The Deer Hunter : Βγάζοντας την σφαίρα μέσα από το ελάφι.

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

‘A deer has to be taken with one shot. I try to tell people that but they don’t listen.’

O υπέρμετρα σκληρός Καργιόλης Mike του Robert DeNiro και το The Deer Hunter του σκηνοθέτη Michael Cimino μπορεί να έχουν χαραχτεί ανεξίτηλα στις μνήμες μας για κάτι παραπάνω από σαράντα χρόνια χάρη σε δυο ανελέητες σεκάνς ρώσικης ρουλέτας όμως μέχρι και σήμερα ο ‘Ελαφοκυνηγός‘ των δυο αυτών εξαιρετικά ταλαντούχων και πεισματάρηδων αντρών συμβολίζει πολύ περισσότερα πράγματα.

Όμως τι είναι τελικά ο Ελαφοκυνηγός ? 

Μια επική πολεμική ταινία ? Ένα αντιπολεμικό δράμα ύψιστης σημασίας ? Είναι η πατριωτική μελαγχολία που νιώθουν οι συντελεστές του ή ακόμη και μια στυγνή προπαγάνδα ?

Πιάνοντας αυτό το υπέροχο και διαχρονικό ‘ελάφι‘ από τα κέρατα πραγματικά μπορείς να του αποδόσεις ποικίλες και διαφορετικές μεταξύ τους ερμηνείες. Όπως και να χει υπάρχει ένα πολύ συγκεκριμένο δεδομένο όσον αφορά το The Deer Hunter :

Σαράντα κάτι χρόνια μετά από την κυκλοφορία του στις κινηματογραφικές αίθουσες τον Δεκέμβρη του 1978 παραμένει μια σπουδαία ταινία και μια απύθμενη ζούγκλα παραγωγής συναισθηματικών προκλήσεων. 

russianroullete_thedeerhunter

Όπως είχαμε μελετήσει στο πρόσφατο παρελθόν το υπέρμετρα επιβλητικό, επικό, πανέμορφο αλλά και ματαιόδοξο Heaven’s Gate έστειλε εντελώς ειρωνικά την καριέρα του Michael Cimino στην ‘κόλαση‘ της Χολυγουντιανής αφάνειας. Οι μεγαλοπρεπείς ‘πύλες του Παραδείσου’ δεν άντεξαν να κρατήσουν το βάρος της μεγαλομανίας του δημιουργού τους. Και ναι μπορεί σήμερα να μην είναι και λίγοι εκείνοι που παραδέχονται το φιλμ αυτό ως ένα ‘αδικημένο διαμάντι του κινηματογράφου’ όμως όπως και να το κάνουμε μετά από την καθολικά αρνητική υποδοχή που γνώρισε το πόνημα του το 1980 ο Cimino δεν ήταν ποτέ του ξανά ο ίδιος δημιουργός.

Τα στοιχεία της ανεξέλεγκτης μεγαλομανίας που επέδειξε τότε ο σκηνοθέτης έχουν καταγραφεί και είναι αδιαμφισβήτητα. Και όμως πως να τολμήσει κανείς να κατηγορήσει τον Cimino για την έπαρση που επέδειξε εκείνη την εποχή όταν μόλις πριν από δυο χρόνια είχε δημιουργήσει μια ταινία όπως το The Deer Hunter η οποία κρίθηκε ως επιτυχημένη σε όλα τα επίπεδα ?

Πέντε βραβεία Όσκαρ, 50 εκατομμύρια εισπράξεις στο Box Office και διθυραμβικές κριτικές από την πλειοψηφία τόσο του κοινού όσο και των κριτικών. Το The Deer Hunter μπορεί θεματολογικά να διαπραγματεύεται τον πόλεμο του Βιετνάμ και πως αυτός τσάκισε και σύγχυσε την Αμερικάνικη εργατική τάξη των 60s και 70s όμως τα μηνύματα και οι συμβολισμοί αυτής της ταινίας είναι τόσο εύστοχα και ισχυρά που μπορούν να αποδοθούν μέχρι και σε καταστάσεις του σήμερα.

Και όμως μπορεί το The Deer Hunter να έχει το παράσημο του ‘σπουδαίο πολεμικού – αντιπολεμικού δράματος’ όμως για να φτάσουμε μέχρι την ‘κόλαση‘ του πολέμου ο σκηνοθέτης φροντίζει πολύ εύστοχα να μας αφήσει να περάσουμε αρκετές πολύτιμες στιγμές μαζί με τους χαρακτήρες του στην  ‘Εδέμ‘ τους που βρίσκεται σε μια μικρή και φτωχική πόλη κάπου στην Πενσιλβανία.

the-deer-hunter-desktop-wallpaper

 

Πριν ο Cimino μας προσγειώσει στις φλεγόμενες από τις Ναπάλμ ζούγκλες του Βιετνάμ και ‘καταδικάσει‘ τους ήρωες του μας αναγκάζει πρώτα να τους γνωρίσουμε μέσα από τις τελευταίες τους στιγμές ως ελεύθεροι άντρες και πολίτες. Μας στέλνει μαζί τους να πίνουμε λίτρα ολόκληρα από αλκοόλ , να χορέψουμε μαζί τους σε έναν γάμο , να τρέξουμε γυμνοί παρέα με τον Mike του DeNiro νυχτιάτικα στους δρόμους και φυσικά να κυνηγήσουμε ένα ελάφι κάπου στα επιβλητικά και πανέμορφα βουνά της Αμερικάνικης επαρχίας.

Οι μικρές και ‘βαρετές‘ αυτές σκηνές της καθημερινότητας εδώ καταλήγουν να λειτουργούν με έναν απόλυτα ουσιώδη τρόπο μιας και μας βοηθούν να διακρίνουμε ακριβώς το τι συμβαίνει μέσα στο μυαλό και την καρδιά αυτών των αντρών. Από την μια έχουμε τον σκληροτράχηλο Mike που ενώ στην πολιτισμένη καθημερινότητα του δείχνει να βρίσκεται μονίμως σε μια κατάσταση απόλυτης αμηχανίας και νευρικότητας από την άλλη κάθε φορά που καταφεύγει στα βουνά για το καθιερωμένο του κυνήγι φαίνεται να βρίσκει τον απόλυτα ήρεμο και ικανό εαυτό του. Το ξέρεις εξαρχής ότι ο σκληρός αυτός άντρας θα τα καταφέρει στο Βιετνάμ όμως σε καμία περίπτωση δεν μπορείς να ισχυριστείς το ίδιο και για τους φίλους του…

Στον αντίποδα έχουμε τον σαφώς πιο ονειροπόλο και κοινωνικό Nick του Christopher Walken. Εκεί που ο Mike πασχίζει να διδάξει τους μπουνταλάδες και άγαρμπους φίλους τους ότι το κυνήγι δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια χαλαρή ψυχαγωγία και ότι ένα ελάφι πρέπει να σκοτωθεί με μονάχα μια σφαίρα ο Nick προτιμά να παρατηρεί τα ελάφια και τα δέντρα και να προσπαθεί να τους προσδώσει κάποιο βαθύτερο νόημα σαν ένας ποιητής που ζορίζεται να βρει τους στίχους που κρύβονται μέσα του.

Οι δυο αυτοί άντρες μπορεί να φαντάζουν εντελώς διαφορετικοί μεταξύ τους παρόλα αυτά έχουν βρει έναν αθέατο κώδικα επικοινωνίας μεταξύ τους . Σέβονται , αγαπούν και κατανοούν ο ένας τον άλλον και αυτό τους καθιστά αχώριστους φίλους. Και αυτή η σύνδεση ,σε συνδυασμό με το γεγονός ότι στην μισή διάρκεια του φιλμ τους παρατηρούμε να βιώνουν τις τελευταίες τους στιγμές σε μια εργατική καθημερινότητα η οποία δεν θα είναι ποτέ ξανά της η ίδια , εξασφαλίζει σε αυτούς τους χαρακτήρες ένα απόλυτο δέσιμο με τους θεατές.

Και κάπως έτσι όταν επιτέλους η ‘Κόλαση‘ αρχίζει να λειτουργεί και οι σφαίρες μπαίνουν μέσα στα περίστροφα εσύ αυτομάτως εύχεσαι να μπορούσες να επιστρέψεις μαζί με τους ήρωες πίσω σε αυτές τις τόσο πολύτιμες στιγμές γαλήνης.

 

deer_hunter_2_christopher_walken-1

 

Οι ερμηνείες των DeNiro και Walken εδώ είναι απλά συγκλονιστικές. Το The Deer Hunter μας θυμίζει το πόσο σπουδαίος και αποφασισμένος ηθοποιός ήταν ο DeNiro των 70s και 80s ενώ θα σε κάνει να απορείς γιατί η καριέρα του Walken πήρε την τροπή που πήρε.

Πέραν όμως του αδιαμφισβήτητου ταλέντου των δυο πρωταγωνιστών εδώ οφείλουμε να δώσουμε τα εύσημα και στον σκηνοθέτη. Ο Cimino δεν κώλωσε να σπρώξει τους δυο αυτούς τύπους στα άκρα και ανταμείφθηκε με δυο σπουδαίες ερμηνείες. Στην σκηνή της περίφημης Ρώσικης ρουλέτας στο Βιετνάμ ο σκηνοθέτης είπε στον τυπά που παίζει εκείνον τον Βιετναμέζο σκληρό και άκαρδο Καργιόλη να χαστουκίζει τους πρωταγωνιστές του στα αλήθεια. Η πρακτική αυτή τάραξε τους συμμετέχοντες σε αυτή την σεκάνς τόσο πολύ που εδώ οι αντιδράσεις τους είναι απόλυτα αυθεντικές κάτι που προσδίδει στην σκηνή ρεαλισμό αλλά και απίστευτη ένταση…

 

Μέχρι και σήμερα η σεκάνς της Ρώσικης ρουλέτας δεν λειτουργεί μονάχα ως το απόλυτο Highlight του Ελαφοκυνηγού αλλά αποτελεί και μια από τις πιο διαχρονικές και αναγνωρίσιμες σκηνές του παγκόσμιου κινηματογράφου.

Σύμφωνα με τον ίδιο τον σκηνοθέτη πριν γυριστεί η σκηνή όπου ο Mike αναγκάζει τον άξεστο λιμοκοντόρο Stan του John Cazale να παίξουν μεταξύ τους ένα παιχνίδι Ρώσικης ρουλέτας ο DeNiro του ζήτησε να… βάλει μια αληθινή σφαίρα μέσα στο περίστροφο ώστε να αυξηθεί η ένταση της σκηνής (τυπικός DeNiro…) . Ο Cazale δέχτηκε με απόλυτη ψυχραιμία την πρόταση του συναδέλφου του όμως φρόντισε να τσεκάρει το όπλο πριν από κάθε λήψη !

Μιλώντας περί John Cazale οι Walken και DeNiro μπορεί εδώ να κλέβουν την παράσταση ως οι πρωταγωνιστές της ιστορίας όμως ο σπουδαίος αυτός ηθοποιός πραγματικά σε κάθε στιγμή που εμφανίζεται μας θυμίζει το πόσο τεράστια και άδικη ήταν η απώλεια του για τον κινηματογράφο.

john_cazale_the_deer_hunter

 

Ο Cazale πέρα από σπουδαίος ηθοποιός είχε και μια υπέροχη ικανότητα να βγάζει από τους συναδέλφους του τον καλύτερο εαυτό τους ερμηνευτικά. Ακριβώς όπως και στο Dog Day Afternoon με τον Al Pacino έτσι και εδώ ‘σπρώχνει‘ τους συμπρωταγωνιστές τους στο να φτάσουν στο ανώτερο ερμηνευτικό τους επίπεδο. O ίδιος παραδίδει επίσης μια σπουδαία ερμηνεία δίνοντας μας όντως τον πιο αντιπαθή χαρακτήρα της ταινίας. Ο Stan του είναι ένας απόλυτος λιμοκοντόρος. Αθυρόστομος και ψευτόμαγκας ο τύπος αυτός κυκλοφορεί μονίμως με ένα αυτάρεσκο υφάκι και με ένα περίστροφο στην τσέπη όμως στην πραγματικότητα είναι ο ορισμός του ανίκανου και του δειλού μιας και στο τέλος εκείνος ποτέ του δεν τολμά να δοκιμάσει τις αντοχές του στο Βιετνάμ.

 ‘Every time he comes up, he’s got no knife, he’s got no jacket, he’s got no pants, he’s got no boots. All he’s got is that stupid gun he carries around like John Wayne.’ ακούμε τον Mike να ξεσπάει σε μια φάση απέναντι στον Stan και ως θεατής δεν μπορείς παρά να πάρεις το μέρος του. Μάλιστα στην σεκάνς του γάμου σε μια φάση τον βλέπουμε να ρίχνει μπουκέτο στην γκόμενα του επειδή την βλέπει να χορεύει με έναν όμορφο άγνωστο. Ναι ο άντρας αυτός προτιμά να σπάσει στο ξύλο την κοπέλα του παρά τον τυπά που χορεύει μαζί της επειδή είναι ένας δειλός ψευτόμαγκας. Αυτό εγώ το αποκαλώ ‘υποδειγματικό χτίσιμο χαρακτήρα’ !

Το The Deer Hunter έμελλε να είναι και η τελευταία ταινία του John Cazale μιας και ο ηθοποιός πέθανε λίγο πριν την πρεμιέρα. Ναι ο Cazale έφυγε πριν καν δει την ταινία αφήνοντας μας κληρονομιά μια σύντομη όμως και υπέρμετρα σπουδαία καριέρα.

Αξίζει να σημειωθεί πως ο Cimino γνώριζε ότι ο ηθοποιός του πέθαινε από καρκίνο και φρόντισε να γυριστούν πρώτα όλες του οι σκηνές. Όταν το στούντιο της Universal ανακάλυψε την ασθένεια του Cazale ήθελε να τον απολύσει καθώς τα χρήματα που απαιτούνταν για την επαγγελματική του ασφάλιση ήταν πολλά. Όταν η Meryl Streep (που εκείνη την εποχή τα είχε με τον Cazale) έμαθε τις προθέσεις τους απείλησε να αποχωρήσει από την παραγωγή κάτι που απέτρεψε την Universal να απολύσει τον Cazale. Λέγεται μάλιστα ότι ο DeNiro ήταν εκείνος που φρόντισε να καλύψει τα έξοδα ασφάλισης του φίλου και συνεργάτη του.

Το The Deer Hunter ήταν το κύκνειο άσμα του John Cazale και αποτελεί το ακλόνητο μνημείο του τεράστιου ταλέντου και της προσφοράς του στην τέχνη.

Cazale

 

Επιστρέφοντας στα γυρίσματα στην σκηνή πάλι που ο Walken φτύνει στα μούτρα τον DeNiro ο Cimino προέτρεψε τον πρώτο να το κάνει στα αλήθεια και εκείνος ακολούθησε πιστά την οδηγία του ! Αυτό είχε ως συνέπεια ο εντελώς ανυποψίαστος DeNiro να τα πάρει στο κρανίο όταν ο συνάδελφος τον έφτυσε κατευθείαν μες την μούρη και η , δικαιολογημένα, έντονη αντίδραση του είχε τεράστιο αντίκτυπο στην δυναμική της συγκεκριμένης σκηνής.

Επίσης όταν ο Cimino γυρνούσε τις σκηνές στην φυλακή του Βιετνάμ ο ηθοποιός John Savage λόγο του φόβου που έτρεφε για τα ποντίκια άρχισε να ουρλιάζει στον σκηνοθέτη να τον βγάλει από τα νερά καθώς οι αρουραίοι είχαν κατακλύσει τον τόπο. Προφανώς ο Cimino δεν βιάστηκε να ‘σώσει‘ τον ηθοποιό του και κράτησε την σκηνή του μαρτυρίου του στην τελική εκδοχή της ταινίας !

Για την σεκάνς του γάμου στην αρχή του φιλμ ο ψυχαναγκαστικός Cimino χρειάστηκε πέντε μέρες για να την πετύχει όπως την ήθελε ενώ προέτρεψε τους κομπάρσους να συμπεριφέρονται λες και βρίσκονται σε αληθινό γάμο και να φέρουν μαζί τους άδεια κουτιά με ‘δώρα‘. Κάνοντας μια επιθεώρηση στα κουτιά ο σκηνοθέτης διαπίστωσε ότι αρκετοί είχαν φέρει όντως δώρα και αποφάσισε να τα χρησιμοποιήσει ως props !

Όλες αυτές οι ακραίες τακτικές του σκηνοθέτη ωφέλησαν τα μέγιστα στο να αποδοθεί τόσο οι ταινία όσο και οι χαρακτήρες της με έναν υπέροχο ρεαλισμό.

Το The Deer Hunter επίσης ήταν το πρώτο επιτυχημένο ‘Oscar Bait’ φιλμ. Όταν στην διάρκεια των δοκιμαστικών προβολών του ο παραγωγός Allan Carr διέκρινε ότι το κοινό ήταν δυσαρεστημένο από την βλοσυρή ατμόσφαιρα της ταινίας πήρε την απόφαση αρχικά να την προβάλλει μονάχα σε δυο κινηματογράφους ώστε να εξασφαλίσει την συμμετοχή της στα Όσκαρ. Όταν ο Ελαφοκυνηγός απέσπασε πέντε βραβεία τότε πήρε ευρεία διανομή μια κίνηση που του εξασφάλισε την επιτυχία στο Box Office.

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει να δοθεί στην φωτογραφία του Vilos Zsigmond, το σενάριο του Deric Washbum και την μελαγχολική μουσική του Stanley Myers που συνοδεύει ως ένας πανέμορφος αλλά και πένθιμος θρήνος την ιστορία του φιλμ.

ZZZ060100-PO

 

Το The Deer Hunter μπορεί να γνώρισε την κριτική αποδοχή όμως με την κυκλοφορία του το 1978 γνώρισε και διάφορες αντιδράσεις από οργισμένες κοινωνικές ομάδες μιας ιδιαίτερα μπερδεμένης και ταραχώδους εποχής.

Ορισμένοι Βετεράνοι του Βιετνάμ χαρακτήρισαν το φιλμ ως ένα ‘αισχρό ψέμα’ ενώ δεν ήταν και λίγοι εκείνοι που κατηγόρησαν την ταινία για την ‘ρατσιστική‘ αντιμετώπιση που είχε απέναντι στους Βιετναμέζους τους οποίους απεικόνιζε ως σαδιστές Μπάσταρδους. Απίστευτα αμφιλεγόμενη προφανώς κρίθηκε και η σκηνή της Ρώσικης ρουλέτας μιας και οι πολέμιοι της ταινίας υποστήριξαν ότι ποτέ δεν υπήρξαν αποδείξεις περί της εφαρμογής αυτού του ‘σπορ‘ από τους Βιετναμέζους αγνοώντας προφανώς την έννοια της αρτιστικής έκφρασης…

Ήταν τελικά το The Deer Hunter μια ξεδιάντροπη προσπάθεια να απολογηθούν οι Η.Π.Α. απέναντι σε όλα όσα έκαναν στο Βιετνάμ ? 

Εδώ δεν μπορώ να δώσω μια ξεκάθαρη και απόλυτη απάντηση. Στην τελική ο καθένας μπορεί να δει και να κρίνει τον Ελαφοκυνηγό του Cimino με τον δικό του τρόπο.

Για μένα πάντως το νόημα του The Deer Hunter μετουσιώνεται με τον πιο βαρύ αλλά και όμορφο τρόπο στην τελευταία του σκηνή όπου ο Mike έχοντας επιστρέψει επιτέλους πίσω στην μικρή του πόλη κάθεται σε ένα τραπέζι μαζί με τους φίλους του και αποχαιρετούν τον αδικοχαμένο Nick τραγουδώντας το  ‘God Bless America’

 

Εδώ αυτό που μου λένε ο Cimino και οι άντρες αυτοί που άφησαν την ρουτίνα της εργατικής τάξης ώστε να πολεμήσουν για έναν αμφιβόλου αξίας σκοπό είναι το εξής :

Ναι ίσως να πιστέψαμε τελικά σε ένα στυγνό ψέμα και να πήγαμε να πολεμήσουμε στην άλλη άκρη της γης και σε ένα μέρος που δεν είχαμε κανένα δικαίωμα να βρισκόμαστε να όμως που είμαστε και πάλι πίσω εδώ που ανήκουμε, σε μια χώρα που παρά τις ιδιοτροπίες της μας δίνει την ευκαιρία να ζήσουμε , να είμαστε ο εαυτός μας και να θυμόμαστε εκείνους που δεν τα κατάφεραν να γυρίσουν πίσω στο σπίτι. Δίκαιος ή άδικος ένας πόλεμος πάντα θα αφήνει πληγές πίσω του. Μονάχα ενωμένοι έχουμε μια ευκαιρία να τις γιατρέψουμε. 

 

 

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: