Ed Wood : Μια εξύμνηση του δημιουργικού οράματος αλλά και μια θλιβερή αντανάκλαση του κορεσμού.

by Αντρέι Κοτσεργκίν 

Μια φορά και ένα καιρό στο Hollywood υπήρχε ένα μπαράκι το οποίο για πολλά χρόνια αποτελούσε το στέκι εκείνων των εναλλακτικών και των φρικιών. Το μέρος αυτό είχε μια τόσο μοναδική και υπέροχα εκκεντρική αισθητική που σχεδόν ‘ανάγκαζε‘ τους θαμώνες του να την αράζουν με τις ώρες εκεί μέσα και να απολαμβάνουν λαίμαργα ότι είχε να τους προσφέρει. Όμως την τελευταία δεκαετία το μπαράκι αυτό φαίνεται να έχει χάσει ένα τεράστιο μέρος της μοναδικότητας και της γοητείας του καθώς επέλεξε να ακολουθήσει τις επιταγές της μοντέρνας αγοράς με αποτέλεσμα σήμερα να θυμίζει ένα ακόμη χιπστερομάγαζο της σειράς…

Ας ονομάσουμε αυτό το μπαράκι ‘Tim Burton’. 

O σκηνοθέτης που στα τέλη των 80s και στην πλειοψηφία των 90s μας χάριζε την μια εργάρα πίσω από την άλλη, επιστρατεύοντας το δικό του ανεπανάληπτο δημιουργικό ύφος και παίζοντας πάντα με τους δικούς του κανόνες, εν έτη 2019 φαντάζει ως ο πλέον στυγνός ‘μισθοφόρος‘ της βιομηχανίας του θεάματος. Ο αρτιστικός κορεσμός από τα υπέροχα Beetlejuice, Batman και Edward Scissorhands μέχρι τις μεταφορές της Αλίκης και το γαμημένο το Dumbo είναι πραγματικά αδιανόητος και απόλυτα ευδιάκριτος.

Και όμως οι τελευταίες άστοχες και άτολμες επιλογές του Tim Burton σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να νερώσουν ή να νοθεύσουν εκείνα τα πρώτα δυνατά και υπέρμετρα γευστικά ‘κοκτέιλ‘ που μας σέρβιρε στο ένδοξο παρελθόν.

Μέχρι και σήμερα ένα από τα αγαπημένα μου αποτελεί το ασπρόμαυρο Ed Wood ,του 1994 , μέσω του οποίου ένας δημιουργός αποδίδει έναν ύψιστο αλλά και εκκεντρικό φόρο τιμής σε έναν εξίσου εκκεντρικό συνάδελφο…

0

Στο Ed Wood o Tim Burton μας συστήνει στον Ed Wood, τον άντρα που κατόρθωσε να κερδίσει τον βαρύ τίτλο του ‘χειρότερου σκηνοθέτη του κόσμου’ και που εδώ τον ενσαρκώνει μαεστρικά ένας Johnny Depp πριν πέσει και εκείνος στην δημιουργική ανυπαρξία.

Μέσα από αυτό το φιλμ ο Burton μας αποκαλύπτει τα πρώτα τολμηρά αλλά και εκκεντρικά βήματα ενός φιλόδοξου σκηνοθέτη στο Hollywood των 50s. O Ed Wood είναι αποφασισμένος να γίνει ένα κομμάτι της βιομηχανίας του θεάματος και θα παλέψει για τον σκοπό του με νύχια και με δόντια. Το πρόβλημα είναι ότι αντίθετα με τον εγωισμό του το σκηνοθετικό του ταλέντο δεν βρίσκεται σε παρόμοια ύψη…

Ο Burton πολλάκις στο παρελθόν έχει χαρακτηρίσει τον Ed Wood ως μια από τις μεγαλύτερες επιρροές του. Η σύγκριση ανάμεσα στους δυο σκηνοθέτες προφανώς φαντάζει και παντελώς μάταιη και παράλογη στα δικά μας μάτια όμως στην πραγματικότητα έχει μια άκρως γερή βάση. Στα 50s o Ed Wood επιθυμούσε διακαώς να αφήσει το στίγμα του στο Hollywood έχοντας ως όπλα το όραμα του και το τόσο μοναδικό και εκκεντρικό σκηνοθετικό του ύφος. Και η αλήθεια είναι ότι τα κατάφερε μονάχα όχι με τον τρόπο που εκείνος ήλπιζε…

Το πρώτο φιλμ του Wood προβλήθηκε το 1953 , είχε τίτλο Glen or Glenda και θεματολογικά κινούνταν γύρω από έναν άντρα που ένιωθε την ανάγκη να ντύνεται με γυναικεία ρούχα ώστε να αισθάνεται ως ο αληθινός εαυτός του. Ναι διάολε ο Wood είχε τα αρχίδια να κάνει μια ταινία με τραβεστί στα γαμημένα τα 50s !

Η ταινία, που είχε το ύφος ενός ντοκιμαντέρ και ήταν βασισμένη στις τάσεις και τις επιθυμίες του ίδιου του σκηνοθέτη μπορεί σε τεχνικό επίπεδο να ήταν απαράδεκτο όμως σήμερα μνημονεύεται από την LGBTQI κοινότητα, και όχι μόνο, για την καινοτομία που επέδειξε τότε αισθητικά αλλά και για την τολμηρή του θεματολογία.

Στην συνέχεια ο Wood μας έδωσε το απόλυτο του πόνημα, το cult έπος επιστημονικής φαντασίας και τρόμου με τίτλο Plan 9 From Outer Space… 

IncomparableSnappyArchaeopteryx-small

 

Μέχρι και την στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο το Plan 9 μνημονεύεται ως η χειρότερη ταινία όλων των εποχών.

Ο χαρακτηρισμός αυτός είναι απόλυτα δίκαιος καθώς το φιλμ του Ed Wood γυρίστηκε χωρίς να έχει κάποιο στοιχειώδες σενάριο, αποτελούνταν από ερασιτέχνες και ατάλαντους ηθοποιούς (με λαμπρή αλλά και θλιβερή εξαίρεση έναν ξεπεσμένο και βετεράνο Bela Lugosi…) ενώ στο οπτικό κομμάτι είναι τόσο άναρχο, ερασιτεχνικό και γελοίο που καταλήγει να πιστωθεί ως η απόλυτη ‘So Bad, It’s Good’ ταινία της κινηματογραφικής ιστορίας.

Στο Plan 9 μπορείς να διακρίνεις τα χάρτινα σκηνικά και το ερασιτεχνικό μοντάζ, που αρκετά πλάνα του αποτελούνται απλά από το αρχειακό υλικό του σκηνοθέτη, και ένα σωρό άλλα τεχνικά ψεγάδια και σεναριακές τρύπες. Όμως το πόνημα αυτό του Ed Wood αποτελεί ένα τεράστιο κεφάλαιο από μόνο του που χρήζει της δικής του ανάλυσης οπότε δεσμεύομαι να ανοίξουμε τον φάκελο του Plan 9 σε κάποιο άλλο αφιέρωμα με τον τρόπο που πραγματικά του αρμόζει.

Το ερώτημα που προκύπτει εδώ είναι, για ποιόν λόγο ένας από τους πιο καινοτόμους και επιδραστικούς σκηνοθέτης των 90s να ταυτίζει τον εαυτό του με τον ‘χειρότερο σκηνοθέτη όλων των εποχών’ ? 

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι αρκετά απλή :

Ακριβώς όπως ο Ed Wood έτσι και ο Tim Burton ξεκινώντας την σκηνοθετική του πορεία επιθυμούσε να αφήσει το στίγμα του στο Hollywood επιστρατεύοντας το δικό του μοναδικό ύφος και την αισθητική… 

Ed Wood

 

Το πεισματάρικο όραμα, οι ανορθόδοξες και εκκεντρικές σκηνοθετικές επιλογές και η αλλοπρόσαλλη αισθητική του Ed Wood έδωσαν στον Tim Burton το κουράγιο να ξεκινήσει να γυρνά τις δικές του ταινίες με τον τρόπο που εκείνος τις οραματίζονταν. Μόνο που αντίθετα με τον Ed o Burton είχε και έναν ταλέντο.

Στο Ed Wood o Burton δείχνοντας μας το ανορθόδοξο ξεκίνημα ενός απαράδεκτου σκηνοθέτη καταλήγει να εξυμνήσει την αρτιστική έκφραση, την δημιουργική τόλμη και την μοναδικότητα ενός καλλιτέχνη. Παράλληλα σατιρίζει καυστικά τον τρόπο που παραδοσιακά λειτουργεί η βιομηχανία του θεάματος ενώ αποδίδει και φόρο τιμής σε όλους εκείνους τους ματαιόδοξους και εκκεντρικούς καλλιτέχνες που την απαρτίζουν και που την υπηρετούν με τόσο μεγάλη προσήλωση.

Το φιλμ μπορεί να φέρει το όνομα ενός σκηνοθέτη και να επικεντρώνεται κυρίως στην δράση του όμως ταυτόχρονα αποδίδει σεβασμό και τιμή και στον θρυλικό ‘ΔράκουλαBela Lugosi. Έναν ηθοποιό που μπορεί να τυποποιήθηκε σε έναν εμβληματικό ρόλο και που όταν του ‘στέρησαν‘ αυτόν τον ρόλο να έπεσε στην κατάθλιψη, τις καταχρήσεις και τον επαγγελματικό και υπαρξιακό ξεπεσμό όμως ποτέ του δεν απαρνήθηκε την αγάπη του για την τέχνη της υποκριτικής.

Ο Martin Landau εδώ αποτυπώνει τον μακαρίτη τον Bela Lugosi με έναν τρόπο γεμάτο γραφικότητα, θλίψη αλλά και ρομαντισμό και λειτουργεί ως το καλύτερο ‘αντίο‘ αλλά και ‘ευχαριστώ‘ απέναντι σε έναν πρωταγωνιστή που αφού λατρεύτηκε τόσο από την βιομηχανία όσο και από το κοινό του στην πορεία κρίθηκε ως ‘ξεπερασμένος‘ και ξεχάστηκε σχεδόν από τους πάντες. Ο Depp είχε δηλώσει ότι εκείνη την περίοδο είχε αρχίσει να φθείρεται από τον τρόπο που λειτουργούσε η βιομηχανία του Hollywood και πως η συνεργασία του με τον Landau του έδωσε φρέσκια πνοή ζωής και ενθουσιασμού. Σήμερα πάλι αυτός ο ενθουσιασμός του φαίνεται να έχει εξανεμιστεί.

Ο μοναδικός εδώ που δείχνει να θυμάται τον σπουδαίο Bela Lugosi είναι ο Ed Wood που λόγω του θαυμασμού που τρέφει απέναντι του τον χρίζει ως την βασική ατραξιόν του sci-fi και Horror πονήματος του… 

01

 

O Burton μελετά και εξυμνεί την συνεργασία και την φιλία ανάμεσα στους Ed Wood και Bela Lugosi όμως παράλληλα μας δείχνει ότι στο ενδιάμεσο ο σκηνοθέτης λειτουργούσε και σαν ένας ‘λύκος‘ απέναντι στον πρωταγωνιστή του.

Εξαρχής είναι ξεκάθαρο ότι ο Ed Wood θαυμάζει ευλαβικά τον έκπτωτο αστέρα του Horror σινεμά και πασχίζει να τον βοηθήσει να ξεπεράσει τα προβλήματα εξαρτήσεων αλλά και υπαρξιακών κρίσεων που εκείνος αντιμετωπίζει. Ο Ed κάθεται και ακούει τις χιλιοειπωμένες ιστορίες του Lugosi με γνήσιο ενδιαφέρον ενώ γυρνάει μαζί του και μερικές σκηνές ώστε να του δώσει το πάτημα να εκφραστεί ξανά αρτιστικά. Ένα πάτημα που ο δεύτερος το έχει τεράστια ανάγκη.

Όμως από την άλλη ο Ed Wood δεν διστάζει να εκμεταλλευτεί το παρελθόν και την δημοσιότητα, τουλάχιστον ότι απέμεινε από αυτή, του ηθοποιού ώστε να πλασάρει την ταινία του στους παραγωγούς. Μάλιστα χώνει σε αυτή σκηνές και από το αρχειακό τους υλικό, που δεν έχει την παραμικρή σχέση με το σενάριο της, όταν πλέον ο Bela βρίσκεται στο κατώφλι του θανάτου και αδυνατεί να παραστεί στα γυρίσματα…

Ο Ed Wood με αυτή την τακτική αποδίδει έναν φόρο τιμής στον φίλο του όμως από την άλλη σιγοντάρει και την ‘καριέρα‘ του. Εδώ ο Burton μας θυμίζει ότι το Hollywood πάντοτε θα διακρίνεται από λυκοφιλίες ακόμη και όταν αυτές προκύπτουν μέσα από γνήσιες φιλίες…

02

 

Οπτικά το Ed Wood είναι χάρμα οφθαλμών.

Το ασπρόμαυρο τσοντάρει τα μέγιστα στην απόδοση της εποχής ενώ η μελέτη που κάνει ο Burton επάνω στις σκηνοθετικές επιλογές και πρακτικές του Ed Wood είναι ξεκαρδιστική. Η ‘αναβίωση‘ των γυρισμάτων του Plan 9 θα σε αφήσει καθηλωμένο από τα γέλια στην πολυθρόνα ή τον καναπέ σου ! Όμως αυτή η μελέτη του Burton απέναντι στο ίνδαλμα του ποτέ της δεν διακρίνεται από camp στοιχεία. Αντίθετα εκπέμπει γνήσια αγάπη και έναν γλυκό ρομαντισμό. Ο Burton δεν διακωμωδεί την ‘συνεισφορά‘ του Ed Wood στην βιομηχανία του θεάματος αλλά εξυμνεί το πείσμα και την προσήλωση του απέναντι στο όραμα του. Για να το επιτύχει αυτό αλλάζει και ορισμένα στοιχεία από την αληθινή ιστορία του Ed Wood και τα αντικαθιστά με τα δικά του μυθοπλαστικά όμως ποτέ σου δεν θα διακρίνεις τι είναι αλήθεια και τι ψέμα εδώ πέρα.

Βλέποντας τον Ed Wood να κάνει διάρρηξη σε ένα στούντιο ώστε να κλέψει ένα ‘τέρας‘ που θέλει να το χώσει στην ταινία του πραγματικά δεν γίνεται να μην θαυμάσεις αυτόν τον άντρα για την αφοσίωση που έχει απέναντι στο όραμα του, έστω και αν δεν φέρει επάνω του το παραμικρό ίχνος ταλέντου και ικανοτήτων.

Στο φινάλε όμως εκείνο που σου μένει είναι η εικόνα ενός Bela Lugosi να ‘αργοσαπίζει’ στο φτωχικό διαμέρισμα του έχοντας γευτεί και τις δυο πλευρές του Hollywood : 

Εκείνη που σε ανεβάζει στα αστέρια χαρίζοντας σου φήμη και επιτυχία και εκείνη που σε ρίχνει σε έναν απύθμενο , επαγγελματικό και υπαρξιακό, πάτο ολομόναχο και ξεχασμένο… 

000

 

Όμως εντελώς συμβολικά την σήμερον ημέρα οι ομοιότητες ανάμεσα σε Tim Burton και Ed Wood δεν σταματούν στην κοινή προσήλωση τους στο όραμα της τέχνης και στις εκκεντρικές αλλά και άκρως μοναδικές σκηνοθετικές μεθόδους τους.

Ο Ed Wood αφού κατόρθωσε στα 50s να εκπληρώσει το όραμα του με το Plan 9 στην πορεία κατέληξε να γυρίσει μια χούφτα από Horror ταινίες που δεν διακρίνονταν από την παραμικρή καινοτομία ή αισθητική. Ο δημιουργός θυσίασε τις φιλοδοξίες και τα οράματα του ώστε να βγάλει μερικά μεροκάματα από την βιομηχανία του θεάματος και κατέληξε να απαρνηθεί την μοναδικότητα του.

Βλέποντας τις ταινίες που γυρνάει ο Tim Burton εδώ και μια δεκαετία αντιλαμβάνεσαι με θλίψη και πικρία ότι ακολουθεί ακριβώς την ίδια πορεία με το ίνδαλμα του. Ένας κάποτε καινοτόμος, τολμηρός και υπέρμετρα αποφασισμένος σκηνοθέτης πλέον λειτουργεί ως ένας μισθοφόρος του θεάματος.

Το Ed Wood μπορεί να φέρει επάνω του το όνομα ενός άλλου σκηνοθέτη όμως σήμερα λειτουργεί ως ο θλιμμένος καθρέφτης που αντανακλά την πτωτική πορεία και τον κορεσμό του ίδιου του δημιουργού του. 

 

 

 

 

Advertisement

8 σκέψεις σχετικά με το “Ed Wood : Μια εξύμνηση του δημιουργικού οράματος αλλά και μια θλιβερή αντανάκλαση του κορεσμού.

Add yours

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: