PARASITE : Η μπόχα της κοινωνικής εξαθλίωσης μας πνίγει όλους ανεξαιρέτως.

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

ΠΡΟΣΟΧΗ : Το κείμενο που ακολουθεί περιέχει παρασιτικά SPOILERS που σε περίπτωση που ΔΕΝ έχεις δει ακόμη το PARASITE θα σου ‘φάνε‘ ,λαίμαργα, την απόλαυση του να παρακολουθήσεις αυτή την ταινία δίχως να έχεις την παραμικρή ιδέα για το ύφος και την σημασία όσων θέλει να σου πει ο δημιουργός της. Από εδώ και πέρα συνέχισε να διαβάζεις καθαρά με δική σου ευθύνη…

giphy

‘Ξέρεις ποίο είδος σχεδίου δεν αποτυγχάνει ποτέ ? Το ‘κανένα σχέδιο’. Και ξέρεις γιατί ? Αν κάνεις ένα σχέδιο η ζωή δεν ενεργεί ποτέ με βάση αυτό…’ 

Στο PARASITE ο σκηνοθέτης Bong Joon-ho μας παρουσιάζει την φτώχεια ως μια ‘μπόχα‘ που ζέχνει σε ανυπόφορο βαθμό και που ποτέ δεν πρόκειται να φύγει από επάνω σου όσο και αν προσπαθείς να απαλλαγείς από αυτή. Την μπόχα αυτή μπορούν όμως να την αντιληφθούν μονάχα εκείνοι που βρίσκονται αρκετούς ορόφους πιο πάνω από το δικό σου υπόγειο κοινωνικής ανυπαρξίας. Για σένα πάλι αυτή η ‘μπόχα‘ αποτελεί απλά ένα αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας σου.

Πως όμως μπορεί κανείς να αποδράσει από αυτό το υπόγειο και να αναρριχηθεί μερικούς ορόφους πιο πάνω ώστε να μην καταλήξει να πνίγεται κάθε λίγο και λιγάκι στα σκατά

Μα κάνοντας σχέδια και παρασιτώντας σε βάρος των προνομιούχων φυσικά ! 

Η τουλάχιστον έτσι νομίζει η φαμίλια τωνKim που μέσα από το νέο φιλμ του Bong Joon-ho πασχίζει να σκαρφαλώσει την χαοτική σκάλα των κοινωνικών και ταξικών διαφορών και να γευτεί επιτέλους το μεγάλο ΠΑΣΟΚΙΚΟ Κορεάτικο όνειρο άνεσης και χλίδας…

d17a1588_7c4a_11e9_8126_9d0e63452fe9_image_hires_174143.0

Ολόκληρη η ύπαρξη των μελών της οικογένειας περιστρέφεται γύρω από σχέδια. Μέχρι στιγμής τα περισσότερα από αυτά πήγαν άπατα. 

Μια μέρα ένα από αυτά τα ‘σχέδια‘ θα εφαρμοστεί, φαινομενικά με απόλυτη επιτυχία,  εις βάρος μιας οικογένειας νεόπλουτων Κορεατών. Οι Kim λειτουργώντας ως ‘παράσιτα‘ θα εισχωρήσουν μέσα στις τάξεις της πλούσιας οικογένειας και θα γαντζωθούν με απόλυτη προσήλωση επάνω στα μέλη της, ο καθένας με τον τρόπο του.

Εντελώς ειρωνικά και η ματσωμένη οικογένεια με την σειρά της απαρτίζεται από ‘παράσιτα‘ καθώς αυτοί οι γιάπηδες έχουν πλέον εθιστεί τόσο πολύ στο πλουσιοπάροχο και άνετο Lifestyle τους που κατέληξαν να έχουν πραγματική ‘ανάγκη‘ τις υπηρεσίες που τους προσφέρουν οι εξαθλιωμένοι και ‘βρώμικοι‘ υπάλληλοι τους…

MV5BOWVmODY4MjYtZGViYS00MzJjLWI3NmItMGFmMDRkMzI1OTU3XkEyXkFqcGdeQXVyNTQ0NTUxOTA@._V1_

Μέσα από ένα εξαιρετικά πρωτότυπο και ευρηματικό σενάριο και μια σκηνοθεσία που παντρεύει ιδανικά το μαύρο χιούμορ με την καφρίλα ο Bong Joon-ho σατιρίζει αλλά και μελετά τις κοινωνικές ανισότητες που διακρίνουν την Νότια Κορέα του σήμερα.

Στο PARASITE ακόμη και η πιο μικρή λεπτομέρεια έχει την δική της και εξαιρετικά βαριά σημασία όσον αφορά όλα τα μηνύματα που θέλει να περάσει ο σκηνοθέτης στον θεατή. Κάθε κουβέντα που ανταλλάζουν μεταξύ τους οι χαρακτήρες και κάθε αμήχανη ή περίεργη στιγμή που βλέπουμε στην οθόνη λειτουργεί ως ένα αιχμηρό ‘όπλο‘ για την πάλη των τάξεων που στήνει εδώ ο Bong.

Ο πόλεμος αυτός σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί μια ανεξερεύνητη περιοχή για τον συγκεκριμένο δημιουργό. Ο Bong μας την είχε παρουσιάσει, με εξίσου ευρηματικό και ουσιώδη, αλλά και σαφώς πιο βίαιο και ευθύ τρόπο μέσα από την παγωμένη διαδρομή του SNOWPIERCER φιλμ του μόλις πριν από μερικά χρονάκια. Μόνο που ενώ στο SNOWPIERCER ο Bong απέδωσε αυτή την μάχη μέσα από πράξεις απαράμιλλης βίας, απόγνωσης και παράνοιας εδώ επιλέγει μια σαφώς πιο καυστική και αλληγορική προσέγγιση.

Τα μηνύματα και οι συμβολισμοί του PARASITE ξεπηδούν κυριολεκτικά από παντού και βρίσκουν στόχο ακόμη και όταν δεν μας γίνονται απόλυτα ευδιάκριτα. Διάολε σε αυτό το φιλμ ακόμη και ένα φαινομενικά αθώο ροδάκινο μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι το εντελώς διαφορετικό από αυτό που δείχνει… 

giphy (1)

Ο Bong ξεκινά την ιστορία του ψεκάζοντας , κυριολεκτικά, μια οικογένεια κοινωνικά αποξενωμένων φτωχωμπινέδων . Και όμως η οικογένεια όχι μόνο δεν παθαίνει κάτι από αυτή την διαδικασία αλλά αντίθετα δείχνει να την αποδέχεται και με μια χαρακτηριστική άνεση.

Εδώ το πρώτο μήνυμα είναι σαφές : 

Τα ‘παράσιτα‘ που βρίσκονται στον πάτο της κοινωνίας μας έχουν περάσει από τόσα ζόρια πλέον που και έχουν αποδεχτεί πλήρως τον ‘ρόλο‘ τους αλλά και τίποτε πια δεν μπορεί να τα εξαφανίσει από την καθημερινότητα μας. 

Ο Bong κατορθώνει να αναδείξει το χάσμα ανάμεσα σε δυο τάξεις κάνοντας μας μια ξενάγηση μέσα στα σπίτια των δυο οικογενειών. Οι Kim μένουν μέσα σε ένα βρωμερό υπόγειο, το οποίο ο από πάνω κόσμος έχει την τάση να το κατουράει συνεχώς και κάθε λίγο και λιγάκι το μέρος πλημμυρίζει από τα σκατά αυτού του από πάνω κόσμου. Στον αντίποδα η πλούσια φαμίλια των Park κατοικεί σε ένα ειδυλλιακό σπίτι που στα μάτια ενός φτωχού ανθρώπου φαντάζει σαν ένας ‘παράδεισος‘. Μάλιστα σε μια φάση βλέπουμε τους Kim να παρατηρούν το σπίτι λες και έχουν μπροστά τους τον ίδιο τον Θεό !

Πολύ σύντομα ανάμεσα στις δυο οικογένειες σχηματίζεται ένας άρρηκτος δεσμός. Ο δεσμός αυτός οφείλεται στις ‘παρασιτικές‘ τακτικές των Kim όμως επίσης σύντομα και οι Park θα έχουν ακριβώς την ίδια αντιμετώπιση απέναντι στους πρώτους. Και οι δυο οικογένειες νιώθουν ότι έχουν απόλυτη ανάγκη η μια την άλλη ώστε να μπορέσουν να ζήσουν με ευημερία.

Και όμως παρά αυτή την αλληλεξάρτηση που συνδέει τις δυο παρατάξεις καθώς προχωρά η ιστορία ανάμεσα τους θα μπουν συναισθήματα φθόνου και απαξίωσης…

screen-shot-2019-10-10-at-20030-pmpng

Και τα τρία αυτά συναισθήματα συναντώνται στον απόλυτο βαθμό στην σχέση που σχηματίζεται ανάμεσα στους πατριάρχες των δυο οικογενειών.

Ο πλούσιος μπαμπάς ενώ δείχνει να συμπαθεί κάπως τον φτωχό πατέρα και να τον εκτιμά σαν υπάλληλο παράλληλα νιώθει την μυρωδιά μιας ‘αβάσταχτης μπόχας’ να πλανάται από επάνω του κάθε φορά που βρίσκεται κοντά σε αυτόν τον άντρα. Όσο περνάει ο καιρός αυτή η μπόχα ζέχνει όλο και περισσότερο και αρχίζει να ενοχλεί τον γιάπη πατέρα. Από την πλευρά του ο φτωχός πατέρας όσο περισσότερο αντιλαμβάνεται την απαξίωση του εργοδότη του απέναντι στο πρόσωπο και την καταγωγή του τόσο περισσότερο νιώθει το μίσος του για εκείνον να αυξάνεται κατακόρυφα.

Και στο φινάλε μην αντέχοντας άλλο να υφίσταται αυτή την εξευτελιστική απαξίωση ο φτωχός πατέρας παίρνει την απόφαση να σκοτώσει τον άντρα που μέχρι πρότινος θεωρούσε ως ‘ευεργέτη‘ του…

Εδώ ο Bong μέσα από μια δολοφονία ουσιαστικά μας θυμίζει όλες εκείνες τις ‘επαναστάσεις‘ όπου οι φτωχοί και κατατρεγμένοι της ιστορίας μας μια μέρα , μην αντέχοντας άλλο την καταπίεση και την εκμετάλλευση από τα χέρια των πλούσιων Μπάσταρδων, αποφάσισαν να βυθίσουν την αριστοκρατία στο αίμα προσπαθώντας να επιφέρουν με βίαιους τρόπους  την πολυπόθητη ‘αλλαγή‘. Και όπως έχει αποδείξει η ίδια η ιστορία όλες αυτές οι ‘αλλαγές‘ είχαν ακριβώς την ίδια κατάληξη.

Προς τιμήν του ο σκηνοθέτης δεν αναλώνεται σε ένα ‘οι πλούσιοι σκοτώνουν τους φτωχούς και το αντίστροφο…’ μήνυμα αν και θα μπορούσε άνετα να το κάνει . Βλέπεις ο Bong παράλληλα μας αποκαλύπτει και μια άλλη μεγάλη και σκληρή αλήθεια που πολλές φορές αρνούμαστε να την αντικρίσουμε κατάμουτρα και να την παραδεχτούμε :

Κάθε φορά που τα εξαθλιωμένα ‘παράσιτα’ έχουν την ευκαιρία να τραφούν από έναν πλούσιο ‘ξενιστή’ αυτά δεν θα διστάσουν να ‘σκοτώσουν’ ακόμη και το ίδιο τους το είδος ώστε να τα καταφέρουν. 

Και φυσικά πάντοτε θα υπάρχουν και εκείνοι που επιλέγουν να μείνουν αμέτοχοι σε αυτή την μάχη των τάξεων και θα προτιμήσουν να ζουν με τα λιγοστά ψίχουλα που τους πετάνε οι προνομιούχοι που βρίσκονται συνεχώς από πάνω τους.

Και θα είναι και απόλυτα ευγνώμονες για αυτά τα ψίχουλα… 

np_20190626_jsmovie26obag_49331212

H γλυκόπικρη ειρωνεία που συναντάται στο PARASITE είναι ότι τόσο τα φτωχά όσο και τα πλούσια ‘παράσιτα‘ της ιστορίας υποφέρουν ταυτόχρονα από το ίδιο παρασιτικό σύστημα. Οι ματσωμένοι Park πλέον εξαρτιόνται σε τόσο μεγάλο βαθμό από τις υπηρεσίες των Kim που σου δίνουν την εντύπωση ότι δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν δίχως αυτές. Μάλιστα ένας από τους λόγους που προσλαμβάνουν τόσο αβίαστα τους Kim οφείλεται στο κόλπο που σκαρφίζονται οι δεύτεροι να ‘υιοθετήσουνδυτικά ονόματα τύπου Jessica και Kevin και να πλαστογραφήσουν πτυχία Αμερικάνικων πανεπιστημιών. Αυτή η πλαστοπροσωπία δίνει στους Park την ψευδαίσθηση ότι οι Kim βρίσκονται σε ένα κοινωνικό και ταξικό επίπεδο που συνάδει κάπως με το δικό τους και που μπορούν να νιώθουν άνετα μπροστά στην παρουσία του μέσα στο ίδιο τους το σπίτι.

Στην τελική και οι δυο οικογένειες αποτελούν θύματα του καπιταλιστικού συστήματος. Ένα σύστημα που τους υπαγορεύει ρητά ότι πρέπει να κάνουν τα πάντα ώστε να ενταχθούν στην ‘υψηλή‘ κοινωνία.

Όμως παρά αυτή την στιγμιαία ψευδαίσθηση ο σκηνοθέτης μας κάνει εντελώς ξεκάθαρες τις χαώδεις διαφορές ανάμεσα στις δυο φαμίλιες. Και αυτή η αντίθεση επιτυγχάνεται με έναν πανέμορφα αλληγορικό τρόπο μέσω μιας καταιγίδας. Οι Kim εξαιτίας μιας απλής βροχής χάνουν κυριολεκτικά τα πάντα ενώ στον αντίποδα οι Park αναγκάζονται απλά να ακυρώσουν την εκδρομή που είχαν προγραμματίσει για το Σαββατοκύριακο τους.

Όπως και να χει και οι δυο πλευρές μοιράζονται ακριβώς το ίδιο αίσθημα απώλειας. 

Η ευφυΐα και η αξία τόσο του σκηνοθέτη όσο και της ταινίας του συναντάται στο γεγονός ότι όλα αυτά τα μηνύματα ποτέ τους δεν αποδίδονται με ξεκάθαρους ή προφανείς τρόπους. Αντίθετα πηγάζουν μέσα από μικρές και καθημερινές στιγμές. Κάποιες από αυτές είναι αστείες ενώ άλλες φαντάζουν τραγικές. Καμιά φορά αποτελούν και έναν εξαίρετο συνδυασμό αυτών των δυο.

Διάολε σε μια φάση μάλιστα ο Bong μας θυμίζει ότι η κατώτερες τάξεις είναι βυθισμένες στα σκατά με ένα τρόπο που αν και παντελώς ξεκάθαρος και σταράτος ποτέ του δεν χάνει την δύναμη και τη ουσία του χάρη στον τρόπο που αποδίδεται από τον σκηνοθέτη…

tenor

Πως όμως θα επιλυθεί η αιώνια μάχη των τάξεων σύμφωνα με το PARASITE ? 

Στο φινάλε ο Bong , πολύ σοφά, δεν μας δίνει μια ξεκάθαρη απάντηση επειδή πολύ απλά δεν υπάρχει αυτή. 

Κάποιοι αφού συσσωρεύσουν  υπομονετικά την οργή τους στην συνέχεια μην αντέχοντας άλλο την επίδραση της θα αρπάξουν ένα μαχαίρι και δολοφονώντας την άλλη πλευρά θα νιώσουν μια στιγμιαία ‘κάθαρση’ . Αμέσως μετά είτε θα επιστρέψουν πίσω στα σκατά εξαιτίας της συνειδητοποίησης ότι δεν κατάφεραν τίποτε το ουσιώδες είτε θα τιμωρηθούν για τα εγκλήματα τους από την υπόλοιπη κοινωνία. 

Άλλοι πάλι θα βολευτούν σε ένα υπόγειο κάτω από τις βίλες και θα ελπίζουν ότι οι προνομιούχοι θα τους πετάνε κάνα ψίχουλο για το υπόλοιπο της ζωής τους και θα είναι απόλυτα ευγνώμονες για αυτή τους την κατάσταση. 

Μερικοί θα παρασιτήσουν εις βάρος της αριστοκρατίας έχοντας είτε τις ίδιες ελπίδες είτε καταστρώνοντας ‘σχέδια’ που θα τους εξασφαλίσουν την πολυπόθητη άνοδο τους στην σκάλα των τάξεων. Μια σκάλα που οι αποστάσεις που χωρίζουν το κάθε σκαλοπάτι μπορεί να φαντάζουν χαοτικές όμως παρά τον κίνδυνο να γκρεμοτσακιστούν και να σακατευτούν ανεπανόρθωτα πολλά από τα χαμηλότερα μέλη θα είναι εντελώς πρόθυμα να πάρουν το ρίσκο που συνοδεύει μια τέτοια ανάβαση. 

Κάπου ανάμεσα σε όλους αυτούς θα υπάρξουν και εκείνοι οι λίγοι που θα προσπαθήσουν να μείνουν αμέτοχοι αρνούμενοι να καταστρώσουν κάποιο ‘σχέδιο’ καθώς είναι πεπεισμένοι ότι αυτά τα ‘σχέδια’ δεν έχουν την παραμικρή ελπίδα εκπλήρωσης μέσα στον σκληρό και κυνικό κόσμο στον οποίο ζούμε. Παρά την αναρχική στάση τους αυτοί οι άνθρωποι δύσκολα θα αποφύγουν να μπουν στην ‘μάχη’ έστω και μια φορά στην ζωή τους. 

Και τέλος υπάρχουν και εκείνοι που θα τολμήσουν να κάνουν τα δικά τους ‘σχέδια’ έχοντας την ελπίδα ότι θα τα καταφέρουν από μόνοι τους να αποκτήσουν όλα όσα επιθυμούν και ότι δεν θα επιτρέψουν στην ζωή να προσπεράσει και εκείνους. 

Όπως και να χει συνήθως η κατάληξη είναι ακριβώς η ίδια για όλους αυτούς τους τύπους πολιτών :

Η ‘κατώτερη‘ τάξη μπορεί είτε να λατρεύει ευλαβικά και να υπηρετεί πειθήνια τους ‘αφέντες‘ της είτε να εξεγείρεται και να τους σκοτώνει με τους πιο βίαιους και εκδικητικούς τρόπους . Ότι και αν συμβεί από τα δυο το σύστημα οικονομικής εκμετάλλευσης και υποδούλωσης που έχει στηθεί γύρω μας θα παραμείνει ακλόνητο στην θέση του. Το μόνο που ‘αλλάζει‘ μέσα σε αυτό είναι τα ατομικά θύματα του. Ακόμη και αν οι φτωχοί τα καταφέρουν να ‘σκοτώσουν‘ την ‘αριστοκρατία‘ στο τέλος θα καταλήξουν και οι ίδιοι να διαστρεβλωθούν σε ακούραστα και άπληστα γρανάζια που θα κινούν το σύστημα που μέχρι πρότινος ζήλευαν ή μισούσαν.

Που να πάρει αρκεί κανείς να ρίξει μια ματιά στο πως ‘εξελίχθηκε‘ η Σοβιετική Ένωση από την έναρξης της επανάστασης του Λένιν , και κατά συνέπεια την ‘πτώση‘ της Αριστοκρατίας που μάστιζε τον φτωχό λαουτζίκο, μέχρι και σήμερα. Ναι οι ‘πλούσιοι Μπάσταρδοι’ έπεσαν και την θέση τους πήραν οι ‘φτωχοί και τίμιοι εργάτες’ που με την σειρά τους δεν άργησαν να διαστρεβλωθούν σε εξίσου μεγάλους και ικανούς ‘Μπάσταρδους‘. Και ναι οι νέοι αυτοί Μπάσταρδοι παρουσιάζονταν στον λαό με ένα προσωπείο που δημιουργούσε μια ταύτιση και συμπάθεια μαζί τους όμως στην τελική ο λαός παρέμεινε το ίδιο ταλαίπωρος και το ίδιο φτωχός ενώ αντίθετα εκείνοι απλά πήραν τις θέσεις των ‘εχθρών‘ τους.

Ένας τέλειος και αδηφάγος κύκλος συμφερόντων και εκμετάλλευσης που θα γυρνάει στον αιώνα τον άπαντα έχοντας ως βασικό κινητήρα του την ίδια μας την απληστία και που δεν κάνει διακρίσεις όσον αφορά τον χρόνο, τον τόπο και τις εθνικότητες… 

ParasiteCast

Στο PARASITE o Bong επιστρατεύει τα θνητάπαράσιτα‘ του ώστε να μελετήσει και να καυτηριάσει το ‘παράσιτο‘ που λέγεται καπιταλισμός, τις διδαχές , τις πρακτικές και τις συνέπειες του απέναντι μας.

Και ναι ο σκηνοθέτης θα το θίξει , θα το διακωμωδήσει και θα μας αναγκάσει να προβληματιστούμε γύρω από την ύπαρξη του στην καθημερινότητα μας και την ακόρεστη πείνα του. Ποτέ του όμως δεν θα του επιτεθεί ευθέως επειδή αντιλαμβάνεται απόλυτα ότι μπροστά του ανοίγεται μια μάταιη μάχη που ποτέ του δεν θα μπορέσει να την νικήσει.

Από την άλλη το ίδιο το φιλμ κατόρθωσε να πετύχει μια δική του νίκη. Το PARASITE βραβεύτηκε στις Κάννες, αποθεώθηκε από κοινό και κριτικούς ενώ έχει σημειώσει πολύ γερές εισπράξεις στο παγκόσμιο Box Office.  Και μάλιστα όλα αυτά δίχως ο σκηνοθέτης να χρειαστεί να βάψει ως κλόουν τους χαρακτήρες του ή να τους φορέσει τίποτε λούτσαντορ μάσκες που θα μας παραπέμπουν κατευθείαν σε δημοφιλή και εμπορικά προϊόντα.

Η πικρή ειρωνεία εδώ είναι ότι ο Bong με την εμπορική επιτυχία της ταινίας του κατέληξε να θρέψει ακόμη περισσότερο τον καπιταλισμό που σατίρισε τόσο μαεστρικά και ψυχαγωγικά…

Όπως και να χει τα ‘παράσιτα‘ του Bong προσκολλήθηκαν επάνω μας επιδεικνύοντας μια ωμή αποτελεσματικότητα.  Στο κάτω, κάτω το όνειρο απληστίας και χλίδας της Νότιας Κορέας του σήμερα μπορεί άνετα να έχει πέραση και σε όσους έκαναν τα δικά τους »σχέδια» επί παλιού ΠΑΣΟΚ, του Ορθόδοξου, ή που στις μέρες μας βλέπουν απλά την »ζωή» να προσπερνά τα δικά τους, δίχως καν να τους ρίξει έστω και μια ματιά…

Στην τελική εξαρτάται μονάχα από εμάς τους ίδιους αν θα επιτρέψουμε στα ‘παράσιτα’ του Bong να θρέψουν τους προβληματισμούς και την αντίληψη μας γύρω από τα στραβά της κοινωνίας μας ή αν θα τα ξεφορτωθούμε όταν πια η παρουσία τους αρχίζει να μας ‘βρομάει ‘ και να μας κουράζει. 

Βαθμολογία : Αιώνια δόξα στους Θεούς του τζάμπα WiFi που μου έδωσαν την δυνατότητα να δω αυτή την σάτιρα! 

giphy

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: