint επιτέλους μας έκανε ξεκάθαρες τις ακροδεξιές ιδεολογίες του’.

Για μένα πάλι μέσα από το GRAN TORINO εκείνο που κατορθώνει ο δημιουργός του είναι να μας βάλει μέσα σε ένα πανέμορφο Ford Gran Torino του 72 και να μας στείλει τσάρκα στα φτωχικά και σχεδόν έρημα πλέον σοκάκια του Ντιτρόιτ ώστε να ανακαλύψουμε το πως ακριβώς ‘λειτουργεί‘ η Αμερική από την μέρα της ανεξαρτησίας της μέχρι και σήμερα :

Ως ένας τόπος ευκαιριών και ονείρων στον οποίο άνθρωποι από όλες τις μεριές της γης συρρέουν ώστε να ζήσουν το δικό τους, είτε μικρό είτε μεγάλο, ‘Αμερικάνικο Όνειρο’. Στην προσπάθεια τους ως μοναδικό ‘εμπόδιο’ στέκεται η εμμονή τους στο να τηρούν τις παραδόσεις των πατρίδων και των πολιτισμών που κλήθηκαν να αφήσουν πίσω τους στα πλαίσια της αναζήτησης για μια καλύτερη ζωή. 

Οι παραδόσεις αυτές και οι νοοτροπίες που τις συνοδεύουν από την μια φαντάζουν εξαιρετικά πολύτιμες , καθώς κανείς μας ποτέ δεν θέλει να ‘αποχωριστεί‘ ολοκληρωτικά το σπίτι του , από την άλλη ανέκαθεν αποτελούσαν το βασικό αντικείμενο γύρω από το οποίο σχηματίζονται διαμάχες και αμφιβολίες…

ec5d07-20081219-clint-gun

O Walt Kowalski ως περσόνα αποτελεί την απόλυτη εξωτερίκευση της ψυχοσύνθεσης του Clint Eastwood καθώς συμβολίζει έναν σκληρό και παλαιών αρχών άντρα που όντας μεγαλωμένος με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο ζωής και έχοντας ξεκάθαρα ορισμένες παλαιοληθικές αντιλήψεις δείχνει να αδυνατεί να κατανοήσει και να αποδεχτεί τους τόσο σύνθετους και ξέφρενους ρυθμούς στους οποίους κινείται η κοινωνία του σήμερα.

Ακούγοντας τον Clint να μιλάει σε πρόσφατη συνέντευξη του περί μιας ‘Pussy Generation’ η ταύτιση του με τον Walt Kowalski και όλα όσα πρεσβεύει ο συγκεκριμένος χαρακτήρας είναι απόλυτα ξεκάθαρη. Ο Clint ως άντρας είναι υπέρμετρα τσαντισμένος με την πολιτική ορθότητα που διακρίνει την σημερινή κοινωνία και που βάζει αθέατους ή και φανερούς φραγμούς στην ελευθερία του λόγου.

‘Οι γνώμες είναι σαν τις κωλοτρυπίδες. Όλοι έχουμε μια’…

Μπορεί αυτή να ήταν η σήμα κατατεθέν ατάκα του ‘Βρώμικου‘ μπάτσου του κάποτε όμως ο Clint ανέκαθεν ήταν υπέρμαχος του να τολμούμε να εκφράζουμε την γνώμη μας και να την υπερασπιζόμαστε. Το γεγονός ότι η νέα γενιά δείχνει να αισθάνεται ενοχή όταν καλείται να εκφέρει την άποψη της για κάποιο ‘κρίσιμο‘ κοινωνικοπολιτικό ζήτημα είναι κάτι που πραγματικά θλίβει και εξοργίζει αυτόν τον άντρα που αποτελεί το τέλειο προϊόν μιας άλλης πιο γνήσιας εποχής.

Όμως από την άλλη ο Clint αναγνωρίζει και την αξία του να αποδέχεται ένας άντρας και το γεγονός ότι καμία φορά η γνώμη του είναι εντελώς λάθος και μπροστά σε αυτή του την αποδοχή να τολμά και να την αλλάξει. 

Ο Walt Kowalski στην αρχή της ιστορίας του βρίσκεται ‘εγκλωβισμένος‘ στην γειτονία του που πλέον σε καμία περίπτωση δεν θυμίζει την ‘παλιά καλή γειτονιά’ που κατακλύζονταν αποκλειστικά από λευκούς Αμερικανούς που άφηναν τις πόρτες τους ξεκλέιδωτες την νύχτα διότι γνωρίζανε ο ένας τον άλλον. Οι περισσότεροι γείτονες του Walt έφυγαν είτε από την ζωή είτε κίνησαν σε άλλους τόπους που θα τους εξασφαλίσουν μεγαλύτερη σιγουριά σε σχέση με το έκπτωτο Ντιτρόιτ, μια πόλη που σταδιακά είδε την τόσο κερδοφόρα κάποτε βιομηχανία της να ξεφτίζει ολοκληρωτικά. Πλέον όταν ο Walt την αράζει στην βεράντα του , ώστε να πιει καμιά εξάδα μπύρες, το μόνο που βλέπει είναι ένα τσούρμο από ‘περίεργους κιτρινιάρηδες’  που στα μάτια του δεν φαίνονται να ανήκουν στο περιβάλλον όπου έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του.

O τύπος αυτός δεν μπορεί να καταλάβει ή να αποδεχτεί την διαφορετικότητα των γειτόνων του. Αδυνατεί να δει την ομορφιά της κουλτούρας τους καθώς δεν μπαίνει καν στον ‘κόπο‘ να την εξερευνήσει.

Διάολε δεν θέλει καν αυτή η κουλτούρα να ‘πατάει στο γρασίδι του’…

giphy

 

Να όμως που μια μοιραία νύχτα ο Walt θα αναγκαστεί να βάλει έναν από ‘αυτούς τους ανθρώπους’ μέσα στο ίδιο του το σπίτι, που εδώ φαντάζει ως το απόλυτο ‘οχυρό‘ της Αμερικάνικης λευκής ιδεολογίας, καθώς ένας πιτσιρικάς Χμονγκ προσπαθεί να του κλέψει το πολυτιμότερο πράγμα που απέμεινε σε αυτόν τον άντρα :

Το πανέμορφο και κλασσικό Ford Gran Torino αμάξι του. Ένα αμάξι που ως γνήσιος και macho Αμερικανός το έχτισε με τα ίδια του τα χέρια. 

Ο Walt ‘υιοθετεί‘ τον νεαρό ‘κλέφτηThao έχοντας ως σκοπό να του μεταλαμπαδεύσει όλες του τις γνώσεις γύρω από το πως να χτίζει και να επισκευάζει πράγματα , μια πρακτική που στο μυαλό του φαντάζει ως ο μοναδικός τρόπος ώστε να μεταμορφώσει αυτόν τον ‘τσόγλανο‘ σε έναν αληθινό άντρα με ιδανικά και αξίες.

Για να διδάξει στον πιτσιρικά αυτές τις αξίες ο Walt τον πηγαίνει και  σε ένα κουρείο όπου τον μαθαίνει πως να ‘μιλάει σαν σωστός άντρας’ μέσα από βρισιές και μια slang που θα μπορούσε άνετα να χαρακτηριστεί ως ρατσιστική. Εδώ ο Walt είναι απόλυτα πεπεισμένος ότι αναγκάζοντας τον νεαρό Thao να γίνει ακριβώς όπως εκείνος θα κατορθώσει να τον κάνει έναν καθωσπρέπει Αμερικανό.

Όμως να που εξαιτίας της συναναστροφής του με τον νεαρό ο Walt θα ‘αναγκαστεί‘ επιτέλους να ‘εκτεθεί‘ στα έθιμα και τις παραδόσεις της οικογένειας του νεαρού ασιάτη και σχεδόν έντρομος θα διαπιστώσει ότι ‘διάολε αυτοί οι τύποι τελικά είναι μια χαρά’

j09-gran-480

 

Βλέποντας τον Walt να περιφέρεται σαν ένας απορημένος ‘εξωγήινος‘ μέσα στο σπίτι των γειτόνων του, κατά την διάρκεια μιας γιορτής τους, πραγματικά δεν γίνεται να μην γελάσεις με αυτόν τον τύπο. Τα πάντα όσον αφορά το ‘Lifestyle‘ τους του φαίνονται περίεργα. Ο τρόπος που μιλάνε και χαιρετάνε, το φαγητό που τρώνε, οι προσευχές  και τα έθιμα τους…

Και όμως να που όσο περνάει η ώρα το πεισματάρικο αυτό ‘απολίθωμα‘ βρίσκει το κουράγιο να μιλήσει με αυτούς τους ‘περίεργους‘ και να δοκιμάσει τα εξωτικά φαγητά τους και με κάθε μπουκιά που τρώει ή κουβέντα που ανταλλάσσει μαζί τους έρχεται ολοένα και πιο κοντά σε μια απόλυτη διαπίστωση :

Ναι οι μεταξύ τους κώδικες συμπεριφοράς και οι λεπτομέρειες γύρω από αυτούς βρίσκονται σε ένα σαφώς διαφορετικό επίπεδο όμως στο βάθος η ουσία είναι ακριβώς η ίδια. 

Ο Walt αποδεχόμενος να μελετήσει και να γνωρίσει τους γείτονες του και τα έθιμα τους συνειδητοποιεί επιτέλους ότι δεν έχει να χωρίσει τίποτε με αυτούς τους ανθρώπους καθώς στην τελική χαρακτηρίζονται ακριβώς από τις ίδιες αξίες ζωής με τις οποίες μεγάλωσε και εκείνος.

Το GRAN TORINO είναι ένα φιλμ μικρό σε διάρκεια που όμως διακρίνεται από μια τεράστια καρδιά που μας δείχνει την σημασία που έχουν οι ανθρώπινοι δεσμοί και πως αυτοί μπορούν να ενισχυθούν μέσα από την θρησκεία, τα έθιμα ,τις εθνικότητες και όλα τα υπόλοιπα στοιχεία που συνήθως χωρίζουν τους ανθρώπους και που τους οδηγούν σε μια αντιπαλότητα μεταξύ τους.

Ο Walt Kowalski όταν ήταν νέος πήρε μέρος στον Πόλεμο της Κορέας όπου και κατέληξε να κοπανάει τους ασιάτες εχθρούς του με φτυάρια ώστε να επιβιώσει και να που σήμερα βρίσκει επιτέλους μια διέξοδο από τους ‘δαίμονες‘ που του κληροδότησε αυτός ο πόλεμος καθώς επιτέλους γνωρίζει τον ‘εχθρό’ του και διακρίνει μέσα του την ματαιότητα εκείνου του πολέμου.

Φυσικά δεν αντιλήφθηκαν όλοι οι θεατές το GRAN TORINO με τον ίδιο τρόπο…

giphy (1)

 

H ιδέα ότι ένας λευκός και δεξιός Αμερικανός είναι εκείνος που σώζει τους Χμονγκ από τους άξεστους γκάνγκστερ συγγενείς τους αλλά και το γεγονός ότι εδώ ο Clint παρουσιάζει τους γείτονες του σαν κινούμενα στερεότυπα εξόργισε αρκετούς και έδωσε την ευκαιρία στους επικριτές του Clint να λοιδορήσουν την ταινία και να την χαρακτηρίσουν ως μια πηγή ‘λευκής αρρενωπότητας και ρατσισμού’.

Το θέμα εδώ είναι ότι ο Clint επιστρατεύει αυτά τα στερεότυπα και στην απεικόνιση του δικού του χαρακτήρα τον οποίο και παρουσιάζει ως μια macho καρικατούρα. Μέσα από αυτά τα στερεότυπα αναδεικνύει με χιούμορ τις διαφορές που χωρίζουν αλλά και που ενώνουν παράλληλα τους ήρωες του και που εξυμνούν την μοναδικότητα τους.

Ναι ο Walt μπορεί στο φινάλε να καταλήγει ο ‘λευκός ήρωας’ που σώζει τους ασιάτες γείτονες του όμως πρώτων όταν παρακολουθείς μια ταινία στην οποία πρωταγωνιστεί ο Clint Eastwood προφανώς και θα αποδεχτείς το γεγονός ότι εκείνος θα είναι ο ήρωας της υπόθεσης και δεύτερον εδώ ο χαρακτήρας του Walt παρά το κατόρθωμα του στο φινάλε ποτέ του δεν φαντάζει και τόσο ηρωικός.

Εξαρχής μας γίνεται ξεκάθαρο ότι αυτός ο άντρας είναι ένας πικρόχολος και τσαντισμένος ‘κωλόγερος‘ που αδυνατεί να αφήσει πίσω του έναν φριχτό και μάταιο πόλεμο, να ξεπεράσει τον θάνατο της γυναίκας του, να παραμερίσει την απογοήτευση που νιώθει απέναντι στα παιδιά αλλά και τον Θεό του, να δει την πραγματικότητα που βρίσκεται πέρα από τις στενόμυαλες διδαχές που πήρε στο παρελθόν και να προχωρήσει μπροστά στην ζωή του.

Αποδεχόμενος την διαφορετικότητα των γειτόνων του ο Walt βρίσκει το κουράγιο να κάνει ύστερα από πολλά χρόνια αυτό το τόσο πολύτιμο βήμα μπροστά ώστε να ξεφύγει από την ‘λίμπο‘ ανυπαρξίας και πικρίας στην οποία είχε ο ίδιος φυλακίσει τον εαυτό του.

H διαδρομή από την βεράντα στην οποία περνάς τις μέρες σου πίνοντας την μια μπύρα πίσω από την άλλη και καταριέσαι τους ‘κιτρινιάρηδες‘ γείτονες σου , ενώ στο πλευρό σου έχεις ένα μονίμως οπλισμένο τουφέκι, μέχρι το σημείο όπου θα δεχτείς να διαβείς το κατώφλι αυτών των ανθρώπων που τόσο μισείς και στην συνέχεια να επιστρατεύσεις το τουφέκι σου, που το είχες μονίμως έτοιμο ώστε να το χρησιμοποιήσεις απέναντι τους , ώστε να τους υπερασπιστείς μπορεί να φαντάζει χαώδης και απροσπέλαστη όμως στην πραγματικότητα είναι εξαιρετικά απλή και σύντομη.

Φτάνοντας στο τέρμα αυτής της διαδρομής θα έχεις κερδίσει το προνόμιο να αισθανθείς ξανά ένας ολοκληρωμένος άντρας. 

tumblr_ohfm65SzVX1rfd7lko1_400

 

Στο GRAN TORINO o Clint Eastwood μπορεί αρχικά να μας συστήνεται σαν ένας συνταξιούχος ‘Βρώμικος’ Harry όμως στην πορεία αποδεικνύεται ένας σαφώς πιο σύνθετος και αξιοθαύμαστος άντρας.

Στο φινάλε της ταινίας του ο Harry Callahan επέλεξε να πετάξει το τόσο πολύτιμο σήμα του στον πάτο μιας λίμνης επειδή αδυνατούσε ή δεν ήθελε να αποδεχτεί το γεγονός ότι η εποχή στην οποία γαλουχήθηκε έφτανε στο φινάλε της. Εδώ πάλι ο Walt Kowalski αφήνει στην άκρη το περίστροφο και το τουφέκι του και προβαίνει σε μια πράξη αυτοθυσίας όχι επειδή αρνείται και εκείνος να κοιτάξει μπροστά αλλά επειδή θέλει να δώσει στο αύριο την ευκαιρία να ανθήσει και να ευημερήσει.

Στο φινάλε του GRAN TORINO ο Walt Kowalski χαρίζει το τόσο ‘πολύτιμο’ αμάξι του στον Thao όχι επειδή ο πιτσιρικάς τον έπεισε ότι μπορεί να γίνει ένας αληθινός Αμερικανός με το να συμπεριφέρεται με τον macho τρόπο που του δίδαξε εκείνος αλλά επειδή ο Thao του έδειξε ότι μπορεί να είναι ένας σωστός Αμερικανός με τον δικό του μοναδικό και αξιοθαύμαστο τρόπο.

Στο τέλος ο Walt συνειδητοποιεί επιτελούς ότι δεν είναι το ‘αμάξι’ εκείνο που προσδίδει αξία στον ‘οδηγό’ αλλά ότι ο ‘οδηγός’ είναι εκείνος που δίνει αξία στο ‘αμάξι’. 

 

 

 

2 σκέψεις σχετικά με το “GRAN TORINO : O Clint αφήνει την διαφορετικότητα να πατήσει το ‘γρασίδι του’.

Add yours

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: