HEAVEN’S GATE : Οι μεγαλοπρεπείς ‘Πύλες’ του Michael Cimino που δεν άντεξαν το βάρος της μεγαλομανίας του δημιουργού τους.

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

Μεγαλομανία και εμμονή : Δυο ‘συστατικά‘ που αποτελούν γνώρισμα των πραγματικά μεγάλων σκηνοθετών και τα οποία μπορούν να οδηγήσουν είτε στην ύψιστη καταξίωση είτε στην απόλυτη αυτοκαταστροφή.

Το Heaven’s Gate του σκηνοθέτη Michael Cimino με κάποιον παράδοξο και μοναδικό τρόπο κατόρθωσε να αποτυπώσει και τις δυο πλευρές αυτού του νομίσματος. Το φιλμ αυτό κατέστρεψε την καριέρα ενός πολλά υποσχόμενου σκηνοθέτη , άλλαξε για πάντα τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η βιομηχανία του κινηματογράφου και τελικά μπόρεσε με κάποιον τρόπο να χαρακτηρίζεται σήμερα ως ένα αδικημένο αριστούργημα…

Το πως ακριβώς σημειώθηκε αυτή η απότομη και αλλοπρόσαλλη διαδρομή αποτελεί ένα τεράστιο κεφάλαιο το οποίο καλούμαστε απόψε να το ανοίξουμε και να το μελετήσουμε εκτενώς. Οπότε κάπου εδώ καβαλάμε ένα από τα , ελάχιστα, άλογα που επιβίωσαν από το χέρι του σκηνοθέτη και κάνουμε μια αναδρομή στο πιο αριστουργηματικό ‘flop‘ της ιστορίας του κινηματογράφου.

img_3700

Μετά την τεράστια επιτυχία που σημείωσε ο ‘Ελαφοκυνηγός‘ του, σε όλα τα επίπεδα,  ο σκηνοθέτης Michael Cimino το μόνο που χρειαζόταν να κάνει ώστε να εξασφαλίσει ένα υπέρογκο μπάτζετ για το επόμενο του φιλμ ήταν απλά να περάσει το κατώφλι ενός στούντιο και να μοστράρει την φάτσα του. To σενάριο του Heaven’s Gate υπήρχε στο μυαλό του δημιουργού από το 1971 όμως εκείνη την εποχή ο Cimino απέτυχε να προσελκύσει κάποιο μεγάλο όνομα ώστε να παίξει στο όραμα του. Όλα άλλαξαν αφού το Deer Hunter σάρωσε τα βραβεία Όσκαρ του 1979 και σημείωσε μια αξιοσημείωτη πορεία στο Box Office. O Christopher Walken ακολούθησε τον Cimino και στο νέο του ‘έπος’ ενώ στο cast προστέθηκαν ονόματα όπως οι Kris Kristofferson , η Isabelle Huppert, ο θεούλης Jeff Bridges, ο Brad Dourif και ο μακαρίτης John Hurt. Παράλληλα το φιλμ αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο βήμα για τύπους όπως ο Mickey Rourke αλλά και τον Willem Dafoe ο οποίος έκανε μια εμφάνιση ως κομπάρσος !

Το Heaven’s Gate περιλάμβανε ένα πραγματικά σπουδαίο και τεράστιο cast και φυσικά ήταν αδύνατον να μην κινηθεί σε ανάλογα μεγέθη και το μπάτζετ της παραγωγής. H United Artists εξασφάλισε στον Cimino ένα ποσό της τάξεως των 11,5 εκατομμυρίων δολαρίων το οποίο ήταν υπερβολικά μάχιμο για τα δεδομένα των 80s όμως στην ουσία του έδωσε ‘λευκή επιταγή’ για τα ‘εξτρά‘ έξοδα. Η τελευταία αυτή κίνηση αποδείχθηκε εντελώς αυτοκαταστροφική για το στούντιο μιας και ο σκηνοθέτης κατέληξε να ξοδέψει 44 εκατομμύρια δολάρια , ένα ποσό ασύλληπτο για την εποχή, σε ένα φιλμ που με το ζόρι κονόμησε…  3,5 μύρια σε εισπράξεις από τις κινηματογραφικές αίθουσες

Στο Heaven’s Gate το μόνο που κατόρθωσε να ξεπεράσει σε μέγεθος το υπέρογκο μπάτζετ ήταν ο εξίσου υπέρογκος εγωισμός και ψυχαναγκασμός του δημιουργού του και η ασυγκράτητη μεγαλομανία του. Αυτή ακριβώς η μεγαλομανία είναι που κατέστησε την ταινία τότε την μεγαλύτερη κινηματογραφική αποτυχία σε εμπορικό επίπεδο και την οδήγησε στο να στιγματιστεί από αρκετούς κριτικούς ως ‘μια από τις χειρότερες ταινίες που έχουν δημιουργηθεί ποτέ’.  Και όμως να που αυτή η μεγαλομανία του δημιουργού τα τελευταία χρόνια κατόρθωσε με περίσσιο πείσμα να ανατρέψει την εις βάρος της εικόνα. ‘Μια από τις μεγαλύτερες αδικίες της κινηματογραφικής ιστορίας’ , έτσι χαρακτηρίζεται το φιλμ σήμερα από τους κριτικούς και μάλιστα πολλοί από αυτούς ήταν οι ίδιοι που ‘επικήρυξαν‘ και ‘λίντσαραν‘ το επικό γουέστερν του Cimino πριν από δεκαετίες !

mv5bogm5odg5oditmwiyoc00nje3lwi5zmqtowiyzmvkotk5ztljxkeyxkfqcgdeqxvymjuyndk2odc@._v1_

Τι πήγε στραβά με αποτέλεσμα οι μεγαλοπρεπείς ‘πύλες’ του Cimino να μην αντέξουν να σηκώσουν το βάρος της μεγαλομανίας του ίδιου τους του ‘αρχιτέκτονα’ ? 

Διάολε εδώ μπορούμε μονάχα να απαντήσουμε βασισμένοι στους ‘θρύλους‘ που συνοδεύουν την κολοσσιαία και πολυτάραχη παραγωγή της ταινίας.

Ένας από αυτούς τους θρύλους θέλει τον σκηνοθέτη να καθυστερεί αρκετές μέρες τα γυρίσματα επειδή ήθελε να χτίσει έναν δρόμο ακριβώς όπως τον οραματιζόταν. Όταν τελικά το έργο ολοκληρώθηκε ο Cimino διέταξε να τον γκρεμίσουν και να τον ξαναχτίσουν από την αρχή επειδή ‘κάτι δεν του φαινόταν σωστά’ !

Ένας άλλος θρύλος τον θέλει να ξεριζώνει ένα τεράστιο δέντρο και να το μεταφέρει ολόκληρα χιλιόμετρα στην αυλή όπου γυρίστηκε η επική εισαγωγή που δείχνει την αποφοίτηση των δυο κεντρικών του χαρακτήρων από το πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ…

H συγκεκριμένη σκηνή μπορεί να είναι πανέμορφα γυρισμένη όμως αποτυπώνει ιδανικά και τον λαβύρινθο μεγαλομανίας στον οποίο εγκλωβίστηκε τότε ο δημιουργός της. Ο Cimino είχε μια αντίστοιχη σκηνή και στον Ελαφοκυνηγό του στην τεράστια σεκάνς του γάμου η οποία καταλάμβανε ένα μεγάλο μέρος της πρώτης πράξης. Όμως αυτή η σεκάνς στο Deer Hunter είχε καθοριστική σημασία ώστε να χτιστούν οι χαρακτήρες της ιστορίας και να μας δοθεί μια εικόνα απόλυτης ευτυχίας πριν η παράνοια και ο τρόμος του Βιετνάμ κατακλύσουν και στιγματίσουν τις ζωές τους. Εδώ πάλι , για μένα τουλάχιστον, η επιβλητική και μακροσκελής εισαγωγή  θεματολογικά δεν μου προσφέρει απολύτως τίποτα . Το μόνο που έχει να προσφέρει αυτός ο ‘χορός‘ είναι τροφή για τον ακόρεστο εγωισμό του χορογράφου – σκηνοθέτη.

Όμως η προσήλωση του Cimino στις λεπτομέρειες δεν άργησε να εξελιχθεί σε ύψιστη εμμονή. Ο σκηνοθέτης γύρισε πλάνα που ξεπερνούσαν τις… 220 ώρες , που να πάρει το μήκος των φιλμ που χρησιμοποιήθηκαν ξεπέρασε τα 440.000 μέτρα (!), με αποτέλεσμα να ‘φεσώνει‘ το στούντιο γύρω στα 200.000 δολάρια την ημέρα για έξοδα γυρισμάτων, τοποθεσιών και αμοιβών ηθοποιών και τεχνικών. Οι φήμες θέλανε τον Cimino να επιθυμεί διακαώς να ξεπεράσει σε μέγεθος την παραγωγή του εξίσου εμμονικού Francis Ford Coppola στο Αποκάλυψη Τώρα. Και ναι ο Cimino μάλλον τα κατάφερε μονάχα που το δικό του αυτάρεσκο όραμα απείχε έτη φωτός από την επιτυχία που σημείωσε εκείνο του συναδέλφου του…

Ακριβώς όπως και ο Coppola που δεν δίστασε να κάψει ένα ολόκληρο δάσος για να πετύχει το πλάνο που ήθελε έτσι και ο Cimino κατέφυγε σε ορισμένες εξαιρετικά αμφιλεγόμενες πρακτικές. Στην μεγάλη τελική μάχη του Heaven’s Gate βλέπουμε ένα άλογο να ανατινάζεται με δυναμίτη. Η εικόνα που βλέπουμε είναι 100% αληθινή. Συνολικά ο σκηνοθέτης ‘θυσίασε‘ γύρω στα τέσσερα άλογα για χάριν του οράματος του και τραυμάτισε ακόμη περισσότερα. Φυσικά τα γυρίσματα δεν θα μπορούσαν να είναι λιγότερο ‘τραυματικά‘ τόσο για το επιτελείο όσο και για τους ηθοποιούς …

O Cimino καθυστέρησε για ώρες ολόκληρες το γύρισμα μιας σκηνής επειδή περίμενε ένα… σύννεφο που του άρεσε να … μπει στο πλάνο του ενώ συμπεριφερόταν σε όλους ως απόλυτος δικτάτορας γεγονός που του χάρισε το παρατσούκλι ‘Ο Αγιατολάχ‘ από τους συνεργάτες του. Λογικό αν αναλογιστούμε ότι ο τύπος ανάγκασε τον πρωταγωνιστή και μεγάλο αστέρα της εποχής Kris Kristofferson να κάνει πάνω από 50 λήψεις ώστε να αποδώσει σωστά την σκηνή όπου …μαστιγώνει το δωμάτιο του… ενώ επίσης ανάγκασε τους τεχνικούς του να χτίσουν ένα ολόκληρο … αρδευτικό σύστημα ώστε να φυτρώσει γρασίδι στο τοπίο όπου εξελίσσεται η τελική μάχη της ταινίας του !

Ένας δημοσιογράφος της εποχής ονόματι Les Gapay ισχυρίζεται ότι όταν του απαγορεύτηκε να καλύψει τα γυρίσματα της ταινίας αποφάσισε να εργαστεί ως κομπάρσος σε αυτήν ώστε να δει από πρώτο χέρι το τι ακριβώς συμβαίνει εκεί μέσα. Οι εξιστορήσεις του αποτυπώνουν ένα χαρακτηριστικό μέρος της απόλυτης παράνοιας που μάστιζε την παραγωγή. Σύμφωνα με τον Gapay ο Cimino ανάγκαζε τους κομπάρσους του να κάνουν επικίνδυνα stunts και ας μην ήταν επαγγελματίες κασκαντέρ γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να τραυματιστούν γύρω στα δεκάξι άτομα. ‘Κόσμος έπεφτε από άλογα και σερνόταν στην λάσπη ενώ δεν ήταν και λίγοι εκείνοι που ποδοπατήθηκαν από τα ζώα’ περιγράφει ο δημοσιογράφος στα περιοδικά της εποχής…

Μέσα σε όλα αυτά ακούστηκε η φήμη ότι ο σκηνοθέτης απείλησε με περίστροφο έναν από τους ηθοποιούς του ενώ η παραγωγή της ταινίας καθυστερούσε τόσο που στο ενδιάμεσο ο ηθοποιός John Hurt την … κοπάνησε από τα γυρίσματα ώστε να παίξει στο The Elephant Man του David Lynch και στην συνέχεια επέστρεψε σαν να μην τρέχει τίποτα !

Φυσικά σκέτη ‘κόλαση’ αποδείχτηκε και η διαδικασία του μοντάζ. Οι παραγωγοί έμειναν με το στόμα ανοιχτό όταν ο σκηνοθέτης τους έφερε όλο το υλικό που είχε γυρίσει. Η αρχική κόπια της ταινίας ξεπερνούσε σε διάρκεια τις … πέντε ώρες με τον Cimino να ισχυρίζεται ότι ξέφυγε κατά… δεκαπέντε λεπτά από ότι θα ήθελε να είναι η διάρκεια του έπους του. Ένας αυτάρεσκος και πεισματάρης Μπάσταρδος σε όλο του το μεγαλείο !

Τελικά το στούντιο έντρομο άσκησε βέτο και τον ανάγκασε να ‘πετσοκόψει’ το φιλμ στις τρεις ώρες και 39 λεπτά με την πρεμιέρα της ταινίας να γίνεται τα Χριστούγεννα του 1979

23cimino1-superjumbo

Το Heaven’s Gate παρά την κολοσσιαία του αποτυχία στο Box Office κατόρθωσε να εξασφαλίσει και μερικές ‘πρωτιές‘ που όμως καμία τους δεν τιμούσε τον σκηνοθέτη.

Το φιλμ αυτό στάθηκε η αφορμή να ‘πεθάνει‘ το γουέστερν είδος για αρκετά χρόνια και να εξαφανιστεί από τις αίθουσες, έριξε για πολλά χρόνια τον αστέρα Kris Kristofferson στην λήθη,  ενώ ανάγκασε τα στούντιο να επαναπροσδιορίσουν ολοκληρωτικά την αντιμετώπιση και τον σεβασμό που είχαν μέχρι τότε απέναντι στην δημιουργική ελευθερία των σκηνοθετών.

Ναι αν σήμερα κάθεσαι και κλαίγεσαι επειδή η Warner Bros πετσόκοψε το Batman V Superman και επειδή δεν βγαίνει το ‘Snyder Cut’ του Justice League μπορείς να ευχαριστείς τον Michael Cimino για αυτό

Το Heaven’s Gate άνοιξε μια εποχή όπου οι σκηνοθέτες δεν θα είχαν πια τον απόλυτο έλεγχο των ταινιών τους , όπου οι έλεγχοι και οι δημιουργικές παρεμβάσεις των στούντιο αποτελούν σύνηθες φαινόμενο και στην οποία οι ταινίες που ακολούθησαν δεν είχαν τα αρχίδια να αμφισβητήσουν τον κόσμο, την κοινωνία που περιστρέφονταν γύρω από αυτές.

Φυσικά και ο ίδιος ο δημιουργός δεν έμεινε αλώβητος από την ολοκληρωτική αποτυχία του οράματος του μιας και τα συντρίμμια του τον συνέθλιψαν. Ο Cimino έχασε οποιοδήποτε κύρος είχε κερδίσει μέχρι τότε και η καριέρα του πήρε την κάτω βόλτα μέχρι και τον θάνατο του το 2016. Και ναι γύρισε μια χούφτα ακόμη ταινίες στο ενδιάμεσο όμως η σκληρή αλήθεια είναι ότι ποτέ του δεν μπόρεσε να επανέλθει στα μεγαλεία του Deer Hunter…

the-deer-hunter-michael-cimino-russian-roulette

Τελικά όμως ήταν τόσο μεγάλο ‘φιάσκο’ το Heaven’s Gate ? 

Η αλήθεια είναι ότι οπτικά το φιλμ μέχρι και σήμερα παραμένει μεγαλοπρεπές, επιβλητικό και πανέμορφο. Η φωτογραφία του Vilmos Zsigmond είναι εξαιρετική και σε συνδυασμό με τους εμμονικους φωτισμούς και τις λεπτομέρειες του σκηνοθέτη κάνει κάθε πλάνο να φαντάζει με έναν γουέστερν , άγριο, εντυπωσιακό και λιγάκι ‘σκονισμένο ‘ πίνακα της δύσης  .

Θεματολογικά πάλι περιορίζεται στην άποψη ότι ‘οι πλούσιοι σκοτώνουν τους φτωχούς’ μόνο που στην πλοκή της ταινίας κάτι τέτοιο συμβαίνει κυριολεκτικά μιας και γινόμαστε μάρτυρες μιας τεράστιας σφαγής την οποία διαπράττουν οι ‘Βαρόνοι των βοοειδών’ του 1870 εις βάρος των ‘παρείσακτων‘ , ‘βρομιάρηδων‘ και ‘αναρχικών‘ Ευρωπαίων μεταναστών που ‘μαστίζουν‘ τις Η.Π.Α.

‘It’s getting dangerous to be poor in this country…’ ακούμε σε μια φάση να δηλώνει ο χαρακτήρας του Jeff Bridges και η φράση αυτή αποτυπώνει ιδανικά το νόημα της ιστορίας του Cimino…

Λόγο της παγκόσμιας οικονομικής κατάστασης και των κοινωνικών ανισοτήτων που υπάρχουν και στις μέρες μας μπορούμε να πούμε ότι το Heaven’s Gate θεματολογικά στέκεται μια χαρά έστω και αν ο σκηνοθέτης ποτέ του δεν αναπτύσσει αυτή την θεματολογία στο έπακρο μιας και αυτή τη φορά φαίνεται να είναι επικεντρωμένος περισσότερο στην εικόνα και τις αμέτρητες λεπτομέρειες των πλάνων του. Ακριβώς σε αυτές τις λεπτομέρειες συναντάται τόσο η καταστροφή όσο και το μεγαλείο των ‘Πυλών‘ του.

Ναι όπως είδαμε οι εμμονές του δημιουργού αποδείχτηκαν ολέθριες τόσο για το φιλμ όσο και για τον σκηνοθέτη ,αλλά και για το στούντιο της United Artist που χρεοκόπησε, όμως από την άλλη βλέποντας την ταινία σήμερα πραγματικά δεν γίνεται να μην θαυμάσεις το μεγαλείο που εκπέμπουν τα πλάνα της φύσης, των πόλεων και των εορτασμών αλλά και να μην εκτιμήσεις την δυναμική τόσο των χαρακτήρων όσο και των ερμηνειών του cast.

Επίσης η ταινία αυτή περιλαμβάνει έναν από τους πιο ηρωικούς και Badass θανάτους στην ιστορία του κινηματογράφου… 

Το Heaven’s Gate του Michael Cimino μπορεί να έμεινε στην ιστορία ως ένα από τα μεγαλύτερα και πιο καταστροφικά ‘flops‘ του κινηματογράφου όμως να που οι ‘Πύλες‘ του παραμένουν μέχρι και σήμερα όρθιες, παρά το τεράστιο πλήγμα που υπέστησαν, να μας θυμίζουν μια σπουδαία αλήθεια για την έβδομη τέχνη :

Ναι οι μεγάλοι σκηνοθέτες πάντα θα είναι ένα τσούρμο εμμονικοί Μπάσταρδοι έτοιμοι να θυσιάσουν τα πάντα ώστε να θρέψουν την μεγαλομανία και τα οράματα τους. Και ναι καμιά φορά μπορεί όλο αυτό να οδηγήσει σε αμφιλεγόμενα αποτελέσματα όμως σε καμιά περίπτωση δεν μπορούμε να τους κατηγορήσουμε και να τους κατακρίνουμε για αυτό. Καμιά φορά για να επιτευχθεί ένα πραγματικά σπουδαίο έργο τέχνης απαιτούνται θυσίες και κάποιος πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για αυτές. Και ναι το τελικό αποτέλεσμα δεν είναι πάντα δεδομένο μιας και η λεπτή γραμμή μεταξύ υπέρτατου μεγαλείου και απόλυτης καταστροφής πάντα θα είναι εξαιρετικά λεπτή όμως επίσης πάντα θα έχουμε ανάγκη από εκείνους τους τολμηρούς και μεγαλομανείς Μπάσταρδους που θα είναι πρόθυμοι να παίξουν με αυτά τα εύθραυστα όρια ώστε να δούμε μερικές πραγματικά σπουδαίες ταινίες. 

Επίσης πάρα την αμφιλεγόμενη ποιότητα της ταινίας το μήνυμα της παραμένει αναλλοίωτο και  τρομακτικά επίκαιρο μέχρι και σήμερα :

It’s getting dangerous to be poor in this country.

11 σκέψεις σχετικά με το “HEAVEN’S GATE : Οι μεγαλοπρεπείς ‘Πύλες’ του Michael Cimino που δεν άντεξαν το βάρος της μεγαλομανίας του δημιουργού τους.

Add yours

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: