Tim Burton’s BATMAN : 30 Χρόνια μετά…

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

‘Where does he get those wonderful toys ?’

Έχουν περάσει 30 ολόκληρα χρόνια από εκείνον τον καυτό Ιούνη του 1989 όταν ακούσαμε τον μανιακό αλλά και υπέρμετρα γοητευτικό Joker του Jack Nicholson να εκφράζει την απορία του σχετικά με τον τρόπο που ο Σκοτεινός προστάτης  του Gotham κατόρθωνε να εξασφαλίσει τα υπέροχα ‘καλούδια‘ που τον βοηθούσαν να διατηρήσει την τάξη και την ευημερία των πολιτών αυτής της τόσο ταλαίπωρης πόλης.

Μέχρι και σήμερα η απάντηση σε αυτό το ερώτημα παραμένει ακριβώς η ίδια : 

O σκηνοθέτης Tim Burton του τα πρόσφερε απλόχερα έχοντας σκοπό όχι μονάχα να μας δώσει την πρώτη σπουδαία κινηματογραφική απεικόνιση του θρυλικού ήρωα αλλά και υλοποιώντας το τολμηρό όραμα του να επαναπροσδιορίσει ολοκληρωτικά όλα όσα συμβολίζει και πρεσβεύει ο Batman.

Ο Burton έχοντας στο πλευρό του τον πρωταγωνιστή Michael Keaton έκανε τόσο στιβαρή δουλεία που πλέον έχοντας φτάσει στο έτος 2019 ο BATMAN του φαντάζει ακόμη πιο τραγικός αλλά και δυναμικός και ουσιώδης.

giphy

Από που γεννιέται ένας ήρωας τόσο σύνθετος όπως είναι ο Batman ? 

Μα φυσικά μέσα από το απόλυτο σκοτάδι. 

Ο Burton μαζί με τους σεναριογράφους Sam Hamm και Warren Skaaren φρόντισε να μας δείξει με τον πιο βάναυσο αλλά και ρομαντικό τρόπο το Origin του ήρωα του. Σκοτώνοντας τους γονείς του νεαρού Bruce Wayne αρχικά βύθισε τον θνητό ορφανό σε ένα απέραντο ‘σκοτάδι‘ και παράλληλα προσέδωσε στην ύπαρξη του έναν απόλυτο σκοπό. Ο Bruce ποτέ του δεν θα μπορέσει να ξεφύγει ολοκληρωτικά από το έρεβος που σκέπασε την ζωή του όταν μια μοιραία νύχτα έγινε μάρτυρας της φριχτής και άδικης δολοφονίας των γονιών του από τα χέρια ενός ποταπού Καθάρματος όμως αντί να επιλέξει να χαθεί για πάντα μέσα σε αυτό το σκοτάδι πήρε την απόφαση να το μετατρέψει στον απόλυτο ‘σύμμαχο‘ του.

Βάζοντας μια στολή νυχτερίδας ο Bruce μεταμορφώνεται σε ένα ακλόνητο σύμβολο της δικαιοσύνης και περιπολεί τις ταράτσες και τα σοκάκια μιας πόλης που μαστίζεται από την εγκληματικότητα και την διαφθορά έχοντας σκοπό να αποτρέψει την ύψιστη αδικία που βίωσε ως παιδί από το να πέσει επάνω στα κεφάλια των συμπολιτών του. Φυσικά αυτή του η επιλογή έχει άμεσο αντίκτυπο επάνω στην ψυχοσύνθεση του αλλά και την προσωπική του ζωή. Με κάθε λεχρίτη γκάνγκστερ που πρώτα τον τρομοκρατεί και στην συνέχεια τον στέλνει, συνήθως τσακισμένο, στην στενή ο Bruce Wayne χάνει ένα μικρό και εξαιρετικά πολύτιμο κομμάτι της ανθρωπιάς του. Η εξέλιξη ενός άντρα από έναν κοινό θνητό σε ένα ‘άφθαρτο‘ σύμβολο όσο και αξιοθαύμαστη και αν φαντάζει πάντα θα συνοδεύεται και από ένα τεράστιο τίμημα.

Το κόστος αυτό ο Burton το αποτυπώνει λαμπρά αλλά και τρομαχτικά μέσα από την συμπεριφορά του Bruce Wayne, που στα μάτια του έξω κόσμου φαντάζει απλά ως ‘εκκεντρική‘ , αλλά και από τους εφιάλτες που τον ταλανίζουν όταν εκείνος τολμά να κλείσει τα μάτια του για λιγοστές ώρες. Ο Bruce δεν φαίνεται να αγχώνεται και ιδιαίτερα από το σκοτάδι που τον περιστοιχίζει και μάλιστα δείχνει πεισματικά να το αποδέχεται ολοένα και περισσότερο. Ο μοναδικός συνδετικός του κρίκος με την ‘αληθινή‘ ζωή παραμένει ο πιστός και εξαιρετικά υπομονετικός μπάτλερ – συνεργάτης του Alfred Pennyworth. O γερο Alfred μπορεί να καλύπτει και να εξυπηρετεί την αθέατη, δεύτερη καθημερινότητα του Bruce όμως δεν παύει να αποτελεί για εκείνον και μια πατρική φιγούρα η οποία ανησυχεί και προβληματίζεται μπροστά στην εικόνα ενός ‘γιου‘ που με κάθε νύχτα που περνάει συνεχίζει την μετάβαση του σε κάτι που φαντάζει ολοένα και πιο ‘απάνθρωπο‘…

Ο Bruce μπορεί να πήρε τον αβάσταχτο πόνο και τον φόβο που βίωσε ως παιδί και να τα χρησιμοποιεί ως όργανα τιμωρίας και απόδοσης της δικαιοσύνης όμως είναι ξεκάθαρο ότι δρώντας μονάχα ως Batman ποτέ του δεν θα μπορέσει να απαλλαγεί από αυτά τα συναισθήματα.

Και κάπου εδώ είναι που ‘εισβάλλει’ η Vicki Vale στην καθημερινότητα του… 

kim-basinger-vicki-vale-batman-1989-1176117-1280x0

 

H αποφασισμένη φωτορεπόρτερ καταφτάνει μια νύχτα στο Gotham έχοντας σκοπό να ρίξει λίγο ‘φως‘ στο ‘σκοτάδι’ που κυκλώνει τον θρύλο του λεγόμενου ‘Batman‘ , του μυστηριώδη εκδικητή που έχει βάλει στο στόχαστρο του τον υπόκοσμο της πόλης. Η Vicki ενώ ξεκινά να ερευνήσει έναν ‘μύθο‘ καταλήγει να αντικρίσει μπροστά της έναν εξαιρετικά μπερδεμένο , τραγικό αλλά και υπέρμετρα αποφασισμένο άντρα που αν και αποτελείται από θνητή σάρκα και οστά δεν διστάζει να ριχτεί σε μια ατελείωτη μάχη στην οποία για να αντεπεξέλθει καλείται να επιδείξει μια υπεράνθρωπη αντοχή τόσο ψυχικά όσο και σωματικά.

Με την βοήθεια του Alferd η φωτορεπόρτερ θα βρει τον δρόμο της στο άβατο της σπηλιάς την οποία έχει επιλέξει για αληθινό του ‘σπίτι‘ ο Bruce Wayne. Και ακριβώς εκεί είναι που η Vicki Vale θα αντικρίσει το ‘σκοτάδι‘ που κατακλύζει την ύπαρξη του άντρα που έχει απέναντι της. Η Vicki θα αποπειραθεί να ‘σύρει‘ τον Bruce , έστω και ένα κομμάτι του, πίσω στον ‘φυσιολογικό κόσμο’ όμως μαθαίνοντας το παρελθόν του και παρατηρώντας τις πράξεις του θα έρθει σε μια φριχτή και σκληρή συνειδητοποίηση :

 ‘It’s not exactly a «normal» world, is it ?’

giphy (1)

 

O παντελώς ξαφνικός ερχομός του Batman και οι ιδιαιτερότητες που τον συνοδεύουν δεν θα μπορούσαν να αφήσουν την κοινωνία του Gotham ανεπηρέαστη.

Αν ένας κοινός θνητός μπορεί να μετατρέψει τόσο το κορμί όσο και το μυαλό του στο απόλυτο όργανο τιμωρίας τότε τι εμποδίζει έναν άλλον θνητό να εξελιχθεί στα ακριβώς αντίθετα από όλα όσα εκείνος συμβολίζει ? 

Και κάπου εδώ είναι που πέφτει επάνω στο τραπέζι ένα εξαιρετικά τρομαχτικό χαρτί καθώς ο Joker του Jack Nicholson αποφασίζει να μπει στο ‘παιχνίδι‘ των πονεμένων φρικιών και μασκαράδων…

giphy (2)

‘I made you, you made me first.’

O Burton σπάζοντας την ‘παράδοση‘ των comics συνδέει άρρηκτα μεταξύ τους τις μοίρες των δυο αντιπάλων. Δίνει στον παρανοϊκό Joker ένα όνομα και τον χρήζει ως τον φονιά των γονιών του Bruce Wayne. Παράλληλα φροντίζει να ‘λερώσει‘ τα χέρια του δεύτερου με την ευθύνη της δημιουργίας του πιο φονικού και ορκισμένου εχθρού του.

Η σχέση ανάμεσα στους Batman και Joker ανέκαθεν αποτελούσε το απόλυτο ‘γιν – γιανκ’ καθώς ο πρώτος συμβολίζει την μεθοδικότητα και την δικαιοσύνη ενώ ο δεύτερος πρεσβεύει την τρέλα και την αναρχία στην ύψιστη μορφή τους. Να που όμως ο μεταξύ τους ‘δεσμός‘ εδώ αποκτά μια νέα διάσταση και ουσία. Αρχικά ο Bruce πασχίζει μανιωδώς να κατανοήσει τα κίνητρα και τις πράξεις του ψυχοπαθή εγκληματία που έχει απέναντι του και ανέκαθεν έβρισκα εξαιρετικά ειρωνική την απορία που σχηματίζεται στο πρόσωπο του όταν αντικρίζει για πρώτη φορά τον εχθρό του. Εκείνο που αδυνατεί να καταλάβει ο Bruce είναι ότι ο Joker αποτελεί ένα παράδοξο της φύσης που λειτουργεί ως το απόλυτο αρνητικό στο παράδοξο που ακούει στο όνομα ‘Batman‘.

Ναι ο Batman πασχίζει να σώσει τους πολίτες του Gotham από το απόλυτο κακό ενώ ο Joker υπηρετεί αυτό το κακό μέσω των αισχρών πράξεων και των φονικών του όμως στο φινάλε κανένας από τους δυο τους δεν φαίνεται να ανήκει μέσα σε μια φυσιολογική κοινωνία. Βάζοντας την στολή μιας ‘νυχτερίδας‘ ο Bruce Wayne μπορεί να προσπάθησε να ‘γιατρέψει‘ την πόλη του από την μάστιγα της εγκληματικότητας όμως με αυτή του την κίνηση κατέληξε να φέρει στο Gotham ένα νέο είδος ‘αρρώστιας‘.

Ο Joker βλέπει ξεκάθαρα την μεταξύ τους σύνδεση και όχι μονάχα την αποδέχεται αλλά δείχνει και να την απολαμβάνει στο έπακρο. Από την πλευρά του ο ήρωας μας απλά αδυνατεί να κάνει τον ίδιο ακριβώς συνειρμό…

2090f3f070423cecbf77638941fab41b

 ‘Have you ever danced with the devil in the pale moonlight ?’

Πως αποδίδει κανείς το απόλυτο χάος και την ύψιστη μορφή τρέλας ? 

Μα πολύ απλά αναθέτει σε έναν γνήσιο ‘τρελό’ να ενσαρκώσει αυτά τα δυο στοιχεία. 

Ο Jack Nicholson πραγματικά έδωσε τα ρέστα του στον ρόλο του αιώνιου εχθρού του Batman γεγονός που ουδεμία έκπληξη μας προκάλεσε εκείνη την εποχή. Ο Nicholson ανέκαθεν είχε το χάρισμα να ενσαρκώνει πειστικούς ψυχοπαθείς και εδώ απλά πιστοποίησε αυτή του την ικανότητα.

Από την άλλη ήταν ο συνάδελφος του Michael Keaton εκείνος που μας εξέπληξε ευχάριστα καθώς στα τέλη των 90s σχεδόν κανείς μας δεν περίμενε από έναν ηθοποιό που διακρίνονταν κυρίως σε κωμικούς και ρομαντικούς ρόλους να μας δώσει τον Batman των σινε-ονειρώξεων μας . Πάνω από 50.000 επιστολές αγανακτισμένων οπαδών του Batman κατέφτασαν στα γραφεία της Warner Bros όταν μαθεύτηκε η είδηση ότι ο Keaton θα έπαιζε τον αγαπημένο τους ήρωα. Σήμερα οι επιστολές αυτές φαντάζουν ως μια κακόγουστη φάρσα την οποία μονάχα ένας Joker θα μπορούσε να την σκαρφιστεί…

Ο Keaton παρά τους σωματικούς περιορισμούς που του έθετε τότε η λαστιχένια στολή του Batman κατόρθωσε να προσδώσει μια γοητεία αλλά και μια τραγικότητα στον χαρακτήρα του που συναντάται μονάχα στο θέατρο και τις αρχαίες τραγωδίες. Το απαθές και πονεμένο βλέμμα του, η στωική και παγωμένη φωνή του λειτούργησαν ως η στιβαρή πρώτη ύλη ώστε να δούμε στις οθόνες μας έναν Batman που όχι μονάχα θα έδινε στο κοινό την αίσθηση εκείνου του εκδικητή που γνωρίσαμε μέσα από τις χάρτινες ιστορίες των λατρεμένων μας comics αλλά παράλληλα αποτέλεσαν και την ακλόνητη βάση ώστε ο Σκοτεινός Ιππότης να μπει σε μια νέα συναρπαστική εποχή που θα χαρακτηρίζονταν από Goth επιρροές , τα στοιχεία της τραγικότητας και του ρεαλισμού αλλά και που θεματολογικά θα έσπρωχναν τον ήρωα σε έναν συναρπαστικό λαβύρινθο μέσα στον οποίο θα ‘χανόμασταν‘ και στον οποίο κληθήκαμε να εξερευνήσουμε και να μελετήσουμε την διττή φύση του Batman αλλά και να απολαύσουμε την σχεδόν σουρεαλιστική ματιά του Tim Burton, ενώ ο σκηνοθέτης δεν κώλωσε να χώσει μέχρι και στοιχεία γερμανικού εξπρεσιονισμού στην ‘Superhero’ ταινία του.

Τα πάντα στο BATMAN , από την στολή του ήρωα που περισσότερο παραπέμπει σε κάποιο καταραμένο ‘Τέρας‘ , την σπηλιά του, μέχρι και την απεικόνιση της πόλης του Gotham ‘ζέχνουν‘ από την μοναδική αισθητική του σκηνοθέτη. Η ειρωνεία είναι ότι ο ίδιος ο Burton εκείνη την εποχή δεν ήταν ικανοποιημένος από την ίδια του την ταινία !

‘ Ήταν οκ, όμως περισσότερο αντιλαμβάνομαι το BATMAN ως ένα φαινόμενο κουλτούρας παρά ως μια σπουδαία ταινία…’

Η τότε δήλωση του Tim Burton εξέφραζε εν μέρη την απογοήτευση του για την αγχωτική διαδικασία παραγωγής του φιλμ αλλά και για την επιμονή του στούντιο να χώσει μερικά τραγούδια του Prince σε ορισμένες σκηνές του.

Ευτυχώς για εκείνον στο τέλος η μοναδική μουσική που συνεχίζει μέχρι και σήμερα να ηχεί στα αυτιά των θεατών είναι εκείνη του σπουδαίου Danny Ellfman.

7e6987c216aaf522e9011d805d55de64

 

To BATMAN των Burton και Keaton ‘προσγειώθηκε‘ στις αίθουσες το καλοκαίρι του 89 και έπεσε ακριβώς επάνω στον εορτασμό για τα 50 χρόνια από την ημέρα της γέννησης του Σκοτεινού Ιππότη.

Αν μη τι άλλο η χρονική αυτή ‘συγκυρία‘ έμελλε να λειτουργήσει άκρως συμβολικά καθώς από την πρεμιέρα του φιλμ και ύστερα ο Batman έκανε το τολμηρό αλλά και εξαιρετικά κρίσιμο και σπουδαίο βήμα στο επόμενο επίπεδο. Χάρη σε αυτή την πρώτη ταινία είχαμε την ‘γέννηση‘ σπουδαίων εγχειρημάτων όπως ήταν το BATMAN : The Animated Series , το καρτούν που μας καθήλωνε ως παιδιά αλλά και ενήλικες στις πολυθρόνες μας κάθε σαββατοκύριακο των 90s, ενώ και τα comics υιοθέτησαν την ίδια αισθητική γεγονός που συνέβαλλε τα μέγιστα ώστε ο ήρωας μας όχι μονάχα να επιβιώσει μέσα στην Pop κουλτούρα αλλά και να εξελιχθεί σε ένα σπουδαίο και ακλόνητο κομμάτι της.

Φυσικά η επιτυχία του φιλμ, που ‘έγραψε‘ τότε πάνω από 400 μύρια εισπράξεις στο Box Office έχοντας ένα μπάτζετ γύρω στα 35 εκατομμύρια, άλλαξε για πάντα και τον τρόπο με τον οποίον θα αντιλαμβάνονταν τόσο τα μεγάλα στούντιο όσο και οι σκηνοθέτες και οι σεναριογράφοι του Hollywood τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να λειτουργεί μια ταινία που βασίζεται σε ένα comic.

Διόλου αμελητέο κατόρθωμα από έναν σκηνοθέτη που δήλωνε ότι αδυνατούσε να κατανοήσει τα comics που διάβαζε και χαρακτήριζε ως μοναδική λαμπρή εξαίρεση το ανυπέρβλητο The Killing Joke των Alan Moore και Brian Bolland !

Προφανώς δεν πήραν όλοι τους τις σωστές διδαχές από τα σπουδαία ‘μαθήματα‘ που παρέδωσε εδώ ο Tim Burton καθώς στην πορεία είχαμε και έκτροπα τύπου BATMAN : Forever και BATMAN & ROBIN

giphy (3)

 

Στο φινάλε όμως αυτό το πρώτο BATMAN μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να λειτουργεί ως ένα ακλόνητο και φωτεινό σύμβολο που μας δείχνει πως πρέπει να στήνεται μια ‘Superhero‘ ταινία που πέραν της δράσης και της γαματοσύνης της έχει να μας δώσει τα δικά της μοναδικά μηνύματα και συμβολισμούς…

tumblr_pd0wn7kuqN1rrkahjo8_500

Θεατρικότητα, ψευδαίσθηση και σκοτάδι.

Αυτά τα τρία πραγματάκια ανέκαθεν διέκριναν τον ήρωα μας και εδώ ο Burton μας τα δίνει στην πιο ολοκληρωμένη τους μορφή.

Και για όλους αυτούς τους λόγους , και άλλους τόσους, το BATMAN παραμένει ύστερα από τριάντα ολόκληρα χρόνια το ακλόνητο πειστήριο σχετικά με το πως μια comic ταινία μπορεί όχι μονάχα να διατηρήσει την υπέροχη κληρονομιά του ήρωα της αλλά παράλληλα και να την προχωρήσει πολλά βήματα μπροστά.

 ‘I’m Batman.’

  • Michael Keaton

 

 

 

 

8 σκέψεις σχετικά με το “Tim Burton’s BATMAN : 30 Χρόνια μετά…

Add yours

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: