BIRDMAN : Η δημιουργική αφέλεια κόντρα στην αμείλικτη φωνή του κοινού σου.

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

‘It’s important to me! Alright? Maybe not to you, or your cynical friends whose only ambition is to go viral. But to me… To me… this is – God. This is my career, this is my chance to do some work that actually means something.’

Ο Riggan ένας πρώην ‘Superhero‘ της μεγάλης οθόνης προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει την τέχνη του, αλλά και να αναστήσει την καριέρα του, στήνοντας ένα θεατρικό στο Broadway.  Όμως ένας … παλιόφιλος δεν φαίνεται διατεθειμένος να αφήσει τον ηθοποιό να κάνει αυτό το βήμα αναίμακτα…

Birdman

Ο Riggan ξεκινάει να ακούει φωνές μέσα στο κεφάλι του οι οποίες σταδιακά αποκτούν ‘σάρκα και οστά‘ μέσω της μορφής του Batman Birdman‘ ,του Superhero – ρόλου που έκανε κάποτε τον ηθοποιό πλούσιο και διάσημο. Όμως αυτή η εποχή φαίνεται να έχει περάσει ανεπιστρεπτί για τον Riggan.  Ο Birdman δεν φαίνεται καθόλου χαρούμενος με αυτή την ‘στροφή στην ποιότητα‘ που ετοιμάζεται να κάνει το alter ego του και δείχνει να νοσταλγεί τις ένδοξες μπλοκμπάστερ εποχές όπου ο Riggan ‘ανατίναζε’ το Box Office και ήταν η απόλυτη κινηματογραφική φίρμα. Ο Birdman συνεχώς προτρέπει τον ηθοποιό να παρατήσει τις κουλτουριάρικες μαλακίες που ετοιμάζει και να ξαναφορέσει την ηλίθια στολή που θα του εξασφαλίσει ξανά χρήμα και δόξα. Όμως ο Riggan αποδεικνύεται ένας εξαιρετικά πεισματάρης Μπάσταρδος. Ο τύπος αυτός είναι αποφασισμένος να ανεβάσει το θεατρικό του και να πάει κόντρα στους κριτικούς που τον μισούν αλλά και στους αρκετά προβληματικούς συνεργάτες του που με τις ιδιοτροπίες και τα καπρίτσια τους δημιουργούν συνεχώς προβλήματα στην παραγωγή. Ο Riggan είναι ένας ξοφλημένος πρώην αστέρας του κινηματογράφου που νιώθει το τέλος να πλησιάζει και ας φοβάται να το παραδεχτεί. Όμως είναι επίσης έτοιμος σαν έρθει η ώρα να κοιτάξει κατάμουτρα αυτή τη δύναμη που μας ζυγώνει όταν έρχεται το τέλος μας, όποια και αν είναι αυτή,  και να της πει με στόμφο : Ορίστε τα κατάφερα να κάνω κάτι το σημαντικό στην ζωή μου.

Όμως μήπως αυτή η επιθυμία του Riggan τελικά να είναι εξαιρετικά αφελής ? Είναι άραγε ο Riggan ένας ακόμη απελπισμένος μεσήλικας που έχει την ψεύτικη ελπίδα ότι μπορούμε να αφήσουμε πίσω μας κάτι το πραγματικά ουσιώδες και σπουδαίο μέσα σε αυτή την αρκετά πεζή και δίχως κανέναν ρομαντισμό εποχή στην οποία ζούμε ?

Το γεγονός ότι έχει συνεχώς από πίσω του τον ανελέητο Birdman να του ψιθυρίζει στο αυτί ανάλογες σκέψεις και να του τάζει δόξα, χρήματα αλλά και …υπερδυνάμεις στην περίπτωση που επιστρέψει στην αγκαλιά του σίγουρα δεν βοηθάει την όλη κατάσταση…

tumblr_njy3cx6lK91rdqbfro1_500

 

Όταν ο Michael Keaton διάβασε πρώτη φορά το σενάριο του BIRDMAN ήταν απόλυτα πεπεισμένος ότι ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος του ,Alejandro González Iñárritu ,τον … τρόλαρε ασύστολα !

Και πως δεν θα μπορούσε να μην ήταν άλλωστε μιας και εδώ οι παραλληλισμοί με το ‘Bat‘- παρελθόν του ηθοποιού είναι ολοφάνεροι ! Ο Keaton στα 90s φορώντας την εμβληματική στολή του Batman είχε την ευλογία να μεταμορφωθεί σε έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους , επιτυχημένους αλλά και λατρεμένους κινηματογραφικούς αστέρες της εποχής. Όμως η συνέχεια δεν ήταν ποτέ ανάλογης αξίας. Το 1995 ο ηθοποιός, ύστερα από δυο διαδοχικές και σπουδαίες ταινίες όπου μαζί με τον Tim Burton όχι μόνο επαναπροσδιόρισαν τον Batman αλλά και του προσέδωσαν ένα εντελώς νέο βάθος ως χαρακτήρα, αποφάσισε να κρεμάσει την κάπα και να αφήσει την πόλη του Gotham απροστάτευτη. Σήμερα βλέποντας τις δυο BAT-ταινίες του Joel Shumacher που διαδέχτηκαν εκείνες του Burton θα μπορούσες να πεις ότι ο Keaton έπραξε σοφά όταν έπαιρνε την απόφαση να εγκαταλείψει τον ρόλο ‘ζωής‘ του. Επίσης ήταν και μια εξαιρετικά αρχιδάτη και τίμια κίνηση εκ μέρους του μιας και ο τύπος έριξε άκυρο σε μια αμοιβή της τάξης των 15 εκατομμυρίων  δολαρίων επειδή πίστευε ότι το ‘όραμα‘ που είχε ο Σούμι για τον Σκοτεινό Ιππότη ήταν εντελώς… σκατά και ότι σε καμία περίπτωση δεν τιμούσε τον χαρακτήρα.

Δυστυχώς η γενναία αυτή απόφαση δεν οδήγησε τον Keaton σε κάποιο μονοπάτι καλλιτεχνικής καταξίωσης. Ο κάποτε μεγάλος αστέρας ξέπεσε σε ταινίες Β’ διαλογής που, με ελάχιστες εξαιρέσεις, δεν γνώρισαν την κριτική αποδοχή και σίγουρα δεν απέφεραν χρήματα στο Box Office. Ουσιαστικά ο Keaton απαρνούμενος τον ρόλο που τον ανέδειξε άθελα του γάμησε ολόκληρη την καριέρα του. Η ειρωνεία είναι ότι αυτό συνέβη μέσα από την επιθυμία του να κάνει πρωτότυπα, δυνατά και ουσιώδη πράγματα ως καλλιτέχνης. Όμως η βιομηχανία του Hollywood (και οι ατζέντηδες) ποτέ της δεν έβαζε σε πρώτη μοίρα τέτοια αρτιστικά όνειρα.

Να που τελικά ξαναγυρνάμε στην αφέλεια…

Μπορεί όμως η αφέλεια τελικά να αποτελέσει όχι μια επαγγελματική και προσωπική καταδίκη αλλά να εξελιχθεί εντελώς απρόσμενα σε μια αρετή ?

Όπως φαίνεται στην περίπτωση του Michael Keaton η απάντηση είναι : Ναι διάολε και φυσικά μπορεί ! Μόνο που για να συμβεί αυτό έπρεπε να περάσουν αρκετά πέτρινα χρόνια…

maxresdefault

 

Βλέποντας τον Keaton να διασχίζει τους δρόμους του Μανχάταν και από πίσω του τον Birdman να τον έχει πάρει στο κατόπι πραγματικά διακρίνεις έναν καλλιτέχνη που διώκεται από την επιτυχία του παρελθόντος. Ο Riggan παίζοντας τον Superhero μπορεί να τα κονόμησε και να απέκτησε εκατομμύρια θαυμαστές όμως ποτέ του δεν ένιωσε σαν ένας ολοκληρωμένος καλλιτέχνης. Το θεατρικό το οποίο πασχίζει να ανεβάσει είναι η πρώτη σοβαρή, ίσως και η τελευταία, προσπάθεια του να αφήσει πίσω του κάτι που θα έχει κάποια καλλιτεχνική αξία και να αποδείξει στους κριτικούς ότι πάνω απ’ όλα είναι ηθοποιός και όχι ένας λαμπερός σελέμπριτι όπως δηλώνει και ο ίδιος σε μια σκύλα-κριτικό του θεάτρου…

 

 

 

 

Η μήπως όχι ?

Μπορεί αυτό το θεατρικό να ναι απλά η απέλπιδα προσπάθεια ενός ξοφλημένου ανθρώπου να αποδείξει ότι του έχει απομείνει κάποια αξία ? Και αν όντως ισχύει αυτό άραγε πόσο μπορεί να αντέξει ένας τέτοιος άνθρωπος την ασφυκτική πίεση που δημιουργείται μέσα του λόγο μιας τέτοιας προσπάθειας ? Φαντάσου για παράδειγμα τον Robert Downey Junior να δηλώνει αύριο ότι παραιτείται από τον ρόλο του IRON MAN και να ξεκινήσει να παίζει σε τίποτε θεατρικά παριστάνοντας τον τραγικό ήρωα του Ίψεν. Αναλογίσου τις αντιδράσεις, την απογοήτευση, τον χλευασμό αλλά ίσως και την οργή που θα προκαλέσει μια τέτοια κίνηση στους θαυμαστές του που επί χρόνια έμαθαν να τον βλέπουν μονάχα ως τον αγαπημένο τους ήρωα…

Στο BIRDMAN ο  Iñárritu υπογράφει και συνθέτει την απόλυτη σάτιρα γύρω από τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η βιομηχανία του κινηματογράφου, την διχασμένη ψυχοσύνθεση των αστέρων της που από την μια θέλουν να προσφέρουν κάτι το ύψιστο στην τέχνη και να αφήσουν ανεξίτηλο το στίγμα τους επάνω της όμως από την άλλη δεν λένε και όχι σε οποιαδήποτε προσφορά που έχει να κάνει με εύκολους – τυποποιημένους ρόλους τους οποίους μπορεί να δείχνουν ότι τους σνομπάρουν όμως παράλληλα έχουν την ανάγκη να βγάλουν χρήματα αλλά και να λατρευτούν παθολογικά από το κοινό που βλέπει τέτοιες ταινίες. To φιλμ αυτό είναι ίσως η πιο έξυπνη και αρτιστική μαύρη κωμωδία των τελευταίων ετών.

Σκηνοθετικά ο Iñárritu ακολουθεί με την κάμερα του συνεχώς τον πρωταγωνιστή του, μας βάζει στο μυαλό του που είναι έτοιμο να σπάσει και ταυτόχρονα μας δίνει μερικά μικρά αλλά και ενδεικτικά ψήγματα από το περιβάλλον γύρω του. Η ταινία σου δίνει την ψευδαίσθηση ότι έχει γυριστεί μόλις με ένα μακρόσυρτο πλάνο και εκπέμπει, και λόγο θεματολογίας, μια έντονη θεατρικότητα. Το BIRDMAN σε επίπεδο τεχνικής θυμίζει έναν έντονο και ξέφρενο Jazz αυτοσχεδιασμό, κάτι στο οποίο τσοντάρει και η υπέροχη μουσική του Antonio Sanchez αλλά και η πανέμορφη φωτογραφία του Emmanuel Lubezki , και η κορύφωση του έρχεται μέσα από σκηνές αρτιστικής παράνοιας όπως στην σεκάνς όπου ο Riggan υποκύπτει επιτέλους στις δελεαστικές υποσχέσεις φήμης και μεγαλείου του φτερωτού ‘δαίμονα‘ του…

 

 

 

H εικόνα ενός Riggan που ακούει το άλλο του μισό, που τόσο μάταια προσπάθησε να το θάψει για πάντα μέσα του, να του ‘δείχνει‘ το μεγαλείο που τον περιμένει στην περίπτωση που του πει το πολυπόθητο ‘ναι‘ είναι ο ορισμός της παράνοιας. Από την μια σου βγάζει έντονο γέλιο με το παράλογο του όλου θέματος από την άλλη σε κάνει να ανησυχείς αλλά και να απορείς για την πνευματική κατάσταση του ήρωα. Επίσης είναι μια υπέροχη κριτική του σκηνοθέτη στον υπερβολικό και άμυαλο mainstream κινηματογράφο του σήμερα και ειδικά στις εντελώς πεζές ταινίες με σούπερ ήρωες που μας έχουν κατακλύσει. Αυτή η σάτιρα αναδεικνύεται και μέσα από τους καυστικούς διαλόγους :

Riggan: Just find me an actor. A good actor. Give me Woody Harrelson.

Jake: He’s doing the next Hunger Games.

Riggan: Michael Fassbender?

Jake: He’s doing the prequel to the X-Men prequel.

Riggan: How about Jeremy Renner?

Jake: Who?

Riggan: Jeremy Renner. He was nominated. He was the Hurt Locker guy.

Jake: Oh, okay. He’s an Avenger.

Riggan: Fuck, they put him in a cape too?

Και στον αντίποδα αυτού του λαμπρού παραλογισμού έχεις και πανέμορφες αρτιστικές σκηνές όπως εκείνη που ο Riggan αφήνεται επιτέλους στην ‘μουσική‘ της παλιάς ζωής του…

 

 

Ο Iñárritu εδώ και χρόνια μεγαλουργεί σκηνοθετικά και έτσι η ομορφιά του BIRDMAN ουδεμία έκπληξη προκαλεί στο κοινό του. Όμως δεν μπορούμε να ισχυριστούμε το ίδιο και για τον πρωταγωνιστή του που εδώ κάνει μια απρόσμενα σπουδαία επιστροφή και παραδίδει, κυριολεκτικά αλλά και μεταφορικά, τον ρόλο της ζωής του. Ακριβώς όπως και ο συνάδελφος του Mickey Rourke που είναι λες και πέρασε όλα τα σκατά που πέρασε στην προσωπική του ζωή αλλά και στην καριέρα του μόνο και μόνο ώστε να μεγαλουργήσει ερμηνευτικά στο The Wrestler του Darren Aronofsky έτσι και εδώ ο Keaton παίρνει τα βιώματα του που σχετίζονται άμεσα με τον πόνο, την απογοήτευση , την αποτυχία αλλά και την πικρία και τα μετατρέπει σε κάτι το ανυπέρβλητο και σπουδαίο.

Στο BIRDMAN ο Keaton γδύνεται εντελώς, επίσης κυριολεκτικά αλλά και μεταφορικά, και βγάζει όλη του την αγανάκτηση και τα τσακισμένα όνειρα ετών ώστε μέσα από αυτά να προκύψει μια σπουδαία ερμηνεία γεμάτη δύναμη και νοήματα. Και μπορεί τελικά, αδίκως, να μην κέρδισε το Όσκαρ αλλά στα αρχίδια του. Μέσα από μια ερμηνεία που μπορεί να μεταφραστεί και ως πορτραίτο καριέρας και αυτοψυχανάλυση ο τυπάς αυτός απέδειξε ότι μπορεί να σταθεί σε πολύ πιο απαιτητικούς και σπουδαίους ρόλους σε σχέση με εκείνους στους οποίους αναγκαζόταν να παίζει για δεκαετίες ολόκληρες.

Όμως ο Keaton παρά το γεγονός ότι το φιλμ είναι στημένο επάνω του δεν παίζει ερμηνευτικό μονότερμα μιας και στο πλευρό του έχει ένα σπουδαίο, τίγκα στο ταλέντο, cast που αποτελείται από ηθοποιούς όπως η Emma Stone, o Zack Galifianakis, η Naomi Watts και ο Edwart Norton. Με εξαίρεση τον Γαλυφιανάκη που εδώ παίζει κόντρα ρόλο και υποδύεται έναν σοβαρό βοηθό του Riggan αλλά και την Stone η οποία υποδύεται μια νεαρή κοπέλα γεμάτη ωμή ένταση και μπόλικη ζωή μέσα της και που ερωτεύεται έναν άντρα πολύ μεγαλύτερο της οι υπόλοιποι ηθοποιοί ακολουθούν το παράδειγμα του Keaton και μας παρουσιάζουν μικρές ή μεγάλες παρωδίες των εαυτών τους. Την πιο ξέφρενη μας την δίνει ο Edwart Norton που εδώ ουσιαστικά παίζει τον… Μπάσταρδο εαυτό του, έναν απόλυτο Μαλάκα ηθοποιό με παραισθήσεις μεγαλείου που εφαρμόζει σε όλες τις πτυχές της ζωής του το Method acting, τα βάζει με τους κριτικούς κινηματογράφου, ωθεί στα άκρα τους συναδέλφους του ώστε να μπορούν να τον ‘ανταγωνιστούν‘ ερμηνευτικά ενώ παράλληλα μας είναι ξεκάθαρο ότι κρύβεται συνεχώς πίσω από μια θεατρική κουρτίνα στην οποία κάθε μέρα και στιγμή δίνει την ‘παράσταση’ του.

Παράλληλα μας κάνει χορηγία και μερικές ατακάρες που αν ψήνεις καμιά καμμένη γκόμενα που την έχει δει αλτέρνατιβ μπορείς άνετα να την ρίξεις επιστρατεύοντας τες !

4e77a3afcc78e3a0222aa5eb1310c783

 

Για αυτόν τον τύπο η αληθινή ζωή δεν είναι τίποτε περισσότερο πέρα από μια ακόμη ‘παράσταση‘ την οποία πρέπει να δώσει και εδώ ο Norton αποδίδει λαμπρά και ξεκαρδιστικά την μεγαλομανία που χαρακτηρίζει το σινάφι του ενώ παράλληλα κάνει την απόλυτη αυτοκριτική.

Αυτοκριτική‘ είναι στο τέλος και η λέξη που χαρακτηρίζει ιδανικά το BIRDMAN των Iñárritu και Keaton που εδώ συνθέτουν την απόλυτη σάτιρα γύρω από το Hollywood αλλά και εκείνους τους ταλαντούχους τρελούς καλλιτέχνες που το απαρτίζουν. Τύποι και τύπισσες που επάνω στην μεγαλομανία τους θέλουν να αφήσουν κάτι το σπουδαίο, ή έστω κάτι που οι ίδιοι το θεωρούν σπουδαίο, στην τέχνη πιστεύοντας ότι μονάχα έτσι θα κερδίσουν το μερίδιο τους στην ‘αθανασία‘. Τα μοναδικά πράγματα που φαίνεται να τους εμποδίζουν είναι η προσωπική τους απληστία αλλά και η ανώμαλη αγάπη του ψυχαναγκαστικού κοινού τους που θέλει να τους βλέπει να ερμηνεύουν για πάντα μονάχα τους ρόλους που αγάπησαν ως θεατές. Πραγματικά πρέπει να είσαι αφελής ή τρελός ώστε να πας κόντρα σε αυτά τα δυο ‘εμπόδια‘ και στο τέλος η ανταμοιβή δεν είναι καθόλου, μα καθόλου σίγουρη υπόθεση.

 ‘People, they love blood. They love action. Not this talky, depressing, philosophical bullshit.’

 

Υ.Γ. Κάπου εδώ αναγνώστη είναι που με ρωτας επιτέλους : ‘ Ναι αλλά στο φινάλε τι σκατα έγινε τελικά ? ! ‘. Ευτυχώς αδυνατώ να δώσω μια απάντηση εδώ . Το BIRDMAN με έναν σκληρό αλλά παράλληλα ρομαντικό και ποιητικό τρόπο μας θυμίζει ότι η Τέχνη ως τέχνη δεν μπορεί ποτέ της να ερμηνευτεί με έναν απόλυτο τρόπο . Σε αφήνει να πέσεις ή να πετάξεις μέσα από την αλληγορία της αλλά και καμία φορά μέσω του σκληρού ρεαλισμού. Όπως και να χει όταν η οθόνη σβήνει και τα φώτα ανάβουν εσυ είσαι εκείνος που καλείται να ανάψει ενα τσιγάρο και να προβληματιστεί ευχάριστα ή δυσάρεστα γύρω από όλα αυτά που είδε. Και αυτό το συναίσθημα είναι ανεκτίμητο .

Πάντως εγώ είμαι σχεδόν πεπεισμένος ότι μετά την ‘ πτώση ‘, για άλλους και ‘ απογείωση ‘ του Riggan άκουσα ένα μουλωχτο ‘ ΣΠΛΑΤΣ ‘ !

 

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: